heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Het is me duidelijk: niemand zit op mijn geestesvrucht te wachten. Maar hoe erg is dat?’

Vanachter een stapel onverkochte boeken staar ik naar mensen met tassen vol boeken van andere auteurs. Naast mij zitten nog twee schrijvers op wankele krukjes, ook zij wachten op lezers die niet komen opdagen. De Boekenbeurs bestaat niet meer, maar de Antwerpse opvolger lijkt toch verdacht veel op de Boekenbeurs. ‘Ah,’ zeggen we tegen elkaar, ‘het hoort erbij.’ Tenzij je omnipresent bent in de media of een bestseller schrijft, maakt het vergeefse wachten op afnemers van je handtekening deel uit van het schrijverschap, geloven we. We zouden er moedeloos van kunnen worden. Het is duidelijk: niemand zit op onze geestesvruchten te wachten.

Zo’n moedeloosheid overvalt kennelijk wel meer kunstenaars. ‘Er is op onze kunstenaarsziel getrapt. Wat velen van ons als de essentie van hun identiteit beschouwen, kreeg een knauw. Waarom doen we wat we doen? Voor wie doen we het? Waarom wordt het niet als waardevol gezien?’ verzucht Frederik Sioen in zijn hoedanigheid van coördinator van het platform Kunstenoverleg Gent. Hij en andere cultuurwerkers getuigen in De Standaard dat het toch zo zwaar is, dat kunstenaarschap, het werken in de cultuursector. Door de coronacrisis is dat nog duidelijker geworden, zeggen ze. ‘Er zit nooit iemand op een kunstenaar te wachten’, aldus Marjoleine Maes. ‘Je moet altijd opnieuw vechten voor je bestaansrecht.’

Terwijl ik daar zielig achter mijn stapel boeken zit, zonder applaus, zonder fans, ben ik eventjes geneigd mee te gaan in hun klaagbede. Maar ik roep mezelf tot de orde. Hoezo moeten mensen ons belangrijk en nodig vinden, of op ons zitten te wachten? Waarom zouden kunstenaars die bijzondere eer verdienen? Kunst was altijd al gewoon een deel van de samenleving, een deel van de economie. De meubelmaker verkoopt zijn meubels, kunstenaars maken en leuren met vermaak, verwondering, ontroering, status.

Natuurlijk verdienen kunstenaars en mensen achter de schermen net als iedereen goede arbeidsvoorwaarden en een correct loon – iets wat in de sector kan tegenvallen. Maar misschien voelen al die kunstenaars zich nu vooral nutteloos omdat we onszelf hebben wijsgemaakt dat kunst Verheven en Belangrijk is. En dat het gaandeweg duidelijk wordt dat het tegenvalt met die verhevenheid en dat belang. Misschien is er weinig waardering omdat de hele markt oververzadigd is. Misschien zijn we simpelweg met te veel voor het beperkte publiek dat nog in ons is geïnteresseerd.

En als je, met je creatieve geest, dat hele marktsysteem ter discussie wilt stellen, waarom blijf je er dan in meedraaien? Waarom schrijf je subsidievoorstel na subsidievoorstel, om dingen te blijven maken en dan te klagen dat niemand interesse heeft? Je kunt ook ander werk zoeken om je kunst mee te sponsoren. Auteurs in de 19de eeuw waren ofwel rijk geboren, of verdienden bij als ambtenaar, geestelijke of broodschrijver.

Het is me duidelijk: niemand zit op mijn geestesvrucht te wachten. Maar hoe erg is dat? Ik ben al lang blij dat ik de tijd en de ruimte had om dat boek te schrijven. En ja: dat er uiteindelijk toch nog één lezer om een handtekening komt vragen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234