Ali B en Jeroen Rietbergen worden beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag bij 'The Voice of Holland' Beeld ANP/Imageglobe
Ali B en Jeroen Rietbergen worden beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag bij 'The Voice of Holland'Beeld ANP/Imageglobe

columnheleen debruyne

Heleen Debruyne: ‘Door het almaar over instemming te hebben, gaan we voorbij aan een belangrijk aspect van een machtsrelatie: het erotische’

Heleen Debruyne

Mensen (vaak mannen) die hun positie misbruiken om andere mensen (vaak vrouwen) seksueel te benaderen, te betasten of erger. Een aloud verhaal, overbekend bij iedereen die naar de verhalen van de vrouwen om zich heen luistert. Toch doen de media alsof het misbruikschandaal rond ‘The Voice of Holland’ een enorme verrassing is. ‘Ongelofelijk, ophefmakend!’ Veel inzicht wordt er niet geboden. ‘De sector is ziek,’ zeggen ze dan. (Zijn niet alle sectoren dat?) ‘Het is nooit de schuld van de slachtoffers!’ zeggen experts, terecht maar ook voorspelbaar. ‘Macht verziekt! We moeten er iets aan doen,’ wordt er geroepen. ‘Meer vertrouwenspersonen, contracten, controle!’ Vervolgens worden de schuldigen gestraft, gaat de ophef langzaam liggen en maken we van de rust geen gebruik om echt goed na te denken over waarom dat zo moeilijk blijft, grenzen, lust en macht.

Lees ook:

Een verkrachter, een professionele creep en een ordinaire billenknijper: de ‘BOOS’-uitzending over ‘The Voice of Holland’ mept iedereen weer wakker

Na 'The Voice of Holland': Is aangifte doen altijd het beste voor slachtoffers van seksueel wangedrag?

Van ‘knuffelmarokkaan’ tot aanranding: Het hobbelige parcours van Ali B

Gelukkig zijn er filosofen die in onze plaats nadenken over die heikele kwesties, zoals Amia Srinivasan. In haar boek ‘Het recht op seks’ schrijft ze over relaties tussen universitaire docenten en studenten. Haar bedenkingen zijn makkelijk toe te passen op elke andere relatie waarbij iemand met macht, kennis en kunde lust voelt voor een jonger, minder ervaren persoon. Een aspirerende zangeres en een ervaren muzikant, een jongere collega met grootse ambities en haar succesvolle baas, een actrice of danseres en een regisseur, noem maar op.

Door het almaar over consent – instemming – te hebben, gaan we volgens Srinivasan voorbij aan een belangrijk aspect van zo’n relatie: het erotische. Net vanwege het machtsverschil ontstaat er weleens verliefdheid, of platte lust. Soms zijn het zelfs de studenten of de ondergeschikten die lust of verliefdheid ervaren. Maar dat wil nog niet zeggen dat zo’n relatie ook geconsumeerd kan worden. Srinivasan haalt er de psychoanalytici bij: zij leren in hun opleiding over het fenomeen ‘overdracht’. De verliefdheid die een patiënt voor de analyticus kan voelen, of omgekeerd. Een normaal deel van het therapeutisch proces, dat net te maken heeft met de machtsverhouding binnen de relatie tussen de patiënt en analyticus. Het gevoel zelf is niet verkeerd, ernaar handelen wel: dat is niet professioneel, helpt niet.

Docenten, zegt Srinivasan, leren helemaal niet hoe ze met die gevoelens moeten omgaan. Dat ze an sich niet verkeerd zijn maar je er niet naar kunt handelen, omdat er nooit sprake is van gelijkwaardigheid. Wel een relatie met je student beginnen betekent volgens haar dat het pedagogische project mislukt is. En dat er een misverstand is ontstaan: de bewondering en de leergierigheid van de studenten verwarren docenten vaak met oprechte verliefdheid, lust of instemming. Terwijl die bewondering meestal betekent dat een student zijn kennis of kunde wil, zélf de docent wil zijn. (Vervang ‘docent’ en ‘student’ door ‘coach’ en ‘zangeres’, et cetera.)

Mensen hebben lijven en lustgevoelens, ook terwijl ze aan het werk zijn. Macht zwengelt die gevoelens nog aan. Machtigen uit alle sectoren moeten die gevoelens leren erkennen en plaatsen, zodat ze er niet naar handelen. Een oververhit maatschappelijk debat maakt dat proces er niet makkelijker op.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234