null

Lezersbrief

Delphine Lecompte: ‘Acid is even briljant als de kassierster van de Maxi Zoo te Brugge, dus waarom krijgt hij wél ruimte in Humo?’

Beeld Play4
Redactie

In 1986 kreeg de grote smerige blasfemische dichter, schilder, provocateur en vrouwenzot Serge Gainsbourg het in het legendarische Franse cultuurprogramma ‘Apostrophes’ aan de stok met de wufte doch niet geheel onverdienstelijke troubadour en rokkenjager Guy Béart. Gainsbourg noemde het schrijven van liedjes ‘un art mineur’, omdat volgens hem iedereen een onnozel riedeltje in mekaar kan steken, terwijl je voor architectuur, literatuur, poëzie en schilderkunst (opnieuw volgens hem) toch minstens een fundament, een initiële basis, kennis en vaardigheden nodig hebt.

Zijn uitspraak wekte woede en verontwaardiging op bij Guy Béart, die knullig maar terecht opmerkte dat muziek de mensen samenbrengt. Béart citeerde ook nog de monumentale dichter Paul Verlaine (‘De la musique avant toute chose’), maar dat citaat ging helaas verloren onder het gebrul en tumult van de branieschopper Gainsbarre, die zichtbaar genoot van de reactie van de in zijn wiek geschoten Guy Béart.

Meestal ga ik akkoord met Serge, maar tijdens die clash vond ik hem vals, intellectueel oneerlijk, gemeen, pretentieus en reactionair. Een geestig aanstekelijk briljant spitsvondig popliedje kunnen schrijven, daar is niets inferieurs of frivools aan. Ik wenste dat ik het kon.

Liedjes als ‘La Javanaise’, ‘L’eau à la bouche’, ‘Lemon incest’ en ‘Sous le soleil exactement’ van Serge Gainsbourg (maar ook: alle liedjes van The Beatles, Pink Floyd, Black Sabbath, Charles Trenet, Georges Brassens, Judas Priest en Iron Maiden) staan wat mij betreft op gelijke hoogte als de schilderijen ‘De verkrachting van Europa’ van Titiaan, ‘Maria Magdalena’ van Paolo Veronese, ‘Olympia’ van Edouard Manet, ‘Slaapkamer te Arles’ van Vincent van Gogh, ‘De paus met de uilen’ van Francis Bacon, en ‘Het grote interieur’ van Jean Brusselmans.

Ik maak geen onderscheid tussen lage (volkse, melige, guitige, baldadige, aangename?) cultuur en hoge (barse, stugge, ingewikkelde, complexe, strenge?) cultuur. Ik hou van ‘Bruce Almighty’ en van ‘West Side Story’, van ‘Duck Soup’ en van ‘Apocalypse Now’, van P.G. Wodehouse en van Peter Handke, van Lucky Luke en van Raoul De Keyser, van The Beach Boys en van Mastodon.

Ik draag humor hoog in het vaandel en ik vind dat er te vaak wordt neergekeken op het genre van de komedie. Ik ben een grotere liefhebber van de slimme integere komedies van Billy Wilder dan van de trage donkere loodzware humorloze drama’s van Ingmar Bergman. Ik zal altijd ‘Midnight in Paris’ van Woody Allen verkiezen boven ‘Raining Stones’ of ‘Le silence de Lorna’. Humor hoeft niet plat of vrijblijvend of oppervlakkig te zijn, en het is zeker niet altijd louter onnozel vluchtig vermaak en protserig gemakzuchtig escapisme. Wel integendeel! Humor is, als het goed wordt gebracht, subversief, onvoorspelbaar, ontregelend, confronterend en staatsgevaarlijk, en de meeste komieken zijn rauwe grimmige donkere gekwelde genieën.

Kunst is voortdurend in beweging en oude reptielen en bittere dragonders moeten plaats ruimen voor gulzige ringstaartmaki’s en jonge honden. Ik houd mijn blik open en ga steeds op zoek naar beginnende kunstenaars met tegendraadse stemmen, zodat ik niet vastgeroest raak en me begin in te beelden dat enkel mijn visie interessant of relevant is.

Waar ik evenwel mijn pap niet mee kan koelen, is met zinloze zielloze bagger en stompzinnige virale dansjes op de sociale media. Alle sociale media? Ja! Tegenover het afschuwelijke lelijke schreeuwerige fenomeen van piepjonge mensen zonder aanwijsbare talenten die onzin uitkramen in hun slaapkamer en daar YouTube-filmpjes van maken, sta ik eerlijk gezegd sceptisch en huiverachtig.

Zijn zij de popartartiesten van de 21ste eeuw? Nee! Een kunstenaar kijkt en een kunstenaar heeft een ziel. Een YouTuber wordt bekeken en maakt in het slechtste geval reclame voor allerlei afschuwelijke producten (dat heet: je ziel verkopen).

Een kunstenaar moet kijken, staren, gapen, gluren, turen, bewonderen, ontzag en verwondering hebben. ‘A poet must see everything,’ zei Werner Herzog een jaar geleden in een interview. En dus kijkt Werner Herzog ook naar trash-tv, zoals ‘Keeping Up with the Kardashians’ en ‘WrestleMania’. Maar de grote vraag is: kijkt Werner Herzog naar geestdodende filmpjes waarin een verveelde mandenweefster uit Lochristi een krultang likt of waarin een 11-jarige tiran uit Novosibirsk haar opa dwingt om zich in een zeemeerminkostuum te wurmen en de macarena te dansen ter vermaak van alle ledige betonvlechters en gesedeerde orgeldraaiers ter wereld? Ik mag hopen van niet.

Ik heb enkele filmpjes van populaire YouTubers bekeken en ik voelde me extreem moedeloos, ontmoedigd, verslagen, pessimistisch en gedeprimeerd. Razend (en behoorlijk moralistisch) schreeuwde ik tegen mijn computerscherm: ‘Lees ‘De speler’ van Dostojewski! Of ‘Great Expectations’! Of desnoods ‘De gelaarsde kat’! Lees de debuutbundel van het wonderkind Lieke Marsman! Lees en schaam je diep over je groteske existentiële ledigheid!’

Iedereen moet natuurlijk voor zichzelf uitmaken hoe hij zijn korte tijd op deze kapotte planeet wil verkwisten, maar ik heb besloten dat ik zo weinig mogelijk mentale pollutie wil en zoveel mogelijk diepgang, scherpzinnigheid en authenticiteit. Dat is geen snobisme. Ik word simpelweg niet gelukkig van pulp en kitsch en andere tamme matte corrupte vulgaire frivoliteiten. Ik vind luide opzichtige vergankelijke commerciële troep, bedoeld voor de kneedbare afgestompte schaapachtige massa, alleen maar hol en lelijk en cynisch en bedroevend.

YouTuber Acid is sympathiek en ontwapenend, dat staat als een paal boven water. Maar Irina, de kassierster van de Maxi Zoo te Brugge, is minstens even sympathiek en zij zorgt bovendien voor haar bedlegerige vader, een mislukte Wit-Russische berentemmer. Noch Acid noch Irina kunnen beschuldigd worden van een briljante verschroeiende visie, virtuositeit, diepgang en mysterie.

En dus vind ik het jammer dat Acid ruimte krijgt in Humo, ten koste van (bijvoorbeeld) een bedeesde briljante half Japanse ondergewaardeerde 20-jarige houtsnijdende parel in een Gentse zolderkamer. Ten koste van een jonge mens met een aanwijsbaar talent, met lef, met originaliteit, met woeste ideeën, met morele verontwaardiging, met scrupules. Met een gitaar, een trompet, een baritonstem of een pantomimedroom. Met vlechten en klimaatpamfletten. Met strakke straffe koppige obsessieve monomane scheppingsdrang.

Klink ik nu zeer korzelig en reactionair? Klink ik als een oude saaie dorre bittere bitse ontgoochelde anachronistische zaag? Dat ben ik ook. En met het verstrijken van de jaren zal het alleen maar erger worden. Sorry. Geen sorry.

Delphine Lecompte, Brugge.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234