PoëzieweekBeeld Ever Meulen

Poëzieweek

Gedichten zijn gezond (zegt de wetenschap!)

De dichters aller lande wrijven zich in de handen, want de poëzieweek is er weer: een schamele zeven dagen om tóch eens wat munt te slaan uit die uit de kluiten gewassen hobby – pardon, om aan volledig cultureel verantwoorde volksverheffing te doen.

Het moet zowat de meest gestelde vraag zijn over poëzie anno 2020: wat voor nut heeft dat eigenlijk? Het is intussen al 2020, dus waarom zou je dan, aangezien de jaren steeds schaarser worden en de planeet langzaamaan naar de zak gaat, je zuurverdiende leven verspillen aan lezen, of all things? Waarom zou je papier zitten besnuffelen terwijl je ook kan gaan walvisjagen in Japan of jetskiën op Aruba?

Natuurlijk, als je bij alles de vraag stelt of het wel nut heeft, ben je gebrainwasht door het neoliberale rendementsdenken waarbij je niks doet behalve voor cold hard cash. Maar toch, er zijn voldoende verstandige zielen op deze planeet (degenen met nog een splinter zelfreflectie te spaar) die zich gelukkig níét laten vangen aan de economische obsessie. Als je hierop geklikt hebt, kan je jezelf waarschijnlijk rekenen tot dat eerzame clubje. Welkom!

Soit, laten we de chauvinistische borstklopperij even achterwege laten, en even uitspitten waarom het precies zinvol is om een boek van de plank te gritsen. Op die manier kan je je minder verlichte broeders en zusters overtuigen om ook eens met de neus in de boeken te duiken.

Eerst en vooral: gedichten zijn gezond op neurologisch niveau. Je hoeft me niet op mijn woord te geloven, want geen beloftes zo breekbaar, geen woorden zo frêle als die van een dichter. 

Wetenschappers aan de universiteit van Exeter schoven in 2013 enkele proefkonijnen onder een hersenscanner en bekeken hun hersenactiviteit terwijl ze poëzie voorgeschoteld kregen. Het waren allemaal ervaren lezers, dus teksten die ze al kenden activeerden hersengebieden geassocieerd met het geheugen en herkenning.

Het interessante aan dat onderzoek is dat literaire teksten die ze niet eerder gelezen hadden heel andere hersendelen prikkelden, namelijk gebieden die gelinkt zijn aan introspectie en emoties. Met andere woorden: het is geen stukje zever dat poëzie je de mogelijkheid geeft om jezelf beter te leren kennen. Door stil te staan bij de dingen die je leest en door je eigen interpretatie van een poëtische tekst te bedenken, kan je heel wat dingen leren over jezelf.

In aanraking komen met nieuwe indrukken en ervaringen via prikkelende literatuur triggert neuronenclusters die doorgaans niet samen of heel zelden geactiveerd worden, en dat verbetert de gezondheid van je hersenen. Zo ben je ook beter beschermd tegen aftakeling.

Poëzie is de perfecte plaats om dergelijke ervaringen op te doen, want in tegenstelling tot jetskiën op Aruba moet je er niet eens voor uit je luie zetel komen. Daar bovenop is gedichten lezen onmenselijk ontspannend; een soort vakantie voor je geest.

Wat voor poëzie is daarbij minder van tel, zolang het voor jou maar nieuw, prikkelend, en uitdagend is. Het kan hyperexperimentele poëzie zijn die enkel klanken gebruikt en waar je kop noch staart aan krijgt, à la ‘aguliguli guliguli ramsamsam’ en dergelijke. Het kan eenvoudige, verstilde poëzie zijn, een beetje als een mistig weiland in de ochtend. Het kan hyperexperimentele poëzie zijn die de grenzen van ons bewustzijn bevraagt, of het kan iets simpels zijn, een klaagzang van gemis, een tedere liefdesbrief, een razende tirade. Het kan nauwelijks een paar regels beslaan (een haiku bijvoorbeeld) of een paginalang meanderend pronkstuk zijn.

Zie een gedicht als een denkbeeldig landschap om ontspannen doorheen te kuieren. Je gedachten op die manier laten uitwaaieren, zonder dat je echt een doel voor ogen hebt, is heilzaam.

Poëzie springt als een stuiterbal door uw hersenen, kietelt regionen die nooit eerder gekieteld zijn, en biedt soelaas in de mallemolen van onze menselijke beschaving. Dus, lieve vrienden, neem eens een bundel ter hand, en laat de perzikzachte richels van uw brein eens flink masseren. Uw verstand zal er wel bij varen.

Meer lezen? Bekijk hier en hier twee onderzoeken naar hersenactiviteit en literatuur. 

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234