heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Een geboren moeder ben ik zeker niet, maar ik vind het wel leuk’

Ze zijn bang dat het niet zal lukken, de succesvolle vrouwen van mijn leeftijd. Leven en moederen. Goed werk afleveren én een kind opvoeden. Bang dat het moederschap geen bron van vreugde maar een blok aan hun been zal zijn. Dat ze onherroepelijk zullen veranderen in oververmoeide moederkloeken, geen oog meer zullen hebben voor andere dingen dan snot, luiers en ontwikkelingsdoelen van peuters, dat ze zichzelf en hun partner erbij zullen vergeten. Er circuleren dan ook veel doemverhalen. Over oververmoeide moeders, moeders met burn-out, moeders die geen crèche vinden, moeders die maar moeizaam een band met hun kind ontwikkelen, moeders die hun carrière zagen verzanden. Over vaders circuleren opmerkelijk minder doemverhalen.

Hoe het voor mij is, vragen die vrouwen vaak, angstig en hoopvol tegelijk. Hoe bevalt het moederschap tot nu toe? Dat het wel goed gaat, zeg ik dan, een beetje voorzichtig. Dat ik het léúk vind. Doemverhalen heb ik niet te bieden. Het wekt verbazing: niemand had in mij een natuurlijke moederkloek gezien.

In ‘De mythe van de moederliefde’, oorspronkelijk uit 1980, laat antropologe Élisabeth Badinter niets heel van het ideaalbeeld van de natuurlijke, alles als vanzelf voor het kroost opofferende moederkloek. Dat sentimentele idee komt volgens haar uit de achttiende eeuw, toen Jean-Jacques Rousseau ineens ging dicteren dat vrouwen hun kinderen zelf moesten zogen. De moederliefde werd de spil van de vrouwelijke identiteit. En wanneer de samenleving je beloont voor het demonstreren van een sentiment, zul je eerder geneigd zijn het tentoon te spreiden. Zo houdt de mythe zichzelf natuurlijk in stand.

Badinter ontkent het bestaan van moederliefde niet, maar voor haar is het een gevoel als een ander. Verander-lijk en net daardoor fragiel en onvolmaakt. Afhankelijk van de omstandigheden. Recenter antropologisch en biologisch onderzoek bevestigt wat zij al vermoedde. Bijna alle andere zoogdieren voelen meteen na de geboorte een golf van liefde voor hun jong. De vrouw niet: die liefde is er alleen als de omstandigheden haar en haar kind goedgezind zijn. Als de vrouw zich goed omringd weet, zich in staat voelt haar kind groot te brengen. Mensen zijn naar het schijnt slecht geschikt om hun jong alleen op te voeden – dat is geen pleidooi voor het kerngezin, wel voor het inschakelen van hulp van anderen.

Een geboren moeder ben ik zeker niet. Ik heb gewoon geluk. Mijn moederschap is alleen maar geen doemverhaal omdat de omstandigheden uitstekend zijn. Ik moet mijn jong niet alleen grootbrengen. De bevalling was goed, ik kon verlof nemen, ik ben gezond, het kind snottert zelden, mijn lief verschoont meer luiers dan ik. We regelen het zo dat werken en moederen niet al te erg bijten.

Al die vrouwen met angstige vragen wil ik tegenwicht bieden voor de doemverhalen – moederen hoeft geen lijdensweg te zijn. Maar ik wil hun ook geen te mooi plaatje voorschotelen. Voor veel anderen voelt het wel degelijk als een lijdensweg. Ik kan niet meer doen dan hun, als een belerend moedertje, aan te raden heel goed na te denken voor ze eraan beginnen. Want niets gaat vanzelf en ook de roze wolk is een mythe.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234