Delphine Lecompte en Frank, de voormalige vrachtwagenchauffeur. Beeld Geert Van de Velde
Delphine Lecompte en Frank, de voormalige vrachtwagenchauffeur.Beeld Geert Van de Velde

Open Venster

Delphine Lecompte: ‘Privilege heeft meer te maken met geld en macht dan met ras en geslacht’

Mijn geliefde is een 63-jarige gepensioneerde Brugse truckchauffeur. Hij is bovendien wit, dus gaat zijn leven over rozen: een gezonde huurwoning met dubbele beglazing in een groene en veilige omgeving, toegang tot goedkope en uitstekende gezondheidszorg, een redelijk pensioen om redelijk veel broccoli en kabeljauw en vitamine D te kopen, en daarna nog geld over om zich met klei of een taoïstische vechtsport of de Spaanse taal te ontplooien in avondscholen tussen wijze, bedaarde, goed geconserveerde leeftijdsgenoten. Zo comfortabel en gezegend leven gepensioneerde witte mensen nu eenmaal allemaal.

Behalve: de voormalige vrachtwagenchauffeur zit in een krappe beschimmelde huurwoning met gevaarlijke bedrading en een huiveringwekkend gasfornuis, de huisarts in de buurt bekijkt kil en bekeurend zijn door Cara gehavende tronie en zijn door nicotine verkleurde vingers, en de chirurgen naar wie hij wordt doorverwezen, schrikken af met hun tarieven, hun afstandelijke koelbloedigheid en hun procedures die ze maar mondjesmaat willen prijsgeven aan een minderwaardige redneck met een alcoholprobleem en rookverslaving. Zelfs de psychologen kijken op hem neer, hun onverholen misprijzen is stuitend en immoreel en onprofessioneel, maar bij wie moet de voormalige vrachtwagenchauffeur klagen?

Hij heeft van zijn naarstige nederige West-Vlaamse meubelmakervader geleerd dat klagen voor zwakkelingen is en West-Vlamingen zijn nooit zwak, ze laten nooit hun hoofd hangen en ploeteren verder tot ze erbij neervallen.

De moeder van de voormalige vrachtwagenchauffeur was schizofreen en analfabetisch, ze werd opgesloten in psychiatrische instellingen, en als ze even terugkeerde naar huis, was ze zo mogelijk nog dommer en doffer en gedempter en meer zombieachtig en meer glazig en meer apathisch en meer verslagen geworden, en er waren telkens een heleboel pillen toegevoegd aan haar reeds indrukwekkende dieet van antipsychotica en antidepressiva. Maar over de barbaarse, cynische, gemakzuchtige, farmacologische voorschrijfdrang die nog steeds gangbaar is in de psychiatrie wil ik het hier niet hebben.

Ik wil het dus hebben over het wit privilege waarmee we om de oren worden geslagen.

De voormalige vrachtwagenchauffeur kijkt naar ‘Terzake’ en ‘De afspraak’, hij is dus op de hoogte van zijn zogenaamde bevoorrechte witte positie. En hij is niet bitter, maar hij weet dat het een leugen is.

Zijn pensioen is hemeltergend laag. Veel te laag om cello te leren spelen of veganistisch te leren koken, bijvoorbeeld. Veel te laag zelfs voor een dagelijks hoorntje met pistache en mokka, zonder slagroom. Net genoeg geld voor Humo en Streamz, al is dat laatste eigenlijk geldverspilling, nu we ‘The Sopranos’ en ‘Boardwalk Empire’ en alle heerlijke, smakeloze, seksistische, escapistische wraakfilms met de geriatrische Liam Neeson hebben bekeken.

De voormalige vrachtwagenchauffeur heeft zich vier decennia lang laten koeioneren door glascontainermogols, visafvaltirannen, en radioactiefziekenhuismateriaalboemannen.

Hij kreeg geen vrije dagen toen zijn eerste vrouw op het punt stond om zijn eerste kind uit haar vulva te persen, en hij werd ontslagen toen hij zijn vrachtwagen vol infuusstaanders en kerststalletjes in Drongen liet staan om de bevalling alsnog te kunnen meemaken. Het was niet prachtig, maar zijn aanwezigheid werd op prijs gesteld.

Toen de voormalige vrachtwagenchauffeur eindelijk op pensioen mocht, werd hij zonder veel ceremonie naar huis gestuurd met een kapotte rug, een mand vol streekproducten (pesterig en nadrukkelijk werd het een mand met veel mosterd en geen enkel bierflesje voor hem), en een wrokkige haat voor de bullebakken die hem het leven zuur hadden gemaakt.

De bullebakken waren stuk voor stuk witte mannen die het bedrijf hadden overgenomen van hun vaders die het bedrijf hadden overgenomen van hun vaders en wier vaders bevriend waren met de voornaamste schepenen en parvenu’s en adel.

Witte mannen, ja. Maar een ander soort wit dan het wit van de voormalige vrachtwagenchauffeur. Een andere klasse: manchetknopen, kreeften, uitjes naar Sint-Petersburg, verkleedpartijen, calvados en heel veel privileges.

Ik wil niet blind zijn voor ongelijkheid, maar privilege heeft vooral te maken met geld. Geld en macht. En in mindere mate met ras en geslacht. In sommige branches helpt het als je jong en mooi bent, ongeacht je ras en je geslacht. Zie: televisie en popmuziek.

En succes is ook en vooral: willen dansen naar de pijpen van de machtshebbers, gewiekst en manipulatief zijn, behagen en meelopen, het liedje willen zingen van het huidige politieke klimaat. Je individualisme en integriteit uitwissen. Dan word je aanvaard, dan krijg je de kans om je op te werken.

Het is een kaakslag wanneer ik de mensen hoor beweren dat alle witte mannen van een zekere leeftijd bevoorrechte boomers zijn. Het is een gemeen en giftig cliché, en een kwaadaardige flagrante uiterst kwetsende leugen.

Ik ken veel mannen zoals de voormalige vrachtwagenchauffeur. Ze drinken en roken te veel, ze eten snijbonen en spieringkoteletten omdat het goedkoop is, ze worden misprezen en gemarginaliseerd.

En worden ze betrapt op een naïeve xenofobe grap of een onwetende uitspraak over de zwartepietenkwestie, of zijn ze eerlijk genoeg om toe te durven geven dat ze het soms moeilijk hebben met de gekleurde mensen die nu alomtegenwoordig zijn in reclamespotjes en soapseries, maar ook in de betere luxueuzere huurhuizen van Brugge, dan worden ze met de grond gelijkgemaakt, dan worden ze weggezet als racistisch uitschot en moeten ze zwijgen en schaamtevol wegkruipen in hun beschimmelde panden en nooit meer buitenkomen.

Maar die racistische uitlatingen zijn bijna altijd de angstige wanhopige kreten van mannen die nooit geschenken hebben gekregen, die zich letterlijk krom hebben gewerkt, en die nu constant te horen krijgen dat ze de walgelijkste, meest misogyne, meest bekrompen, meest foute, meest degoutante, meest diabolische, meest wrede mensen ter wereld zijn. En dat het uitsluitend hun schuld is dat jonge vrouwen en zwarte mensen zo lang in het verdomhoekje zijn blijven staan.

Het is niet hun schuld, en het is dom en gevaarlijk en onmenselijk om deze oudere witte mannen te verbannen en alzo cadeau te geven aan gitzwarte extremistische partijen.

Delphine Lecompte.

Hebt u ook een brief in de pen zitten? Mail naar openvenster@humo.be of vul onderstaand formulier in:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234