Humo's Briljantste Boeken van het Jaar 2019

, door (sdw)

60

1. Sally Rooney: 'Normale mensen'

Je kunt je afvragen of de wereldliteratuur nóg een romance nodig had, tot je ziet wat Sally Rooney met het genre doet. De jonge Ierse schrijfster, die zich met haar debuut ‘Gesprekken met vrienden’ meteen tot de ‘Salinger van de Snapchatgeneratie’ gekroond zag, trekt het literaire liefdesverhaal definitief de 21ste eeuw in. ‘Normale mensen’ begint nochtans als een ordinaire romcom. Connell, spits van het plaatselijke schoolelftal, is de populaire jongen en Marianne een ‘loser zonder vrienden’, maar zij komt uit een gezin met deftige tafelmanieren en hij komt uit dat deel van de Ierse maatschappij waar op het einde van de maand net iets minder boodschappen worden gedaan. Wat volgt, zijn variaties op de vraag of het iets wordt en ook blijft tussen die twee. Niets wat Hollywood nooit eerder heeft bedacht, maar als ze daar aan een verfilming van Rooneys tweede zouden denken, doen ze er goed aan om haar dialogen integraal over te nemen. Met hun bedrieglijke eenvoud en oprechtheid veranderen die de onbeschaamd romantische vertelling in een sublieme zedenschets van een generatie die heeft geleerd om gevoelens vooral met emoticons uit te drukken. Dat het ook een generatie is die zich met het eigen gevoelsleven als enige houvast een weg moet zoeken in een wereld die ideologisch en financieel wankelt, is niet aan Rooneys aandacht ontsnapt. Als een volleerde marxiste levert de schrijfster met zorgvuldig aangebrachte details een subtiel sociaal commentaar op de economische realiteit van de postcrisismaatschappij. Dat ze dat doet in een taal die even eigentijds als tijdloos aanvoelt, maakt van ‘Normale mensen’ hét boek van 2019.

2. Manon Uphoff: 'Vallen is als vliegen'

Voor Manon Uphoff bleek het allerzwaarste aan het seksueel misbruik waar ze als kind het slachtoffer van was, dat een ander de controle had over haar verhaal. Nu heeft ze dat eindelijk zelf geschreven. En hoe: met ‘Vallen is als vliegen’ brengt Uphoff een meesterlijk mooi geformuleerde roman, een zinnelijk literair universum vol surrealistische beelden, prikkelende metaforen en mythische verhalen. Niet toevallig wordt de vaderfiguur in ‘Vallen is als vliegen’ soms Holbein of Minotaurus genoemd. Hij belaagt zijn dochters en stiefdochters, maar bovenal berooft hij ze van hun taal. Die eist Manon Uphoff op indrukwekkende wijze weer op. In haar zoektocht naar manieren om de incest in een literaire vorm te gieten komt ze uit bij een even rauw en openhartig als betoverend boek, dat nog maar eens bewijst dat de mooiste bloemen soms groeien op de mesthoop van de menselijke miserie.

3. Antonio Scurati: 'M. De zoon van de eeuw'

Het eerste deel van Antonio Scurati’s trilogie over de Italiaanse dictator Benito Mussolini telt 850 pagina’s. Voor die literaire tour de force kroop de auteur zo diep onder de huid van Il Duce dat hij achteraf naar verluidt psychologische hulp nodig had om eruit te raken. De deels vanuit het standpunt van Mussolini geschreven biografische roman krijgt weleens het verwijt dat hij zou bijdragen aan een hernieuwde Mussolini-cultus, maar Scurati, die zijn vuistdikke boek liever een documentaire film had genoemd, laat geen enkele twijfel bestaan over wat hij vindt van de verbanden tussen het fascisme van toen en het rechts-populisme van nu. Dat betekent geenszins dat Scurati een simplistisch politiek pamflet heeft afgeleverd. Hij wilde de geschiedenis van het fascisme op een objectieve manier vertellen en kan volgens de disclaimer elk voorval, elke dialoog en elke gedachte historisch onderbouwen. Niets zou aan de fantasie van de auteur ontsproten zijn, maar tegelijkertijd is het dankzij zijn verbazingwekkende verbeeldingskracht dat ‘M’ zo treffend de tijdgeest vat waarin een man als Mussolini kon gedijen.

4. Oek de Jong: 'Zwarte schuur'

Naar eigen zeggen kwam zijn grote vorm rond zijn 50ste terug, en op zijn 67ste voelt Oek de Jong zich nog steeds op het toppunt van zijn kunnen. Dat bewijst de Nederlandse schrijver, die veertig jaar geleden doorbrak met ‘Opwaaiende zomerjurken’, aan de hand van een kloeke klassieke roman over de grote thema’s: liefde, dood, jeugdzonden, schuld, boete en de (on)mogelijkheid van vergeving. De jeugdzonde speelt zich af in het donkere bouwwerk uit de titel en wordt begaan door kunstschilder Maris Coppoolse. De Jong gebruikt het voorval als het ruwe bouwmateriaal voor een vakkundig geconstrueerde roman.

 

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: