null Beeld VRT
Beeld VRT

columnHugo Matthysen

‘Het verhaal van Vlaanderen’: ‘We hebben Tom Waes moeten terugfluiten toen hij Jan Breydel een Brugse strandjanet noemde’

Onze loftrompet smeekt om een beetje rust, maar wij blijven blazen, want ‘Het verhaal van Vlaanderen’ is, zoals een expert het vorige week nog uitdrukte, ‘straffen toebak!’ Ja, een beetje sappig Antwerps is in deze context welgemikt. In de reeks wordt het principe ‘De Antwerpsche tael is gaensch het volk’ met glans – ja, zelfs met verve – kortom, met glansverf toegepast. En het beste moet nog komen, want in de volgende aflevering wordt de Guldensporenslag behandeld. Hoe hebben de makers dat aangepakt?

Hugo Matthysen

ORWIN MEERDAAGHS (geschiedkundige) «Wij hebben dat grondig aangepakt. Over elke letter die Tom Waes uitspreekt, is uitgebreid gediscussieerd. Typeren we de Franse koning als nen apsjaar of eerder ne labbekak? Daarover zijn tientallen mails heen en weer gegaan met prominenten uit de academische wereld.»

HUMO En wat is het geworden?

MEERDAAGHS «Tom Waes heeft ons verrast. Hij flapte er spontaan uit dat Filips de Schone ne jan-mijn-kloten was. Raker kon de monarch niet worden geschetst. Maar soms moesten we Tom terugfluiten, bijvoorbeeld toen hij Jan Breydel een Brugse strandjanet noemde, want de mensen deden toen nog niet aan strandtoerisme. We hebben de opnames stilgelegd, en na overleg met onder anderen Marc Reynebeau is dat nen omhooggevallen john geworden.»

HUMO Hoe moeilijk was het om de veldslag in beeld te brengen?

MEERDAAGHS «Het budget was beperkt en er moest heel wat verteld worden, dus ook daar moesten keuzes worden gemaakt. Toen de Fransen aan flarden werden gehakt, zei Tom: ‘Nee, die waren nog niet aan de nief patatjes!’ Maar dat klonk te braaf bij zo’n heftig strijdtoneel. Het is toen ‘Da leger lag in frut vaneen’ geworden, gevolgd door ‘Al die chique ridders waren énen hoop ingeblikt spijs! Amai, mijne maliënkolder!’ Fucking briljant.»

HUMO Was het lastig om de duizenden figuranten in goede banen te leiden?

MEERDAAGHS «Stervend neervallen en met de ogen rollen was geen probleem. Maar de doodsreutels waren ongeloofwaardig. De gemiddelde figurant komt niet verder dan ‘Aaaargh!’ of zoiets. Tom Waes zei terecht tegen die kerels: ‘Doodgestoken worden is inderdaad aarreg, maar er mag toch wat variatie in.’ Dankzij hem hoor je nu ook Fransen ‘Merde de merde!’ roepen, en de Vlamingen krijsen trouw aan hun volksaard: ‘Moeke! Ik ga naar ons vokke in den hemel!’ of ‘O, Lieve-Vrouwke toch, ik denk da’k gaan komen te gaan!’»

HUMO Een sterk punt van de reeks is de aandacht voor het menselijke. Hoe hebben jullie dat aangepakt voor de Guldensporenslag?

MEERDAAGHS «Met aandacht voor de figuur van Gwijde van Dampierre, graaf van Vlaanderen. Die man was op dat moment nen ouwe sassa, die opgesloten zat in Compiègne. Daar zat hij elke avond droevig zijn kouwe pizza op te fretten, terwijl hij de verslagen las die spionnen aan de binnenkant van de doos hadden geschreven.»

HUMO Waren er al pizza’s in de middeleeuwen?

MEERDAAGHS «In Brugge woonden veel Italiaanse handelaars, het is erg waarschijnlijk dat de hoge burgerij en de adel al eens een pizza aten. Maar hoe zagen die pizza’s er uit? En at de graaf de korsten op, of had hij geen tanden meer? Op zulke vragen hebben onze academici een antwoord moeten vinden.»

HUMO Waren dat pizza’s zonder tomatensaus?

MEERDAAGHS «Uiteraard. De tomaat werd pas na de ontdekking van Amerika door Columbus ingevoerd. Die pizza’s werden ingesmeerd met havermoutpap en gingen dan in de oven. Niet te vreten. De Franse cipiers werden achterdochtig omdat die ouwe taaie dat elke avond op zijn bord wou. Ze onderzochten de dozen en ontdekten de geheime boodschappen, maar het waren analfabeten. De oude graaf heeft hun wijsgemaakt dat het gewoon een lijst met ingrediënten was, en de houdbaarheidsdatum. Die stomme Fransen geloofden hem.»

HUMO Komt er een vervolg op ‘Het verhaal van Vlaanderen’?

MEERDAAGHS «Ja. Zeker na de nieuwe alarmerende berichten over de kwaliteit van het onderwijs is het onze plicht om meer te doen. Het volgende vak dat we aanpakken, is het Nederlands. Ook die stof zal voldoende luchtig worden behandeld. Tom heeft al wat heerlijks uit zijn mouw geschud, zoals ‘Ik gon wa zwanzen met de ganzen en onder den dons met die van ons’, om de kijker te leren wat een binnenrijm is.»

‘Het verhaal van Vlaanderen’
Eén, zondag 22 januari, 20.00

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234