Heleen Debruyne column humoBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Juist voor #MeToo is het goed om Polanski beter te leren kennen’

Mogen we het kunstwerk nog waarderen als de maker een monster is? Telkens als er een stinkend potje van een kunstenaar wordt opengetrokken, duikt dat morele vraagstuk op. Roman Polanski’s potje staat al lang te stinken: in 1978 ontvluchtte hij de Verenigde Staten, die hem wilden veroordelen voor de verkrachting van een 13-jarige. Polanski had de feiten eerder al toegegeven, in de hoop op een schikking. Dat stond een lange, vruchtbare carrière in Europa niet in de weg. Het morele vraagstuk was toen nog niet in de mode.

Polanski won onlangs de César voor beste regie met ‘J’accuse’. Een kostuumdrama over de onterecht veroordeelde Joodse officier Alfred Dreyfus, maar ook een weinig subtiele verwijzing naar zijn eigen leven. Sinds nog meer jonge meisjes beweren door hem misbruikt te zijn, waant Polanski zich het slachtoffer van een ‘neofeministische heksenjacht’. De jury van de Césars verklaart zich niet bezig te houden met morele vraagstukken en de film puur op metier genomineerd te hebben. Dat verbaasde me: tijdens het kijken van het stijve, nooit echt op gang komende kostuumdrama heb ik me stierlijk verveeld. Je zou beginnen te vrezen dat Polanski de prijs niet kreeg voor zijn artistieke kwaliteiten, maar omdat de jury stiekem vindt dat #MeToo veel te ver gaat.

Geheel in de geest van #MeToo was de woede. Polanski voelde de bui al hangen en vermeed de uitreiking. ‘La honte!’ riep een woeste actrice tijdens de ceremonie, en in de coulissen: ‘Vive la pédophilie, bravo la pédophilie!’ Buiten aan de zaal zwaaiden demonstranten met toortsen, wat de heksenjachttheorie onhandig in de hand werkt.

Beeld Photo News

Nu is Polanski strikt gezien meer een efebofiel dan een pedofiel, maar zijn voorkeur voor puberende meisjes is bedenkelijk. Waarom jaagt een man relaties na waarin sowieso een onoverbrugbaar machtsonevenwicht speelt? Waarom geven sommige van zijn jonge flirts jaren later aan zich misbruikt te voelen? Geconfronteerd met die vragen laat Polanski de kans liggen om kritisch naar zichzelf te kijken. Hij schiet meteen in het defensief, beroept zich op andere tijden en die heksenjacht. Het stelt me teleur van hem, net zoals ‘J’accuse’ me teleurstelde.

Hij kan nochtans zo veel beter. Onlangs zag ik ‘Rosemary’s Baby’ nog eens: een pijnlijk accurate weergave van alles wat eng is aan een zwangerschap. En uit zijn film ‘Repulsion’ blijkt dat hij zich goed kan voorstellen hoe ontwrichtend het is om voortdurend als seksobject gezien te worden. Niet slecht, voor een man uit de machistische jaren 60. Ik blijf onbezwaard kijken – zijn persoonlijke tekortkomingen maken zijn films alleen maar boeiender.

De vraag of we het werk van zogenaamde monsters nog mogen waarderen, belet na te denken over wat echt interessant is. Dat een man als Polanski tegelijk in staat is tot empathie met vrouwen en verkrachting, dát is boeiend, daarin schuilt de verklaring en misschien zelfs een oplossing voor de hele #MeToo-problematiek. Laten we de monsters beter leren kennen, dan durven zij misschien eindelijk in de spiegel te kijken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234