null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘Als er te weinig artsen zijn, zullen we ze moeten invoeren’

Lezersbrief

Dat artsen en verplegenden en zorgkundigen uitgeput raken door de pandemie, is begrijpelijk: ze hebben er meer en nieuwe opdrachten bij gekregen, en trachten die ook goed uit te voeren. Eigenlijk was er al een huisartsentekort voorafgaand aan de pandemie: de arts die op pensioen gaat vindt geen vervanger, en voor een afspraak moet een zieke vaak lang wachten.

Hoe komt dat? Omdat er in de vorige eeuw een contingentering is ingevoerd door de wetgever, dus een beperking van het aantal erkende artsen en geneeskunde studenten. Een planningscommissie berekent elk jaar hoeveel er tot de studie toegelaten mogen worden. Uiteraard is er geen rekening gehouden met het coronavirus. Pas dit jaar heeft de commissie beseft dat de pandemie niet meteen zou voorbij zijn en heeft ze een verhoging van het aantal studenten toegestaan, maar het zal jaren duren voor die afgestudeerd zijn. De toename van andere ziekten, bijvoorbeeld diabetes, worden in de cijfers van de commissie niet verrekend.

Hoe is die contingentering tot stand gekomen? In 1984 riepen de Syndicale Kamers der Geneesheren een artsenstaking uit, de eerste in de geschiedenis. Ze verzetten zich tegen het vastleggen van de terugbetaalde erelonen door de minister van Volksgezondheid.

De staking had zo’n succes dat achtereenvolgende regeringen angstvallig conflicten vermeden hebben. Er bestaat nu een gentlemen’s agreement: er zijn twee categorieën van erelonen: de geconventioneerde, en de vrije, niet-geconventioneerde. De terugbetaling door het RIZIV is gelijk voor beide, dus de zieke betaalt het verschil. De Syndicale Kamers beslissen mee over de bedragen van de geconventioneerde erelonen en de terugbetaling.

Maar de staking had nog een ander gevolg: de Syndicale Kamers voerden jarenlang campagne tegen het teveel aan afgestudeerden, die zogezegd de inkomsten van gevestigde artsen bedreigen. Toen een professor van de UCL aantoonde dat samen met het aantal artsen ook de uitgaven van het RIZIV stegen, trokken de regering het besluit dat een beperking van het aantal artsen de Syndicale Kamers zou tevreden stellen, en tegelijk de ziekteverzekering goedkoper zou uitkomen. Toen de universiteiten zelf geen numerus clausus wilden invoeren, beperkte de regering de toegang tot het beroep, en die beperking wordt elk jaar opnieuw berekend.

De gevolgen daarvan merken we vandaag, nu de oudere generatie artsen met pensioen is of gaat: ze worden niet vervangen. Al meerdere jaren ervaren zieken wachtlijsten voor onderzoeken en behandeling voor weken of maanden. Dat wordt nu acuut door de stijgende werklast en de nieuwe preventieve en therapeutische aanpak die de pandemie eist.

Hiervoor is geen oplossing op korte termijn; tenzij artsen invoeren uit andere landen en hen bijkomend opleiden. Misschien migranten uit Irak, Syrië en Afrika? Als ze maar één van onze landstalen spreken, of goed Engels.

Wat betreft de verplegenden: gelukkig komen er steeds vaker uit andere werelddelen. Ook heeft het federaal parlement al in 2020 een jaarlijks zorgpersoneelfonds van meer dan 400 miljoen euro goedgekeurd voor bijkomende aanwervingen.

Uiteraard kosten meer artsen en meer verplegenden geld. Helaas is er een sterke politieke en economische ideologie die wil besparen op uitgaven die minder of niet winstgevend zijn.

Frank Roels, prof. em. faculteit Geneeskunde, Universiteit Gent.

Hebt u ook een brief in de pen zitten? Mail naar openvenster@humo.be of vul onderstaand formulier in:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234