Heleen Debruyne: 'Waarom nog dat feministische gezeik? Rechten op papier betekenen niets als de geesten star blijven'

, door (heleen debruyne)

5
india

Ik kan mijn gedachten niet horen door het schelle getoeter van alle gemotoriseerde riksja’s en brommertjes, ik struikel over lome koeien en straatventers, ik slaag er niet in opdringerige theeverkopers vriendelijk maar kordaat wandelen te sturen. Ik heb de critici gehoorzaamd: ik ben in Mumbai – India is volgens Wikipedia een ontwikkelingsland. Een besnorde chauffeur die zijn leven beu lijkt, laveert me langs schoolbussen, jeeps, trucks en andere riksja’s tot bij een klein kantoortje in een groot, geel gebouw.

Binnen is het een feest van felgekleurd katoen, wapperend in de wind van de ventilator: de computers, telefoons en bureaus worden alleen maar door vrouwen bemand. Ik word begroet door Flavia Agnes, een monument volgens mijn Indiase kennissen. Ze is vrouwenrechtenadvocate, helpt met haar organisatie MAJLIS vrouwen van alle rangen en religies om uit slechte huwelijken te raken.

‘Weet je waar mijn naam vandaan komt?’ vraagt Flavia – kort grijs haar, scherpe maar vermoeide blik. ‘Agnes is de voornaam van mijn moeder. Die heb ik na mijn scheiding aangenomen. Ik wilde de naam van mijn ex niet meer, ook niet die van mijn vader. Geen mannen meer.’

Flavia Agnes werd een juridisch monument nadat ze er in de jaren 80 in was geslaagd haar gewelddadige man te verlaten. ‘Dat was toen ontzettend moeilijk, en tot mijn teleurstelling nu nog steeds.’ Indiase vrouwen groeien op met het idee dat de rol van echtgenote de enige mogelijke levensvervulling is. ‘Zoals je kunt vermoeden, valt dat vaak tegen. Als er al geen misbruik is: seksueel, fysiek, verbaal, noem maar op. Hoe vaak dat gebeurt? Dat kan ik niet precies zeggen. Vaak. Het meeste komt niet in de statistieken. Vrouwen praten niet. Ze schamen zich. En zelfs als ze de schaamte al kunnen overstijgen: waar kunnen ze heen? Ze werken vaak niet, en als ze wel werken, hebben ze geen eigen bankrekening. De staat investeert niet in vluchthuizen. En dan is er het stigma dat nog steeds rond gescheiden vrouwen hangt.’

Of die situatie te maken heeft met de vele gearrangeerde huwelijken, vraag ik met mijn hoofd vol clichés. ‘Niet echt. Vandaag zijn er meer zelfgekozen huwelijken. Maar de situatie blijft hetzelfde: je hebt als bruid enorme verplichtingen aan je schoonfamilie én aan je eigen familie, die het huwelijk heeft betaald.’ Het probleem zit volgens haar dieper. ‘Kijk naar de films, lees de krant: overal hetzelfde verhaal: vrouwen moeten trouwen. Wat daarna gebeurt, leer je niet.’

Wat Flavia nog het meest vermoeit, is dat scheiden gewoon kan. ‘Onze wet is fantastisch. Stemmen. Scheiden. Abortus. We hebben er nooit voor moeten vechten, we kregen het. We hébben alle rechten! Maar rechten op papier betekenen niets als de geesten star blijven.’ Ik ben gewapend om de komende feestdissen te doorstaan.

Humo 4088/02 van 8 januari 2019

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 8 januari

Lees alle reportages

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: