null Beeld Humo
Beeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Schending van de mensenrechten? Dat laat Europa toch niet gebeuren? Zo naïef van ons!’

‘Wat doen we als de fascisten aan de macht komen?’ vraag ik aan mijn lief. We liggen in bed en ik lees de nieuwste vertaling van ‘Mefisto’ van Klaus Mann. In die roman uit 1936 zet hoofdpersonage Hendrik Höfgen, een communistisch gezinde acteur, prompt al zijn jarenlang gekoesterde principes opzij wanneer de nazi’s aan de macht komen. ‘Jeugdzonden van een artistieke geest,’ verklaart Höfgen. Er wacht hem een glansrijke carrière op de bühne van het nieuwe regime. ‘Zelfs áls ze aan de macht komen,’ zegt mijn lief, ik meen een zucht te horen in zijn antwoord, hij heeft ervaring met mijn neiging tot het bedenken van doemscenario’s, ‘dan kunnen ze toch weinig doen? Schendingen van de mensenrechten? Dat laat Europa toch niet gebeuren?’ ‘Nee, toch?’ zeg ik. We kijken naar elkaar en moeten lachen. Naïef van ons. Even geloofden we oprecht dat de Europese Unie ons zou behoeden voor het kwaad. Met dat verhaal worden we sinds de lagere school in slaap gewiegd: eerst waren er twee verschrikkelijke oorlogen, maar dankzij de unie is er nu vrede, vrijheid, gelijkheid en geld voor iedereen.

Het is geruststellend om in dat verhaal te geloven, zelfs als we wel beter weten. Europa lijkt tegenwoordig vooral een mooi versierde, grotendeels lege doos. Het meest recente bewijs daarvan: in Hongarije is nu een wet van kracht die het ‘afbeelden en promoten’ van homoseksualiteit in het bijzijn van minderjarigen verbiedt. Belangrijk in de strijd tegen de pedofilie, zeggen de Hongaren in het Europees Parlement, in een laffe en halfslachtige poging hun homofobie te verbergen. ‘Verwerpelijk!’ roepen weldenkende Europese machthebbers. Ondertussen doet de Europese Commissie niets. Blijkt dat Europa alleen kan ingrijpen als de EU-begroting of de financiële belangen van de unie geschaad worden. Een onleefbaar klimaat voor een minderheidsgroep? Geen gevaar voor de begroting.

‘Als de fascisten aan de macht komen, heb jij vooral een probleem,’ zegt mijn lief. Hij heeft gelijk. Veel van mijn opdrachtgevers werken met overheidsgeld. Vervelende regimes staan erom bekend ofwel de geldkraan voor kritische instellingen dicht te draaien, ofwel te bepalen wat die instellingen wel en niet mogen uitdragen. In Polen en Hongarije worden de publieke omroepen nu al gezuiverd. In ‘Mefisto’ verkiest het personage Hendrik Höfgen een carrière in de door het naziregime bestuurde theaterwereld boven een moeizaam bestaan als politiek vluchteling en debutant in het buitenland. Hij spreekt Engels noch Frans, niemand kent hem daar. Financiële zekerheid en status boven principes.

Net zoals de meeste weldenkende mensen geloof ik natuurlijk graag dat ik zelf standvastiger zou zijn, moedig en onbuigzaam het juiste zou doen, desnoods werk zou zoeken in de fruitteelt, en buiten het oogstseizoen zou overleven op linzensoep. Maar er moet een bloedje van een kind gevoed met dure biologische groenten, een huis afbetaald, een pensioen opgebouwd. Principes zijn duur en dodelijk voor de comfortabele gang van zaken. Vraag het maar aan de leden van de Europese Commissie. ‘Ik hoop maar dat de fascisten nog even wachten met hun coup tot de hypotheek is afbetaald,’ zeg ik.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234