heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘De nagedachtenis van Philip Roth staat al helemaal los van de eventuele misstappen van zijn biograaf’

Het zijn heerlijke tijden voor de liefhebbers van het betere morele dilemma. Neem nu het nieuws over de biograaf van Philip Roth. Blake Bailey baseerde zich onder andere op uren en uren interviews met de auteur en zijn naasten. Hij schetst een veelzijdig en bijwijlen genadeloos beeld van het complexe karakter van Roth, in een boek dat volgens critici wel wat weg heeft van een 19de-eeuws literair meesterwerk. Bailey blij, fans van Philip Roth blij, uitgever W.W. Norton blij. Tot verschillende media suggereerden dat Bailey jaren geleden, toen hij nog Engels doceerde aan veelbelovende middelbare scholieren, zijn handen niet thuis kon houden. Ex-leerlingen getuigden van bedenkelijk gedrag, op een schaal van rare opmerkingen over hun seksleven tot verkrachting. Bailey ontkent alles.

Hier beginnen de dilemma’s. Enerzijds: Bailey is onschuldig tot het tegendeel in de rechtbank is bewezen, wat gezien de verjaringstermijn lastig is. Anderzijds: voor het soort misbruik dat de vrouwen aankaarten, zijn de aangiftecijfers erg laag. Vrouwen getuigen hoe Bailey hen, toen ze 13 en onzeker waren, het gevoel gaf mooi en slim te zijn. Hij wilde alles weten over hun levens, liet hen dagboeken bijhouden. Ze waren gevleid door de aandacht van de leukste leerkracht van de school. Ze vertrouwden hem volledig, waren in de war als hij hen seksueel benaderde, schaamden zich, zwegen, bleven vaak zelfs jarenlang zijn gezelschap opzoeken.

Philip Roth en Barack Obama Beeld Getty Images
Philip Roth en Barack ObamaBeeld Getty Images

W.W. Norton nam geen morele risico’s en zette de distributie van de goed onthaalde biografie stop. Enerzijds: als Bailey zich echt schuldig heeft gemaakt aan seksueel misbruik, wil je je als uitgeverij niet met hem associëren. Anderzijds: hoezo eigenlijk niet? Kan inhoud niet los van karakter staan? En de nagedachtenis van Philip Roth staat al helemaal los van de eventuele misstappen van zijn biograaf. Daarnaast: een uitgeverij is geen rechtbank. Iedereen zou in principe een boek moeten kunnen publiceren, hoe immoreel hij zich ook gedraagt. Bailey wilde alles weten over de levens van zijn studenten, kennis die hem goed van pas kwam als hij hen later manipuleerde. Is het niet net die nieuwsgierigheid die van hem een uitstekende leerkracht en een getalenteerde biograaf maakt?

Hoe Philip Roth in zijn leven en werk met vrouwen omging, was volgens sommigen misogyn. Zelf zou ik Roth niet misogyn noemen, maar het stelt me wel teleur dat een literator van zijn formaat er zelden in slaagde de in zijn tijd heersende clichébeelden van de vrouw – castrerende kenau, overbeschermende moeder, seksobject of troostpop – te overstijgen. Was een man als Bailey dan wel de beste kandidaat om Roths visie op en gedrag jegens vrouwen onder de loep te nemen? In Roths hoogtijdagen zouden de beschuldigingen jegens Bailey geruisloos gepasseerd zijn.

Philip Roth verkoos Blake Bailey zelf boven andere kandidaat-biografen, hij was de geknipte man om een geschreven monument voor Roths ego op te richten. Had Roth iets in de smiezen? Koos hij Bailey net daarom, hopend op een genadig portret? Klinkt als een goed boek: seks, ego’s en morele ambiguïteit. Ik vind het bijna jammer dat Roth er niet meer is om dat verhaal te schrijven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234