Humo-Files: de Lange Wapperbrug

, door (tp)

Deel
18876_HumoenqueteLangeWapper406.jpg

Humo-enquête: slechts 28% van de Antwerpenaars is vóór de Lange Wapperbrug

uit: Humo 3538, 24 juni 2008

'U zou 's moeten weten hoeveel Antwerpenaars indertijd tegen het Centraal Station waren'

'2013: Lange Wapperbrug is een feit!' Op de website antwerken.be staat het - vet gedrukt - te lezen als een voldóngen feit. Dat valt nog af te wachten, want het verzet zwelt de laatste weken exponentieel aan: dokters waarschuwen voor de gezondheidsrisico's, en omwonenden dreigen met juridische stappen.

Humo organiseerde afgelopen week een peiling bij een representatief staal Antwerpenaren, en daaruit blijkt dat het verzet verder gaat dan individuele oprispingen. Amper 28% van alle Antwerpenaars kan zich vinden in de plannen zoals ze nu voorliggen: een brug van 2,4 kilometer lang, op een steenworp van het stadscentrum. Liefst 60% wil een alternatief: een tunnel, of een ándere brug - verder weg van de stad.

Vraag is: maken die alternatieven überhaupt nog kans? Of is de procedure voorbij het point of no return, zoals burgemeester Patrick Janssens insinueerde toen-ie vier weken geleden in Humo verkondigde: 'Walk and don't look back'? Een domme uitspraak vindt 28% van de Antwerpenaren dat, en 13% noemt het zelfs erg dom. En zo wordt een probleem een politiek probleem. Want één op de vijf ondervraagden wil zijn stem bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen naar eigen zeggen aan de tegenstanders van de Lange Wapper geven.

Patrick Janssens: 'Een beetje politieke feeling'

Patrick Janssens (blaast) «Het verbaast mij niet dat mensen zeggen dat dit hun stemgedrag zal beïnvloeden. Ik vind dat zelfs geen ongewoon hoog percentage.»

HUMO En wat met de 41% die uw 'Walk and don't look back' dom of erg dom vinden?

Janssens (geïrriteerd) «Ik ga daar niet op reageren. Wat wilt u dat ik zeg? Ik heb dat citaat gebruikt nadat ik geconfronteerd was met een uitspraak van Ludo Van Campenhout: 'Als ik tóén had geweten wat ik nu weet, dan zou ik tóén anders beslist hebben.' Dat vind ik een onverstandige uitspraak. De vraag die Ludo Van Campenhout zich moet stellen is: 'Wat is vandaag mijn beslissing, met wat ik vandaag weet?'»

HUMO Maar was úw uitspraak wel verstandig?

Janssens «Natuurlijk was het onverstandig om naar Peter Tosh te verwijzen, want dat kan gemakkelijk tegen je gebruikt worden. Nu wordt daarvan gemaakt: Janssens heeft gezegd dat je nooit op genomen beslissingen mag terugkomen. Mensen die me kennen, weten dat ik niet zo in mekaar zit.»

HUMO Slechts 28% van de Antwerpenaars is voor de bouw van de Lange Wapperbrug. Dat is toch ontzettend weinig?

Janssens «Ik denk dat je die cijfers moet relativeren. We hebben de laatste weken geleerd dat er heel veel onduidelijkheid is over het project. Wij merken dat goed als mensen de maquette komen bekijken - en er komen er nu 600 per dag. Men is al ruim tien jaar bezig met dit project, maar men is zeker géén tien jaar bezig geweest met duidelijk communiceren. Met name over de concrete bekommernissen die nu leven: fijn stof, geluidsoverlast en mobiliteit.»

HUMO Hoe is het mogelijk dat over zo'n grootschalig project zo slecht gecommuniceerd wordt?

Janssens «De Vlaamse regering heeft indertijd beslist om de infrastructuurwerken rond Antwerpen te laten coördineren door een nieuwe, autonome organisatie: de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel, BAM. Dat had te maken met de financiering, en met de vrees dat de administratie de taak alleen niet zou aankunnen. Totnogtoe is de BAM in handen geweest van ingenieurs en juristen, en die hebben gefocust op de techniciteit en de juridische risico's. Men heeft het belang van een breed publiek draagvlak onderschat, en uit schrik voor juridische procedures heeft men zo weinig mogelijk gecommuniceerd. Daarvoor betaalt men nu de prijs. Als je merkt hoe het dossier nu wordt gerecupereerd door bepaalde partijen (Groen!, red.), was een beetje meer politieke feeling nuttig geweest.»

HUMO Het is dus puur een kwestie van communicatie. Is de Lange Wapperbrug volgens u nog altijd de beste oplossing?

Janssens «Op dit ogenblik, met de informatie die ik nu heb: ja. Waarmee ik niet gezegd heb dat er geen nadelen zijn.»

HUMO Grote nadelen, zelfs: de milieu- en gezondheidseffecten.

Janssens «Ik ben geen milieudeskundige, maar men vertelt mij dat een viaduct op grote hoogte minder schadelijk is dan een gelijkgrondse autosnelweg. Bovendien zal er meer doorstroming zijn, en dus ook minder files: dat heeft óók een positief effect.

»Ik kan u helaas niet vertellen hoe betrouwbaar die cijfers zijn, en hoe onafhankelijk de onderzoekers. Wel kan ik u zeggen dat wij twee, drie jaar geleden een onafhankelijke studie hebben laten uitvoeren door een Nederlands bureau, dat verder niet betrokken is bij de werken. Zij hebben toen geconcludeerd dat een tunnel inzake veiligheid en kostprijs niet te verkiezen was boven het huidige tracé. Maar wat de milieustudies betreft: daar ben ik net als alle andere politici aangewezen op de interpretaties van de specialisten.»

HUMO In Humo hebben specialisten gewaarschuwd voor de toename van gevaarlijk fijn stof.

Janssens «Het is niet aan een politicus om te beslissen wie er in een technische discussie gelijk heeft en wie niet. Ik heb dat vandaag nog gezegd tegen de mensen van het Sint-Jozefsinstituut (instelling voor mentaal en fysiek gehandicapte kinderen in de Galjoenstraat, red.).»

HUMO Acht u het nog mogelijk dat de brug er niet komt?

Janssens «De brug staat er niet. En zolang ze er niet staat, is het mogelijk dat ze er niet komt. De vraag is: is het wénselijk dat ze er niet komt? Voor zover ik geïnformeerd ben, is dit tracé de beste oplossing. Maar: daar moeten we alle betrokkenen van overtuigen. Ik wil mijn verantwoordelijkheid opnemen, maar de BAM en de Vlaamse regering moeten dat ook doen. De BAM heeft totnogtoe al redelijk wat communicatieadvies gekregen: ik heb niet de indruk dat ze die adviezen heel trouw hebben gevolgd.»

Mieke Vogels: 'Altijd tegen geweest'

Als schepen en Vlaams minister heeft Groen!-voorzitster Mieke Vogels zich nooit openlijk verzet tegen de Lange Wapperplannen. Pas toen duidelijk werd dat de brug háár Deurne in een wolk van fijn stof zou hullen, zetten zij en haar partij frontaal de aanval in. Ze is dan ook in haar nopjes met de schamele 28% voorstanders.

Mieke Vogels «Dat is erg weinig, zeker voor een project dat de skyline van mijn stad voor de volgende honderd jaar zal domineren en - volgens de meest recente schattingen - 2,5 miljard euro zal kosten. Voor zo'n immens bouwwerk heb je een draagvlak van 80 à 90% nodig.»

HUMO Is dat wel realistisch?

Vogels «In de Humo-enquête vindt 29% van de Antwerpenaars mobiliteit het belangrijkste argument voor zo'n project: 'We willen niet in de file staan.' Da's logisch, er móét iets gebeuren. Maar wat? Dan zeggen wij: een tunnel, géén brug. Mobiliteit mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid. In Boston is men op dit moment alle bruggen en viaducten boven de stad aan het afbreken, en in de plaats komen tunnels. Ik ben er zeker van dat je 80 à 90% van de mensen warm kunt maken voor een tunnel ten noorden van de stad.»

HUMO Vindt u het een goed idee om een referendum te organiseren?

Vogels (ontwijkend) «Wij zouden het in ieder geval helemaal anders aanpakken dan zoals het nu is gegaan. Er is massaal veel geld gepompt in communicatie, maar er is niets gecommuniceerd. En nu gaat men snel - tijdens de laatste twee weken voor de grote vakantie - de burgers informeren. Ze proberen de mensen erin te luizen door zo minimaal en gekleurd mogelijk te communiceren. Zodat de haven en Voka (Vlaams Netwerk van Ondernemingen, red.) zo goedkoop mogelijk vrachtwagens over de weg kunnen sturen.»

HUMO Vorige week organiseerde de BAM een hoorzitting voor de inwoners van uw district, Deurne, waar bepaalde wijken erg getroffen zullen worden. Verhelderend?

Vogels «Nee, eerder turbulent (lachje). We hadden op voorhand 24 héél concrete vragen naar de BAM gemaild. Met het verzoek om die netjes te beantwoorden en ons niet weer plat te slaan met een powerpointpresentatie waar je niets aan hebt. Helaas: ze zijn opnieuw afgekomen met - jawel - een powerpointpresentatie die op niet één van onze vragen een antwoord bood.»

HUMO Volgens de BAM en andere voorstanders zal het in Deurne wel meevallen: 'Er zullen minder files zijn, en dus ook minder fijn stof.'

Vogels «Een kortzichtige redenering, want je gaat ervan uit dat er geen verkeer bijkomt. Terwijl de haven net zal uitbreiden, precies door de aanleg van de brug. Als het Deurganckdok op volle toeren draait, zal het aantal vrachtwagens met 50% toenemen.»

HUMO De houding van Groen! is een beetje dubieus. Nu mordicus tégen, maar jullie waren aan de macht toen de belangrijkste beslissingen vóór werden genomen.

Vogels «Laat ons duidelijk zijn: wij zijn nooit tegen de ontsluiting van de ring geweest en we zijn dat nog altijd niet. Ik heb de onderhandelingen meegemaakt als schepen van Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw, in de tweede helft van de jaren 90. Wij hebben toen onze schouders gezet onder het totále plan: de verlenging van tramlijnen, minder hindermaatregelen, geluidsschermen enzovoort.

»En ja, als minister heb ik inderdaad het ruimtelijk uitvoeringsplan mee goedgekeurd. Maar dat plan liet ruimte voor de verschillende alternatieve tracés, waaronder ook de tunnel die wij nu voorstellen. Wij zijn wél tegen het huidige tracé. Altijd geweest.»

HUMO Nochtans was op televisie te zien hoe u bij de onthulling van de maquette verrukt uitriep: 'Wat een mooie brug!'

Vogels «Dat ging over de visualiteit. Een brug van die omvang moet mooi zijn. Dat 'mooi' sloeg niet op het tracé.»

HUMO Komt u toch niet te laat met uw protest? In september dient de BAM een bouwaanvraag in.

Vogels «De bouwvergunning is nog niet afgeleverd, en áls ze wordt afgeleverd zullen wij een juridische procedure opstarten. De politieke klasse heeft er nu alle belang bij om te zeggen: 'Laten we even stoppen, een staat der dingen opmaken en kijken of er geen oplossing is met een veel breder draagvlak bij de bevolking.»

Ludo Van Campenhout: 'We moeten verder'

Antwerps schepen van Stadsontwikkeling Ludo Van Campenhout was de eerste pentito die openlijk twijfelde aan de wenselijkheid van de Lange Wapper. Geconfronteerd met een alternatief tracé van burgervereniging stRaten-Generaal stamelde Van Campenhout: 'Ik betreur dat ik vijf jaar niet wist wat ik nu weet.' Hij herhaalde die uitspraak tegen Humo, om ze kort nadien - geschrokken van zijn eigen woorden - weer te ontkennen.

Ludo Van Campenhout (zucht) «Ik heb helemaal niks ontkend. Ik heb herhaald wat ik heb gezegd op de vergadering met de stRaten-Generaal: 'Dit is een indrukwekkende presentatie.' En dat het interessant was geweest als we die informatie vijf, zes jaar geleden hadden gehad. Maar we zijn geen vijf, zes jaar geleden. Op een bepaald moment moet je beslissen en doorgaan.»

HUMO Dus toch 'Walk and don't look back'?

Van Campenhout «Die quote zou ik nooit gebruiken, maar Patrick heeft gelijk: we moeten verder. Het is nooit slecht om terug te blikken, maar je moet ook de afweging maken: kunnen we het ons wel permitteren om héél die procedure nog 's over te doen?»

HUMO Nochtans ziet minder dan een derde van de Antwerpenaars de Lange Wapperbrug graag komen.

Van Campenhout «Dat is inderdaad niet zoveel, hè!? (Denkt na) Nu, de BAM is rijkelijk laat in gang geschoten met haar informatiecampagne. Pas deze week is de maquette voor het eerst publiek tentoongesteld. Ik denk dus dat veel mensen onvolledig geïnformeerd zijn.»

HUMO De media berichten al jaren over het project, plannetjes van het tracé inbegrepen.

Van Campenhout «Oké, maar de media hebben tot nog toe vooral met de tegenstanders gesproken, omdat de BAM liever niet wilde communiceren. Dat is het probleem.»

HUMO Met de juiste communicatie zal de Antwerpenaar de brug wel slikken?

Van Campenhout «Ik denk dat een duidelijke communicatiecampagne het draagvlak zeker zal verbreden, ja.»

HUMO Groen! wil voor zo'n gigantisch project een draagvlak van 80%. U ook?

Van Campenhout (aarzelt) «Ik ben een democraat, maar je moet ook niet dromen. Toen men destijds begon te bouwen aan het Centraal Station, was óók een heel groot deel van de bevolking ertegen. De mensen vonden het maar iets raars, een lelijke betonnen suikertaart. Als je vandaag aankondigt dat je het Centraal Station wil afbreken, zullen er spontane relletjes ontstaan in de straten van Antwerpen. Bouwwerken zijn altíjd omstreden: het is compleet onrealistisch om te hopen dat 80% van de bevolking achter zo'n project staat.»

HUMO Bij de Lange Wapper speelt meer dan alleen het esthetische aspect, blijkt uit de peiling. 39% vindt dat de volksgezondheid de allereerste overweging moet zijn. Mobiliteit komt op de tweede plaats met 29%.

Van Campenhout «Nogmaals: het is jammer dat de BAM niet méér gecommuniceerd heeft, want ook op dat vlak hebben ze een sterk dossier.»

HUMO De specialisten die waarschuwen voor een verhoogde concentratie fijn stof hebben dus ongelijk?

Van Campenhout «De BAM is in de gemeenteraad toelichting komen geven, en ik vond hun uiteenzetting over het fijn stof overtuigend. De ontsluiting van de ring zal zorgen voor minder files, en dus ook minder fijn stof. Bovendien heeft de milieutechnicus van de BAM haarfijn uitgelegd dat de Oosterweelverbinding in de hoogte gebouwd wordt, waardoor je minder neerslag hebt in de aanpalende woonwijken. Het fijn stof verspreidt zich via de lucht en wordt zo verdund. Ik neem aan dat die man dat niet zal zeggen als het niet wetenschappelijk onderbouwd is. Hopelijk klopt het.»

HUMO Bent u verrast door het protest? Hebben de politiek en de BAM hun werk slecht gedaan?

Van Campenhout «Eerlijk: ik denk dat iedereen boter op het hoofd heeft. Maar wat mij als beleidsvoerder toch een beetje bevreemdt is hoe traag de contestatie op gang is gekomen. Vier jaar geleden heeft de stad een second opinion gevraagd: zou een tunnel tóch niet beter zijn? Toen vroegen mensen mij op café: 'Allez schepen, een brug over de Schelde: da's toch schoon?' Terwijl er van een brug over de Schelde geen sprake was, wél van een viaduct over land. Ja, ik had sneller problemen verwacht.»

HUMO Het ziet er niet naar uit dat de brug er snel komt. Groen! heeft al gerechtelijke stappen aangekondigd.

Van Campenhout (geïrriteerd) «Ik vind de rol van de groenen toch iet of wat dubbelzinnig. Toen de maquette een paar jaar geleden publiek werd gemaakt, stond Mieke Vogels rond de tafel te dansen van enthousiasme: 'Wat een prachtige brug!'. En ex-schepen Erwin Pairon heeft zich in het college niet één keer verzet tegen de plannen. Het is niet geloofwaardig dat zij nu op de barricaden staan.»

Kris Peeters: 'Opnieuw kijken'

Minister-president Kris Peeters (CD&V) klinkt een beetje sip wanneer hij de resultaten van onze peiling onder ogen krijgt. Niet verwonderlijk: het is zijn Vlaamse regering die 2,54 miljard euro in het project zal pompen. 'Maar 28% voorstanders?' Niet al te best qua return on investment.

Kris Peeters «Er is een zeer bewuste, weloverwogen beslissing genomen, op basis van héél wat overtuigende argumenten. In eerste instantie moet de BAM nog 's duidelijk communiceren waaróm die beslissing is genomen. En dan moeten we kijken of dat andere percentages oplevert dan die 60% die nu voor een alternatief tracé kiest.»

HUMO In eerste instantie? U laat de deur toch nog op een kier?

Peeters «Ik begrijp dat mensen huiveren voor onomkeerbare dictaten van de politiek: 'Alles is al lang beslist en we kunnen er niets meer aan doen.' Ik wil rekening houden met alle argumenten en ben niet degene die zegt: 'Dit is de definitieve beslissing, iedereen zwijgen en vooruit met de geit!' Met deze resultaten kunnen we niet anders dan nog 's kijken wat er fout is gelopen.»

HUMO Tegenstanders klagen over het gebrek aan transparantie.

Peeters «Dat betreur ik ook. Dit is één van de grootste projecten van de laatste dertig, zelfs vijftig jaar. Transparantie is hier van fenomenaal belang. Als die transparantie als onvoldoende wordt ervaren - ik laat in het midden of dat ook echt zo is - dan moeten we bijkomende initiatieven nemen. Ik wil niet dat de mensen denken dat er dingen zijn gebeurd die het daglicht niet mogen zien.»

HUMO Uit de peiling blijkt ook een grote bezorgdheid voor de milieu- en gezondheidseffecten.

Peeters «Denkt u dat er één politicus is die zegt: 'Dat fijn stof kan mij niks schelen'? Ik begrijp de ongerustheid van de omwonenden, maar er ís al onderzoek gedaan naar de milieueffecten.»

HUMO Er zijn twijfels over de betrouwbaarheid van die onderzoeken. Overweegt u dan nieuw onderzoek?

Peeters «Opnieuw: een communicatiefout. De BAM moet nu openlijk communiceren over de onderzoeken die al gebeurd zijn. Dan kan iedereen oordelen.»

HUMO Is het volgens u nu 100% zeker dat de brug er komt?

Peeters «In september zal de BAM een bouwaanvraag indienen. Dan duurt het nog zeker een paar maanden voor de vergunning wordt uitgereikt.»

HUMO Maar kunt u zich voorstellen dat er nog een kink in de kabel komt? Dat uiteindelijk toch wordt gekozen voor een alternatief voor de Lange Wapper?

Peeters «We zijn nu al een tijdje bezig met dit dossier, en we zijn nog lang niet aan de aankomst (lachje). Ik ga ervan uit dat we nog veel hindernissen zullen moeten nemen, maar een échte kink in de kabel... (Denkt na) Dat denk ik niet.»

Humo 3538 24/06/2008

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 24 juni 2008

Lees alle reportages

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: