heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘De meeste kinderen gruwen als ze doorkrijgen dat die lekkere hap op hun bord vorige week nog een lieve koe was’

Heleen Debruyne

Miaaauw! Miaauw!’ De katten janken alsof het hun laatste kans is om ooit nog eten te krijgen. Onze zoon zit ernaast en jankt enthousiast mee. ‘Vis eten!’ roept hij, handenflapperend van de voorpret. ‘Mauwmauw! Vis! Miaaauw!’ Het manna daalt neer, de poezen storten zich op de tonijn in eigen nat en ook onze zoon plukt tevreden brokjes vis van het poezenbord. Het mensenkind van twee waant zich een kat.

Katten, honden, meeuwen: hij groet ze, praat met ze, zoekt ze op. Homo sapiens of mopshond, even interessant. De peuter is nog geen heerser over de schepping, maar bedelt met de rest van de schepping mee om eten. Hoe zou het anders kunnen: knuffels zijn favoriet speelgoed. In bijna alle kinderboeken worden dieren opgevoerd. Dieren met kleertjes aan en gekke hoeden op, dieren die gereedschap hanteren, jazz spelen, dieren die op queeste gaan, dieren die zeggen dat ze van elkaar houden. Elke voorleessessie leert hem dat dieren een rijk emotioneel leven hebben, dat het wezens zijn waarmee hij zich kan identificeren. Vóór zijn geboorte had ik nochtans gezworen daar niet aan mee te doen. Al dat antropomorfiseren, menselijke eigenschappen op dieren projecteren, ik vond het raar, sentimenteel en volkomen belachelijk. Mijn kind zou alleen maar échte dieren in hun natuurlijke habitat te zien krijgen: een varken in de modder, een meeuw bij een vuilniszak, dat idee. Maar hij vindt ze leuk, die mensachtige dieren! En hij is zo lief met zijn knuffels! Weer een principe in de prullenmand.

Schrijver en natuuronderzoeker Sy Montgomery heeft moeite met het woord antropomorfiseren. Daarin zit volgens haar de misvatting dat alleen mensen emoties en herinneringen hebben en dat we die alleen maar op dieren projecteren. Zo zit het helemaal niet: we weten ondertussen dat ook andere soorten dezelfde neurotransmitters hebben die bij de mens verantwoordelijk zijn voor gedachten en gevoelens. En dat ze dus ook denken en voelen, op hun manier. Kinderen hebben het beter begrepen, zegt ze. Ze zijn nog geïnteresseerd in andere soorten, zoals de mens dat lang geleden moest zijn om te kunnen overleven. Ze hebben nog niet geleerd dat zij meer waard zijn dan dieren, en zien hen nog als gelijken. Dat kinderverhalen zo bevolkt zijn met dieren, is een overblijfsel uit andere tijden, vermoedt ze, toen we nog samenleefden met andere soorten in plaats van ze op grote schaal te gebruiken. De mens heeft natuurlijk altijd al vlees gegeten, maar nog nooit zoveel als nu. En de kans om gegeten te worden was minstens even groot. De meeste kinderen gruwen dan ook als ze doorkrijgen dat die lekkere hap op hun bord vorige week nog een lieve koe was. De vanzelfsprekendheid van vlees eten en dus de superieure positie van de mens moet hun echt aangeleerd worden.

Wel gek: we lezen over het parmantige kippetje met de rode laarsjes en leggen de volgende dag krokante kip op zijn bord. Benieuwd hoelang dat nog goed gaat. Hoewel: zolang wij als ouders stoïcijns doorkauwen, komt zijn superioriteitsgevoel al knagend vanzelf wel.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234