null Beeld Pieter Van Eenoge
Beeld Pieter Van Eenoge

Open Venster

‘Een school weerspiegelt de problemen van de samenleving, ook als het over wapens gaat’

Het dossier ‘Wapens op school’ in Humo 4234, dat het fenomeen van het stijgende wapenbezit bij leerlingen aankaart, werpt een oude maar springlevende pedagogische vraag op: hoe moeten ouders en leerkrachten, gezinnen en scholen, met (de dreiging van) geweld omgaan? Of het nu is om ermee uit te pakken of erbij te horen, om stoer te zijn of zich veilig te voelen – verontrustend feit blijft dat jongeren zich bewapenen. Leerlingen worden meer dan vroeger betrapt met pepperspray, tasers, en knip- en pocketmessen. Onze kinderen brengen wapens mee naar school; sommige met de intentie om ze, indien nodig, te gebruiken. Als het doel van opvoeding en onderwijs eruit bestaat kinderen te laten opgroeien tot vreedzame volwassenen, die zonder ‘oorlog’ en wapens met elkaar kunnen samenleven, dringt de vraag zich op: hoe pakken we dit fenomeen aan?

Scholen treden vaak, met goedkeuring van de samenleving, met harde hand op. Jongeren die elkaar afpersen of elkaars materiaal vandaliseren, op elkaar of de leerkracht slaan, anderen fysiek of mentaal (ver)pesten: men kan schorsen, aangifte doen bij de politie, zelfs deze jongeren de toegang tot de school definitief ontzeggen. Begrijpbare keuzes, maar men vergeet soms dat een school de problemen van de samenleving weerspiegelt. Problemen die in de eerste plaats in en door de samenleving moeten worden opgelost, vóór ze de schoolpoort binnen sijpelen: 1 op de 5 kinderen in België groeit op in armoede, de (financiële) druk op gezinnen neemt toe, de werkonzekerheid voor jonge mensen verhoogt, en op straat circuleren er meer wapens en drugs dan ooit.

De school kan niet compenseren voor wat op het niveau van de samenleving misloopt, maar evenmin kan zij er omheen. De wetenschappelijke consensus luidt: investeer in leerlingen en ze vertonen minder uitingen van geweld. Denk daarom na over een brede school, zodat leerlingen na schooltijd niet te lang, en te veel, alleen thuis zijn, maar laagdrempelig kunnen ingaan op cultuur-, sport- en spelactiviteiten. Vervang een zero tolerance geweld- en wapenbeleid op school door bewustwording van het probleem, en leer leerlingen om te gaan met conflicten op een niet-gewelddadige wijze. Reik wapendragers alternatieve voorbeelden, inspirerende rolmodellen, en anonieme aanspreekpunten aan. Organiseer meer collaboratieve, niet-competitieve activiteiten binnen de schoolmuren, waarin een beroep wordt gedaan op leerlingen hun empathisch vermogen. Pas dan wordt potentieel geweld op school getransformeerd tot een geweldige school. Zo’n geweldige school is niet zonder risico, natuurlijk, maar koestert evenmin de illusie risicoloos te zijn.

Philippe Noens, pedagoog aan het Kenniscentrum Gezinswetenschappen (Odisee Hogeschool), Schaarbeek.

Hebt u ook een brief in de pen zitten? Mail naar openvenster@humo.be of vul onderstaand formulier in:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234