heleen debruyne teaserBeeld Humo

columnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Met een lege bankrekening heb je minder ruimte om last te hebben van je privilege’

‘Ik voel me bezwaard. Om vanuit mijn positie van privilege te schrijven,’ zegt ze. Ze is erg jong, heeft een peinzend gezicht, ambieert een carrière als auteur. Ik spreek haar en een handjevol andere beginnende schrijvers toe. (Mijn zinnigste advies: geef je vaste job niet te snel op.) Toen ik een paar jaar geleden debuteerde, voelde ik me nog bezwaard over de wisselvallige literaire kwaliteit van mijn schrijfsels, maakte ik me zorgen of de feiten die ik citeerde wel correct waren.

Ze verklaart zich nader: ‘Welja, kijk, als ik - wit, vrouw, middenklasse - publiceer, dan neem ik de plaats van iemand anders in, een andere stem, iemand die misschien belangrijker dingen te zeggen heeft, iemand uit een groep die we in de samenleving niet vaak genoeg horen.’ Even ben ik uit het lood geslagen. Ben ik een slecht mens omdat ik me die bedenking niet maakte? Ik mompel een antwoord, iets over dat het goed is te weten dat veel auteurs niet alleen groot worden door hun literair talent, maar ook door stom geluk of een breed netwerk. De jonge bloedhonden laten het niet los. ‘Wat is dan de verantwoordelijkheid van de auteur?’ vragen ze me. Geen, vind ik in principe. ‘Voor mezelf heb ik een paar richtlijnen,’ zeg ik. ‘Verspreid geen grove onwaarheden, probeer de zaak langs alle kanten te bekijken, stop met schrijven als je op de grenzen van je inlevingsvermogen botst. Maar met de ethische richtlijnen van andere auteurs heb ik geen zaak. Die mogen schrijven wat ze willen.’ Enkele jonge schrijvers knikken, de meesten zie ik sceptisch kijken.

Wees bewust. Educate yourself. Het mantra van de weldenkende jonge mens. Leer hoe racisme en seksisme werken, leer hoe jij zélf een racist en een seksist bent. Hoe jij met je goedkope vluchten bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Allemaal nuttige denkreflexen. Waarom worden zoveel mensen dan zo boos van die houding? Waardoor de weldenkende jonge mens ook weer boos wordt: zie je wel, met die ouwe witte mannen valt niets aan te vangen.

Ik kan die boosheid op de weldenkenden begrijpen. Er lijkt een beschuldiging in hun vragen te schuilen: waarom heb jij nog niet nagedacht? Ook ergerlijk is hoe makkelijk het lijkt: ze delen de juiste posts, ze ondertekenen de juiste petities, ze storten geld aan een goed doel en kopen fairtradechocola, en hup, ze staan aan de goede kant van de geschiedenis. Alsof het erkennen van zonden (racisme, seksisme, consumptiegedrag) al volstaat om een aflaat te krijgen. Je zou dat hypocriet kunnen noemen, ik vind het eerder van een tragische machteloosheid: met alle weldenkendheid van de wereld krijg je het systeem toch niet veranderd. Ik manoeuvreer het gesprek met de jonge schrijvers snel naar veiliger terrein: wat correcte verloningen voor literair werk zijn en hoe je die kunt krijgen. Nu zijn ze het allemaal met me eens. Met een lege bankrekening heb je minder ruimte om last te hebben van je privilege.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234