heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

‘De Vlaming lust de dubbele achternaam niet. Te veel tere vaderzieltjes? Vrouwen die te weinig op hun strepen staan? Geen zin in verandering?’

Vrienden van me bakkeleien over de achternaam van hun kind. Het kind is nog niet verwekt en ze weten niet eens zeker of ze het ooit zullen willen, maar toch lopen de gemoederen hoog op. Hij wil niet dat zijn naam in de plooien van de geschiedenis zou verdwijnen – dezelfde plooi waarin miljarden namen van moeders liggen te vergaan. Zij wil hetzelfde als hij: dezelfde achternaam als hun hypothetische kind. Begrijpelijk: als ouder wil je graag een formele erkenning van je rol.

Mijn lief en ik vonden dat dilemma makkelijk op te lossen: onze zoon heeft een dubbele achternaam. Dat wordt lastig bij het leren schrijven, maar we hebben geen moment overwogen hem anders te noemen. Ons gesprek over zijn achternaam duurde nog geen vijf minuten. ‘Waarom doen jullie dat niet?’ opper ik. ‘Mocht het ooit nodig zijn. Gewoon even uitproberen hoe de combinatie het best klinkt: jouw naam vooraan, of de zijne.’ Helaas: mijn vrienden wonen in Nederland, en daar is het niet mogelijk voor de dubbele achternaam te kiezen. De bevoegde minister vond dat de dubbele achternaam ‘niets toevoegt’ en alleen maar tot ‘verrommeling’ leidt. Het is in Nederland dus of de vader, of de moeder. Vooral de vader, in de praktijk. Nog geen 10 procent van de ouders kiest voor de naam van de moeder – elk jaar verdwijnen weer tienduizenden vrouwen in die plooi. Alsof de Nederlandse vrouwen en masse het advies van de veelgelezen etiquetteexpert Beatrijs Ritsema volgen: ‘Gun het uw partner dat uw kinderen zijn achternaam dragen. U hebt alles al: u zult zwanger zijn, u zult baren, u zult zogen. Sta uw partner toe om ook iets bij te dragen aan de onderneming: zijn naam.’ Ritsema publiceerde dat advies niet in 1957, maar in 2014.

In hetzelfde jaar werd het in België eindelijk mogelijk om De naam van de vader voor de dubbele achternaam te kiezen. Even voel ik iets wat je nationale trots zou kunnen noemen – op dat vlak zijn we toch maar mooi een stap voor op de Nederlanders. Tot ik de jaarlijkse cijfers zie: in 2020 kreeg zo’n miezerige 5 procent van de Vlaamse kinderen een dubbele achternaam, een percentage dat sinds de wetswijziging min of meer stabiel is gebleven. De Vlaming lust hem niet, die dubbele achternaam. Te veel tere vaderzieltjes? Vrouwen die te weinig op hun strepen staan? Of gewoon: geen zin in verandering? Wat het ook zij, het deprimeert me: je geeft mensen de kans om zich te emanciperen, en vervolgens laten ze alles liever gewoon bij het oude. Als geen van beide namen negatieve emoties oproept, waarom zou je beide ouders dan geen gelijkwaardige plek in het bevolkingsregister gunnen? Je zou die dubbele achternaam feministisch gezeik in de marge kunnen noemen, symboolpolitiek. Dat is het ook – maar de mens heeft de neiging symbolen belachelijk belangrijk te vinden. ‘Naturaliseer je tot Belg?’ probeer ik mijn vriendin te helpen. Ze stelt haar hoop liever op een nieuw Nederlands wetsvoorstel dat nog door het parlement moet raken. Dan wordt het bakkeleien over wiens naam als eerste mag.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234