Beeld Canvas

Open Venster

‘Er hebben veel meer Belgen de Joden geholpen tijdens WO II’

De drie Canvas-reeksen ‘Kinderen van …’ zijn nu afgelopen. Hun verdiensten kunnen niet geloochend worden: diepgaande en emotionele getuigenissen over thema’s die in Vlaanderen niet steeds objectief behandeld zijn. Ik bewonder het geduldige opzoekingswerk van de samenstellers; en vervolgens hun keuzen om telkens een samengebalde uitzending verteerbaar te maken voor de kijker.

Terwijl elke getuigenis van de “kinderen” haar eigen persoonlijke verdienste heeft, geldt niet hetzelfde voor de experten. Die moeten objectief en wetenschappelijk blijven. In de laatste uitzending zegt historicus professor Herman Van Goethem terecht dat eenieder die zich verzette tegen de Jodenvervolging, ons kan inspireren. Maar dan beperkt hij dat tot twee personen: een Antwerpse politieagent, die drie dagen verlof kwijtspeelde, en een burgemeester in Brussel die verbannen werd naar zijn buitenverblijf. 

Hij lijkt blind voor het verzet van velen, die ofwel openlijk weigerden of afkeurden, ofwel massale clandestiene hulp boden. Wie zich openlijk verzette, werd meteen door de nazibezetter gesanctioneerd. Onderpastoor Thielen van de Sint-Jacobskerk in Antwerpen wordt ter dood veroordeeld omdat hij als protest de Jodenster op zijn soutane heeft gedragen. In Brussel schrijft procureur Lucien Van Beirs op 7 juli 1941 een brief tegen de deportaties. Maar hij wordt al op 16 juli gearresteerd en belandt in Buchenwald. In Antwerpen verzet procureur Edouard Baers zich een jaar later tegen de deportaties van werkweigeraars; hij wordt afgezet en naar concentratiekampen in Duitsland gestuurd. In 1942 weerlegt vrederechter Hanson de bevoegdheid van de secretarissen-generaal om wetten uit te vaardigen; het jaar daarop wordt hij gedeporteerd en keert niet terug. Het zijn maar enkele voorbeelden.

De clandestiene hulp aan Joden bestaat in een massale onderduikoperatie zodra de sluikpers en weerstandsorganisaties berichten verspreidden dat de gedeporteerde Joden werden uitgemoord. Van de 70.000 Joden in België ontsnappen er 42.000 (cijfers uit het boek van Anne Roekens, gebaseerd op het parlementair onderzoek); 38.000, staat er in aflevering 2. Het Comité pour la Défense des Juifs, opgericht door enkele Joden en het Brussels Onafhankelijkheidsfront, zoekt duizenden onderduikadressen bij gewone Belgen, vaak katholieken, en maakt valse identiteitspapieren. Daarover wordt uitgebreid getuigd door de “kinderen”, in aflevering 2. Zij vergeten nooit de namen van die onderduikfamilies: mevrouw Duchène, de familie Verhagen, de heer en mevouw De Schepper, Andrée Geulen (later erkend door Israël als ‘rechtvaardige onder de naties’). Mevrouw Sluzny zegt in aflevering 2: “Zonder hen had ik hier niet gezeten.”

Meer dan 13.958 Belgische weerstanders betaalden met de marteldood hun hulp aan Joden en werkweigeraars, of hun verzet tegen de Duitse bezetter. Zoals Odile Ovart, de schooldirectrice van Andrée Geulen, nadat de Gestapo de Joodse kinderen ontdekt had die verborgen zaten in de school. Behalve de erkende leden van de Weerstandsorganisaties, werden nog 1.817 agenten van de Inlichtingen- en Actiediensten door de Duitsers gefusilleerd en op geheime kerkhoven begraven. De IAD voerden opdrachten uit voor de Belgische Staatsveiligheid in Londen.

Frank Roels, em. prof. U.Gent.

Hebt u ook een brief in de pen zitten? Mail naar openvenster@humo.be of vul onderstaand formulier in:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234