'Aristotels en Plato' door RaphaelBeeld Historiek

examenshm's studeertips

‘Het denken aan zelfpijperij is op zich al een nobele activiteit’

De meeste studenten krijgen vroeg of laat een cursus filosofie op hun bord. Waar dat goed voor is mag Joost weten. In elk geval: het schept werkgelegenheid voor afgestudeerde filosofen die te lui zijn om al eens een plaat op te nemen of zo. 

Zo’n cursus heet doorgaans ‘Inleiding tot..., ‘Overzicht van...’ of ‘Grondbeginselen der..., en is steevast één grote kwak onzin, die om de schijn te redden keurig in hoofdstukken werd verdeeld. Valt er aan die intellectuele smurrie al geen touw te knopen, de boel blokken is helemaal onmogelijk. Gelukkig hoeft dat ook niet. Je moet gewoon de populairste begrippen kennen, en je plakt die op een volstrekt willekeurige manier aan elkaar. Dan geschiedt het wonder: er verschijnt een onwrikbaar wijsgerig inzicht. 

Zoals: 

- De Dood is de horizon van het Zijn. (15 op 20) 

- Taal is een modus van de Rede. (13 op 20)

 - Bewustzijn ook. (16 op 20) 

Als die inzichten elkaar al eens tegenspreken is dat mooi meegenomen: dan is er sprake van dialectiek. Maar pas op! Bij minder algemene cursussen faalt deze werkwijze. Soms is het beter de man te spelen dan de inhoudelijke bal. 

Zo moest ik ooit bij een honderdtwintig kilo wegende jezuïet komen uitleggen wat een Hegeliaanse Aufhebung is. ‘Professor,’ zei ik, ‘zo’n Aufhebung is geen kattenpis. Sta me toe daarom eerst de krijtlijnen van mijn exposé te trekken.’ ‘Als u maar snel ter zake komt,’ antwoordde de zwaarlijvige man. ‘Om te beginnen eerst dit,’ zei ik, ‘wat is de filosofie? Wel, de filosofie is een dikke man die zichzelf probeert te pijpen.’ ‘Wat bedoelt u daar precies mee?’ vroeg de man. ‘Dat de filosofie een eenzame bezigheid is,’ antwoordde ik. De dikkerd lachte schamper. ‘U trapt open deuren in,’ zei hij. ‘Natuurlijk probeer ik mijzelf slechts in totale afzondering te pijpen. En verder?’ ‘Dat de wijsbegeerte een wanhopig streven is.’ ‘U vergist zich schromelijk,’ zei de pater rustig. ‘Ja, reeds twintig jaar probeer ik mezelf te pijpen. En het is me nog nooit gelukt. Maar moet ik daarom de moed laten zakken? Moet ik daarom mijn ideaal opgeven?’ ‘Ja, want wat u verlangt is niet haalbaar,’ zei ik. 

‘Daar wil ik twee dingen op zeggen,’ zei de hoogleraar. ‘Ten eerste: het is niet enkel het resultaat dat telt. Als het me ooit lukt zal dat misschien een geweldige afknapper zijn. Wie weet kom ik niet eens klaar. Maar het denken aan die zelfpijperij is op zich al een nobele activiteit, zoals Aristoteles ongetwijfeld zou beamen. Ten tweede: mijn streven toont het raadsel van de menselijke wil in al zijn ontroerende schoonheid.’ ‘Als ik een suggestie mag doen,’ zei ik, teneinde het gesprek af te ronden, ‘pak het Hegeliaans aan. Dialectisch. Laat u door iemand pijpen, pijp op uw beurt deze persoon, en bij wijze van Aufhebung kunt u elkaar dan ten slotte simultaan pijpen.’ 

De dikke Jezuïet keek mij stralend aan. ‘Jajaja!’ riep hij, ‘u heeft uw Hegel goed gelezen! Nu komt het er nog op aan te bewijzen dat u de Aufhebung daadwerkelijk onder de knie heeft.’ 

Het werd het enige mondelinge examen waarvoor ik ooit de grootste onderscheiding behaalde.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234