Geert Mak: 'Als ik vandaag onder de auto kruip die Europa heet, dan denk ik: die rijdt niet zo ver meer'

© Merlijn Doomernik

, door (ms)

79

Geert Mak (72) is een dapper man. Ik zou de plot van Charles Dickens’ ‘Great Expectations’ niet durven samen te vatten. Hij doet het snel en in enkele zinnen, zo tegen het aperitiefuur in het tuinhuis van zijn Amsterdamse uitgeverij. ‘Het arme weesjongetje Pip wordt door toedoen van een onbekende weldoener ineens tot grote rijkdom en status verheven. Hij weet niet goed hoe hij daarmee moet omgaan, doet allerlei domme dingen, en uiteindelijk komt hij min of meer ten val.’ Als je Pip vervangt door de Europese Unie, dan staat het triomfalisme dat de EU na de val van de Muur uitstraalde voor die grote verwachtingen. De domme dingen die het hoofdpersonage deed, zijn het roekeloze uitvegen van de grenzen in de Schengenzone, de uitbreiding met vele nieuwe leden in het oosten van Europa, en de gemeenschappelijke euro. Moet dat wel tot een droevig einde leiden? ‘Mijn boek eindigt toch een beetje met een gebroken hart.’

HUMO De grote verwachtingen van de Europese Unie werden gekelderd door twee schokken: 9/11 en de bankencrisis van 2008, met een recessie als nasleep.

GEERT MAK «Al heel vroeg in de 21ste eeuw zorgde 9/11 voor een grote breuk in het optimisme, vooral omdat in Europa snel een reeks aanslagen volgde – iets wat vrijwel niemand had verwacht. Ja, er waren wel problemen met immigranten – hoe kan het ook anders als honderdduizenden mensen van achtergebleven gebieden in Marokko of Turkije naar moderne steden gesleept zijn? Maar opeens werd het immigratieprobleem een religieus probleem, en dan wordt het haast per definitie onoplosbaar. Het leidde tot angst voor immigranten, soms tot haat en tot allerlei uitbarstingen van racisme in landen waar die tot dan schaars waren gebleven. 9/11 was de trigger die een aantal onderhuidse spanningen blootlegde, en die door handige populisten politiek is geëxploiteerd. In Nederland heeft vooral na de moord op Theo van Gogh een kleine cultuurstrijd gewoed.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: