ColumnTom Lanoye

‘De Tobbacks bleken allebei bereid om hun opvolgers verbaal onder een tgv te smijten’

Tom Lanoye over de leuzen en keuzen van King Connah.

Sint-Niklaas is niet alleen de hoofdstad van de heteluchtballon en het Soete Land van Waes. Het is ook een legbatterij van niets dan hyperintelligente, baanbrekende en vooral razendknappe exemplaren van de mannelijke mensensoort: Alex Callier, Freddy Willockx, ikzelve...

De nieuwste loot aan de Wase knotwilg heet Conner Rousseau. Zijn dadendrang grenst aan de zinsverbijstering. Met zijn 26 lentes liet hij zich niet alleen kronen tot prilste Belgische partijvoorzitter ooit. Uit eigen beweging koos hij ervoor om die rol zelfs te vervullen bij de SP.A van de Vlaamse socialisten. Net als alle traditionele partijen verloor dit vehikel tijdens de laatste twee decennia veel van de aanhang waar het een eeuw lang op kon rekenen. Mandaten, leden, stoeten, burgemeesters, fanfares en schwung: alles kalfde af, en bleef dat doen - anorexia nervosa politica. Op een bepaald moment dreigde de SP.A zelfs minder kiezers te tellen dan voormalige partijvoorzitters. Twee van hen heten Tobback en bleken allebei meermaals bereid om hun opvolgers die níét Tobback heetten verbaal onder een tgv te smijten, teneinde het eigen palmares met terugwerkende kracht nog ietwat op te poetsen. De oudste en felste van de twee staat niet onterecht te boek als Bompa Lawijt. Maar over 'King Connah' Rousseau heeft le Roi Soleil Louis zich nog niet één keer negatief uitgelaten.

Hij zou pourtant geen genade kennen mocht Rousseau een andere partij leiden. Alleen al vanwege zijn communicatiestijl en woordgebruik. Die zijn zo mieters eigentijds dat je soms lijkt te kijken naar een sketch uit 'In de gloria'. De kameraden van weleer worden niet meer aangesproken met 'kameraden', maar met 'matekes'. Wat strikt genomen op ongeveer hetzelfde neerkomt, althans na een paar glazen Duvel. Ook het aloude '¡No pasarán!' - strijdkreet van La Pasionaria in de Spaanse Burgeroorlog - is definitief vertaald geraakt in hedendaags Vlaams: 'Nie fokke me mij, gast.'

Niet alleen het taalgebruik van King Connah krijgt kritiek. Ook zijn voorliefde voor kanalen die zichzelf 'sociale media' noemen om hun verbrokkelende natuur te verdoezelen, werkt op de zenuwen. Zeker bij criticasters die zich niet durven te begeven op hetzelfde digitale gladde ijs. Volgens hen richt Rousseau zich in zijn wanhoop tot de allerlaatste doelgroep die de Vlaamse socialisten nog niet hadden aangeboord: niet-stemgerechtigde TikTokkers, minderjarige Ketnetters en andere Instagramverslaafden.

Dat soort media vinden de vitters en de afkammers bij voorbaat oppervlakkig, kinderachtig, leugenachtig en voor politici dus alleen geschikt als je Donald Trump heet. 'Natuurlijk zegt Rousseau dan op persconferenties liever 'It's money-time' in plaats van 'Eindelijk tijd voor ernst'! Al dat slecht Engels bewijst het! Die jongen bestaat alleen uit modieuze vorm, en niet uit echte inhoud!' Sneren als deze zag ik gretig herhaald door de nieuwste tegenstanders van Rousseau. Zij vinden dat hij zijn partij niet mag herdopen tot een beweging genaamd Vooruit, omdat een gerenommeerd kunstencentrum in Gent al veertig jaar lang die naam heeft mogen adopteren. Het maakte me nieuwsgierig naar het taalgebruik van dat huis.

BENCHMARK

Blijkens zijn site heeft Kunstencentrum Vooruit zijn officiële missie 'vertaald in zes centrale speerpunten'. Te weten: 'Support, experiment, connect, engage, reflect en celebrate.' Dat klinkt alvast ambitieuzer dan 'VTM kleurt je dag', en het ís het in de feiten ook. Geen misverstand: ik ben fan van het huis. Maar wat is er in godsnaam fout met speerpunten die durf, steun, verbinding, inzet, feesten en reflectie mogen heten?

Let wel, zulk taalkundig snobisme kun je zeker niet alleen verwijten aan Vooruit of aan de kunstensector in zijn geheel, al zijn de voorbeelden van dans tot fashion zo talrijk dat je bijna mag gewagen van een tweede epidemie. Maar waarom heulen juist creatievelingen zo vlot mee met het hersendode managersgeleuter dat domineert in het bedrijfsleven en beleidskringen? Incentives, challenges, commitments, benchmarks, deal breakers, game changers, friends with benefits, wars on drugs en - o gruwel - maatschappelijke stakeholders... Het Frans van de belle époque is het Engels van vandaag, van Kortrijk tot Hasselt. Dat is des te verwonderlijker voor een regio die haar natievorming zegt te danken aan een taalstrijd, en wier bestuurlijke elites zich niettemin dagelijks geweld aandoen om toch maar zoveel mogelijk termen te gebruiken uit de nieuwe lingua franca - in de vergeefse hoop hun luchtledigheid nog enige portee te verlenen...

De ironie daarvan is echter voer voor andere stukken. De vraag vandaag is deze. Lok je als kunstencentrum met een missie vol hipsterjargon ook maar één vroegere, huidige of toekomstige arbeider naar je roemrijke theaterzaal of grand café? Zoals dat wél, en zelfs massaal, gebeurde van 1913 tot diep in de jaren 60? Dat is me dunkt eerder een pijnpunt dan een speerpunt. Zeker gezien de historiek van het gebouw waarmee je pronkt.

CHOCOMOUSSE

Ik herhaal wat ik vorige week bepleitte: de directie van Vooruit moet zich minder op het juridische dan wel op het politieke slagveld verdedigen tegen wat ze beschouwt als een vijandige, euh, take-over. Verdient Rousseau, méér dan zij, de erfenis die Edward Anseele heeft opgebouwd sinds 1880? Diens beweging, met Gent alleen maar als navel, was ongegeneerd socialistisch en trots genoeg om dat woord open en bloot in haar rode vaan te voeren. Ze verdedigde onvervaard, zowel lokaal als internationaal, de rechten van de loonslaven en - excusez le mot - de havenots.

En dat strookt mijns inziens maar matig met King Connah, als die zich in een talkshow laat verleiden om, tussen de regels door, te beknibbelen op sommige van die rechten. Temeer als het gaat om rechten van vluchtelingen en asielzoekers. Blijkbaar kun je in het huidige Vlaanderen over hun zwakke rug al heel wat voorkeurstemmen proberen te recupereren. 'Als iemand geen Nederlands wíl leren, dan moet hij uiteraard terug naar waar hij vandaan komt.' Die uitspraak van Rousseau klinkt op zich al sarcastisch genoeg, omdat ze uit een mond rolt die zich nog maar voor de helft van Nederlands wil bedienen. Maar ze probeert vooral steun te oogsten op een onderliggend propagandacliché, en daardoor versterkt ze het nog. Eigenlijk zei Rousseau: 'Jazeker, mijnheer Verhulst, er spoelen hier héél veel vreemdelingen aan die onze mooie moedertaal niet eens wíllen verwerven!' Een echte journalist zou op zo'n moment naar cijfers vragen. 'En waarop baseert u zich voor dat percentage, mijnheer Rousseau, tenzij uw natte vinger? Riskeert u niet om op die manier méér sociale rechten te reserveren voor talenknobbels dan voor analfabeten? En wat zou Edje Anseele daarvan hebben gevonden, in het kader van Vooruit?'

Ook andere SP.A-novieten mogen op de rooster, zoals het West-Vlaamse wonderkind Melissa Depraetere. Ze doet haar familienaam geen oneer aan, althans wat betreft het voortbrengen van klanken. Nu nog betekenis en samenhang. Eerst zei ze, in De Zondag: 'Het cordon sanitaire tegen Vlaams Belang is de domste uitvinding ooit.' Gevolgd door: 'Wij gaan nooit samen met die partij besturen.' Voor haar onderbouwing vond ze twee argumenten al voldoende: 'Vlaams Belangers vergelijken migranten met chocomousse en vinden holebi's met kinderen een brug te ver.'

Ligt hier geen mooie taak voor een kunstencentrum met een lange traditie van verzet en engagement? Dat bovendien tijdens WO II is bezet, bevuild, misbruikt en uitgeleefd door nazi's en hun gewillige Vlaamse helpers? Van voorstelling over tentoonstelling, van lezing tot debat en documentaires... Breng álles in stelling om zelfs Melissa Depraetere toch een paar fundamentelere argumenten aan te reiken bij het ideologische onderscheiden van enerzijds socialisme en anderzijds de perversie ervan - het nationaalsocialisme. Tussen enerzijds echte solidariteit, en anderzijds de solidariteit met alleen maar 'die van ons' - het Eigen Volk.

MILLIMETERSPRINT

Zo'n dispuut zou ik eerbaarder vinden dan de beschamende wedloop naar een octrooibureau, in de hoop daar de millimetersprint te winnen om zo'n illustere nalatenschap. Waarom kunnen beweging en kunstencentrum niet gewoon naast elkaar blijven bestaan? Alleen als Rousseau van plan mocht zijn om ook zelf een evenementencomplex genaamd Vooruit te beginnen zie ik een probleem van onverenigbaarheid. En dan nog. In Deinze bestáát al een theatergroep genaamd Vooruit, al meer dan 150 jaar. In Boechout bevindt zich al tientallen jaren een theatergebouw dat Vooruit heet. Burgemeester Koen T'Sijen liet zich daarover interviewen door Gazet van Antwerpen. Helemaal objectief is hij niet, als voormalig lid van de Volksunie dat, na het uiteenvallen, koos voor de SP.A. 'Niemand bezit dat woord,' zei hij, schouderophalend, vóór de gevel poserend van zijn bescheiden gemeente-theater.

Wat hij wél veranderde, jaren geleden, was de naam van zijn lokale kartellijst. Niet langer de SP.A, maar Pro Boechout & Vremde. Die haalde bijna 37 procent van de stemmen. Ten koste van vooral de N-VA en zeer atypisch voor de provincie Antwerpen. Diezelfde curve, tegen de keer in... Dat is natuurlijk de echte beweging waar Rousseau van droomt. Maar moet hij daarvoor niet eerder heel links proberen te verenigen, in plaats van een doorstart te kopen voor alleen zijn eigen boetiek?

Echter, ook een kunstencentrum zou genoeg creativiteit in huis moeten hebben om, desnoods, zich succesvol te herdopen. Keuze te over! Als weerwraak en om de huidige liberale burgemeester te paaien: CC Het Blauw Fabriekske. In de hoop om van cultuurminister Jan Jambon het hele kunstenbudget cadeau te krijgen: CC De Leeuw van Vlaanderen. Op zoek naar sponsors uit het Gentse: CC Ghelamco Colosseo, of CC Volvo Smörgåsbord och Spela. Maar volgens mij volstaat, eens en voor altijd, en zonder verder misverstand: CC Dé Vooruit. Wie zou zich vergissen? Iedereen content! Zelfs in Gent!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234