Arnon Grunberg: 'De onschuld wordt altijd opnieuw uitgevonden'

, door (ag)

209
qt 1200

'U gebruikt de geschiedenis zonder dat u zich aan de feiten houdt. Een 6-jarige hoeft dat ook niet'

Uw jongste film ‘Once Upon a Time in... Hollywood’ zag ik in een bioscoop op 3rd Avenue in Manhattan. Het zaaltje was gevuld met bejaarden en mijn petekind, dat pas opveerde tegen het einde van de film, toen het geweld losbarstte. In seks bent u niet geïnteresseerd – je zou kunnen zeggen dat geweld voor u seks is, misschien wel de betere seks. Zoals in de Franse film ‘La fille sur le pont’ van Patrice Leconte de act van de messenwerper beter is dan seks.

In een interview met Canal+, de interviewer was een betrekkelijk charmante Fransman, spreekt u over de jaren 60 zoals men vroeger over het Verre Oosten sprak. Nostalgie en oriëntalisme hebben wat weg van elkaar. U beweerde in dat interview dat je in de jaren 60 allemaal hippies op tv zag. U leek daar verbaasd over te zijn. Nu moeten we niet vergeten dat een deel van de hippies van toen de voorvechters van het nieuwe nationalisme en het nieuwe conservatisme zijn geworden. Men heeft de ene heilsleer voor de andere ingeruild. De indringende geur van teleurgestelde idealisten blijft uit onze wereld opstijgen.

Voor alle duidelijkheid, uw film ‘Once Upon a Time in... Hollywood’ speelt zich af in 1969, het jaar waarin Sharon Tate, de vrouw van Roman Polanski, is vermoord door aanhangers van sekteleider Charles Manson. Tate was op dat moment hoogzwanger. De moord is de kapstok in de film, en vervolgens blikt u met smakelijke nostalgie terug op een Hollywood dat uiteraard niet meer bestaat. Men zou kun- nen denken dat toen alles beter was, als men slecht geïnformeerd is. In elk geval lijkt uw film een paradijselijke homogeniteit te suggereren: toen was de man nog mannelijk, de vrouw nog vrouwelijk en de mens nog wit. Natuurlijk, er waren winnaars en verliezers, maar dat is een natuurwet. Waar leven is, zijn er winnaars en verliezers, en een hoop levende wezens die zich tussen die twee polen bevinden.

Ik geloof dat u stiekem hoopt op de moralistische neiging om dat beeld van het verleden af te wijzen. Maar laten we die neiging onder- drukken: men mag provocaties ook negeren, zeker als ze esthetisch geslaagd zijn.

In dat interview met de Fransman in een prachtig wit pak suggereert u dat uw film een soort ‘Op zoek naar de verleden tijd’ is, waarin u de wereld van toen u 6 jaar oud was nieuw leven hoopt in te blazen. Wat misschien verklaart waarom u de geschiedenis gebruikt zonder dat u zich aan de feiten houdt. Een 6-jarige hoeft zich niet aan feiten te houden.

Wat mij interesseert, is dat ene zinnetje dat de aanhangers van Charles Manson gebruikten om hun geweld te rechtvaardigen. Zij zeiden dat ze de acteurs die zij verantwoordelijk hielden voor het geweld, een lesje wilden leren. Nu is het een oud en nog steeds populair gebruik om entertainment dat geweld afbeeldt en verheerlijkt, of het nu games of films zijn, verantwoordelijk te houden voor het geweld in de werkelijkheid. Donald Trump deed dat laatst nog, na de moordpartijen in El Paso en Dayton. Het lag aan de games en aan ziektes. Men moet de wapenlobby te vriend houden, maar daar gaat het nu niet om.

De zogenaamde tegencultuur bestrijdt de vijand met de wapens van die vijand. Voor zover de hippies de eeuwige vrede naar deze wereld wilden brengen, lijkt u de uitwassen van dat hippiedom ervan te beschuldigen dat zij het geweld dat zij willen bestrijden, zelf over zich afroepen. Dat deed me denken aan één van de stellingen die de omstreden rechtsgeleerde Carl Schmitt (1888-1985) met hartstocht heeft verdedigd. Dat wie oorlog voert in naam van de mensheid, gruwelijke oorlogen zal voeren, omdat de vijand zich per definitie buiten de mensheid bevindt. Wie de wereldvrede met geweld naderbij wil brengen, kan geen compassie met de vijand hebben.

We kunnen ervoor kiezen uw nostalgie – want u blijft in interviews benadrukken hoe persoonlijk die nostalgie is – puur in het domein van het vermaak te plaatsen, maar het vermaak en het politieke kunnen niet meer van elkaar worden gescheiden.

De tegencultuur is altijd ook een product van de cultuur waaruit zij voortkomt en waar- tegen zij zich keert. Zo kun je zeggen dat de Rote Armee Fraktion, die zich eind jaren 60, begin jaren 70, tegen het oude en nieuwe fascisme in de Bondsrepubliek keerde, blind was voor het fanatieke fascisme dat zich in de organisatie zelf bevond. De tegenstanders van Donald Trump zijn veelal door zijn methoden en stijl beïnvloed. Op de vraag in hoeverre Trump door hen is beïnvloed, zal ik antwoorden: hij vertegenwoordigt zowel de cultuur als de tegencultuur. Hij brengt de verrotting aan het licht. Geen wonder dat sommige christenen in hem de antichrist zien die aan de komst van de Messias voorafgaat.

Uw film suggereert dat uw kindertijd met de moord op Sharon Tate is geëindigd. De onschuld wordt altijd weer opnieuw uitgevonden.

Vriendelijke groet,

ArnonGrunberg

Humo 4121/35 van 27 augustus 2019

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 27 augustus

Lees alle reportages

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: