Bart De Wever en Paul MagnetteBeeld HUMO

ColumnTom Lanoye

‘De N-VA beleeft een crisis die ze voor zichzelf ontkent en voor de buitenwacht maskeert’

Geen moment heb ik geloofd dat Bart De Wever en Paul Magnette een federale regering op de been zouden krijgen, met als fundament hun beider partij plus zijzelf - de parttimeburgemeester van Charleroi en de parttimeburgemeester van Antwerpen. Ze zijn tegelijk ook nog eens partijleider, preformateur, kandidaat-premier en - in het geval van De Wever - parlementslid. In hoeveel landen ter wereld zou men een bubbel van zoveel besognes nog professioneel durven te noemen? Zowel wat betreft het bestuur van difficiele grote steden als qua ernst van onderhandelen in een drietalig koninkrijk met zes regeringen?

Onze toppolitici blijven in hun reet meer veren vergaren dan pauwen kunnen torsen in hun staart. Indien we al een staatshervorming kunnen gebruiken, zou een verplichting tot boedelscheiding van mandaten niet misstaan.

Het voorspelbare debacle van vorige week - paars-geel onder leiding van De Wever en Magnette - heeft volgens mij uiteindelijk weinig te maken met hun ideologisch botsende profielen en programma's. De N-VA beleeft een crisis die ze voor zichzelf ontkent en voor de buitenwacht maskeert. Ze doet dat door voor te wenden dat ze nog altijd even zwaar weegt als vroeger, vóór de vorige verkiezingen - twee eeuwigheden en één virus geleden. Om maar te zwijgen van een historische verkiezingsnederlaag op drie niveaus en opiniepeilingen die sindsdien een nog grotere terugval voorspellen.

Dat is de echte reden waarom De Wever eens te meer zijn 'afspraak met de geschiedenis' heeft gerateerd die hij nu al jaren op ieder congres belooft aan al zijn mandatarissen en militanten. In ruil voor onverminderd overdonderend applaus. Antwerpen is niet alleen de hoofdstad van de cocaïne. Ook zelfoverschatting is er ruim voorradig, ze is van eigen makelij en twee keer zo bedwelmend. Wie er ooit in slaagt om dát goedje te bottelen, concurreert alle Colombianen de markt uit.

CRIMINEEL

Zichzelf verwijt De Wever zoals gebruikelijk weinig. Integendeel. Sinds kort heeft onze voorzitter-voor-het-leven een zondebok toegevoegd aan de reeds indrukwekkende rij van paljassen, zelfhaters, beschavingsverraders, luiwammesen, hoofddoekdragers, idioten, culturo's en andere Walen die volgens hem verhinderen dat hij eindelijk zijn rechtmatige plek in 's mensen heugenis verwerft, tussen Julius Caesar, Winston Churchill en Hippoliet Van Peene in. Dit keer gaat het eens niet om een gauchist of een anderstalige, maar om Egbert Lachaert. Voor wie net is teruggekeerd uit Marbella of Maubeuge: dat is goddank niet weer een nieuwe viroloog, maar de kersverse voorzitter van de Vlaamse liberalen. Zijn vergrijp? Hij wilde zich niet laten losweken van zijn liberale families in Brussel en Wallonië.

De Wever, nochtans een zelfverklaard familiemens, noemde Egberts weigering ronduit 'crimineel'. Een zinnig mens denkt echter: indien zo'n nieuwbakken lachebekje al tussen jou en je afspraak met de geschiedenis kán komen staan, dan ben je die afspraak misschien gewoon niet waard.

GOED VAN PAS

Een pandemie levert niet alleen veel doden op, samen met faillissementen, complotten, slecht gehandhaafde avondklokken en andere verwarrende gedragsregels. Soms komt ze ook donders goed van pas om radicaal van richting te veranderen zonder ander gezichtsverlies dan dat van een mondmasker.

En zo gebeurde het, na ettelijke maanden van mislukte formatiepogingen - in dusdanig veel schakeringen dat zelfs een regenboog er tureluurs van zou worden - dat op het koninklijk bordes te Laken dan toch het meest ondenkbare der Belgische monsterverbonden verscheen. De voorzitters van twee partijen die elkaar al decennia tot gezworen vijand bombarderen om er allebei electoraal beter van te worden, beloofden thans om samen te werken. Tot heil van iedereen en 't nut van 't algemeen. Dat soort gravitas en grote woorden waren niet van de lucht, teneinde ons ervan te overtuigen dat we een historisch moment meemaakten, geboren uit louter noodzaak en taalgrensoverschrijdend besef van verantwoordelijkheid.

Zou het? Voor beide voorzitters leek mij vooral de vrees doorslaggevend dat ze nog langer in de federale oppositie zouden moeten verkommeren, zonder kabinetten, tewerkgestelde partijkaartbezitters en gratis airplay in alle media. Met voor Magnette als bijkomend probleem dat noodpremier Sophie Wilmès wél dagelijks aan populariteit wint. Een jaar geleden was ze een volstrekt onbekende liberaal, een kruising tussen Justine Henin en Tante Sidonie.

Nu zou ze zelfs in Vlaanderen een karrenvracht stemmen halen. Mocht het ons althans via een federale kieskring worden toegestaan om te bewijzen dat het fabeltje van 'twee democratieën in één land' meer dan één grondige retouche kan verdragen.

WUNDERMUTTI

Voor De Wever en zijn Nieuw-Vlaamse Elite - die zich van bij haar oprichting presenteert als de partij van 'de eigen verantwoordelijkheid' - is de lange oppositiekuur precies dat: een kwestie van eigen schuld, dikke bult. Ze mogen zoeken naar pispalen en zondebokken zoveel ze willen, de enige plaats waar ze die zullen vinden, is in de spiegel.

Herinnert u zich hoe De Wever de draak stak met Mutti Merkel, na haar 'Wir schaffen das'-uitspraak? 'Wij kunnen dat wel aan...' Dat zei Merkel tegen haar bevolking tijdens een gigantische migratiegolf, nadat ze de landsgrenzen had opengesteld en zelfs bijzondere treinen had laten inleggen. We spreken nu van augustus 2015. De Wever voorspelde prompt, met een air van Romeins contentement, dat de bondskanselier zichzelf had gecanceld. 'Nog een paar weken! Ze heeft alleen de keuze om zelf in haar graf te springen of zich erin te laten duwen.' En ja, akkoord: Merkel heeft haar beleid later afgezwakt, afgevijld, ten dele omgekeerd en - volgens haar fans - zelfs grotendeels verraden. Maar we zijn vijf jaar verder en ze is nog altijd aan de macht. Rianter dan ooit, handiger dan velen en gerespecteerder dan de meesten. In een land met zestien deelstaten, elk met een eigen parlement, grondwet en regering. Zonder constant te zagen dat zoiets überhaupt te ingewikkeld is om te beheren. Dát is wat je klasse noemt. De evenknie van de grootste Europese toppers uit de afgelopen eeuwen.

Vergelijk dat nu eens met het Marrakesh-gestuntel waarmee de N-VA zich bijna twee jaar geleden zo succesvol in de eigen poten schoot. Ook een migratiedossier, vernoemd naar de stad waarin een pact van de Verenigde Naties zou worden getekend. Het ging niet eens om een bindend verdrag. Laat staan om een tastbare vluchtelingenstroom en speciaal ingelegde treinen. Peu importe. De N-VA verliet met opgeheven neus een regering die ze zelf had bestempeld als haar droomcoalitie. Om de slechte adem van extreemrechts vóór te zijn, begeleidde ze haar aftocht met slaande trom, dito deuren en een Twitter-campagne die zodanig bol stond van de feitelijke leugens en het ongecodeerde racisme dat de partijtop de campagne nog diezelfde dag moest intrekken. Over self cancelling gesproken.

De campagne werd meteen en met plezier voortgezet door Vlaams Belang, dat een jaar later royaal de verkiezingen zou winnen. Ten nadele van de N-VA.

DIE CHEFSACHE

Waarom zou Lachaert moeten buigen voor elke vingerknip van deze Marrakesh-losers? Ze hebben hun roekeloze onbetrouwbaarheid bewezen. Bovendien zijn ze in de peilingen nog steeds gewicht aan het verliezen, waarmee ze niettemin ongegeneerd blijven armworstelen, tijdens iedere onderhandeling. En ondanks al het rituele gezwam dat 'de inhoud belangrijker is dan de poppetjes' komt er toch een moment waarop die poppetjes aan het dansen moeten slaan. Quid Bart de Wever zelf, in dat geval?

Dat de vorige regering zo zwaar zwalpte en verloor, werd mee veroorzaakt door de afwezigheid van haar hoofdarchitect. Een politieke spin die in de Antwerpse schaduw kon blijven zwijgen of ingrijpen zoals het hem uitkwam. Zonder verantwoordelijkheid te hoeven dragen voor harde noten of uitschuivers, maar wel pronkend met de successen. Merkel staat al vijftien jaar in weer en wind op de voorplecht van een boot genaamd Chefsache. De Wever bespeelt al meer dan tien jaar zijn marionetten vanop een schimmig Schoon Verdiep. Het lijkt op strategie, maar het is laffe berekening, vermomd als bravoure.

Maar stel dat hij nu toch mee in zee gaat. Welke minister zal hem accepteren als premier? Van een land dat hij wil cancelen! Welke premier zal hem vertrouwen als minister onder zich? En wie kan hij zelf nog accepteren als premier boven zich - Magnette? Wilmès? Alexander De Croo? Vlaams Belang wrijft zich in de handen bij het vooruitzicht.

Niet alleen de regeringsvorming verkeert in een impasse. Ook de N-VA. Regeren kost stemmen, in de oppositie belanden ook, naar de stembus trekken evenzeer... De machtspartij is een strandbal geworden, ten prooi aan andermans winden.

Hoe een volgende regering er ook uitziet, er is maar één grondwetswijziging echt nodig. Is er geen regering of bestuur gevormd na drie maanden? Op welk niveau dan ook? Dan volgen er op dat niveau nieuwe verkiezingen. Goedschiks, kwaadschiks. Corona of geen corona. Niet alles moet een schwalbe worden om een gele of rode kaart van de kiezer te vermijden. En al zeker geen pandemie.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234