null Beeld Humo
Beeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Wat voor een achterlijke man-vrouwbeelden houden ze er in Frankrijk op na!’

Ik ben geen racist. Dat geloof ik misschien net iets te graag: ik ben het soort mens dat vooroordelen jegens mensen met een andere kleur probeert te herkennen en te overstijgen. Bovendien ben ik samen met een donkere man.

Die donkere man en ik zijn in Frankrijk en er gaat geen dag voorbij zonder dat we op de Fransen kankeren. De fietspaden zijn hier onbestaande, onlogisch bewegwijzerd of in zo’n slechte staat dat je er met gevaar voor eigen leven over rijdt. En dan die arrogante houding van de chauffeurs, die fietsers wegparasieten vinden, ons geïrriteerd toeterend voorbijsteken. De zelfscans in de supermarkten zijn hier belachelijk paranoïde, met een ijzeren bak waarin je je boodschappen één voor één moet wegen, en als er een keertje iets misgaat, piept het ding en staat er een boze kassamedewerker op ons te kafferen. En ze vinden zichzelf zo charmant, met hun eindeloze uitleg voor alles, in het Frans, altijd in het Frans, want een andere taal spreken, ho maar. Het is hier zoeken naar een film of serie die niet gedubd is door middelmatige stemacteurs.

Oké, de vrouw bij de bakker die ons gratis een extra botercroissant gaf, die is wel aardig. Maar de ándere Fransen! Waarom zijn de vrouwen zo gemaakt charmant, hypervrouwelijk aangekleed, behaagziek, en de mannen zo macho? Wat voor een achterlijke man-vrouwbeelden houden ze er hier op na? En waarom zijn de obers zo knorrig? Typisch Frans.

Pas na een paar dagen kankeren dringt het tot ons door: als Frans-zijn een ras was, waren wij nare racistische praat aan het uitslaan. Ik wil begrijpen waar onze bovenmatige, irrationele ergernis jegens die arme Fransen vandaan komt. Evolutionair psychologen komen graag aandraven met het bekende verhaaltje dat racisme in onze genen zit verankerd. Ooit was het, zeggen ze, een nuttig beschermingsmechanisme tegen indringers van buitenaf, een manier om de kostbare grondstoffen binnen de eigen groep te houden. Maar die hypothese wordt tegengesproken: antropologen die jager-verzamelaars bestuderen, merken dat zij eerder nieuwsgierig zijn naar andere groepen, en die zelfs nodig hebben om huwelijkspartners te vinden en zo inteelt te vermijden.

Psychologen vermoeden dat racisme dus niet aangeboren is, maar een psychologisch beschermingsmechanisme. Onze achterdocht, ergernis of zelfs haat voor de ander schiet in gang bij gevoelens van onzekerheid, angst en minderwaardigheid. Nog heviger gevoelens van haat jegens de ander krijgen mensen wanneer ze aan hun eigen mogelijke dood herinnerd worden – dan willen ze zich belangrijk voelen, deel uitmaken van een groep die hun identiteit en dus hun eigenwaarde versterkt. Niet gek dat racistische leiders het zo goed doen in tijden van crisis.

Aan onze dood herinneren de Fransen ons regelmatig, door alle waarschuwingen voor het virus en de verplichting ons te laten testen als we ergens binnen willen. Maar misschien is het kleinzieliger: misschien hebben we een hekel aan de Fransen omdat ons Frans een beetje roestig is, we niet zo goed mee kunnen met hun meanderende gesprekken en ons dus onzeker voelen. Net als alle andere racisten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234