heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

Heleen Debruyne: ‘Zijn die oneerlijke inreisverboden racisme, of paniekbeslissingen?’

Heleen Debruyne

Bwooohaaaa! Hij heeft geen neusbeen!’ brulde een koor opgehitste lokale voetbalfans, in een klein stadje in West-Vlaanderen. Een donkere voetballer van de tegenpartij was lekker aan het dribbelen. Het waren de jaren nul, ik was voor het eerst in een stadion, vanuit een vaag en op voorhand tot mislukken gedoemd verlangen om bij de jongens te horen. Nog choquerender dan die grove slogan, die niet eens ergens op slaat – alle mensen hebben een neusbeen – vond ik de reactie van de rest van het publiek, inclusief de in een door moeder gestreken hemd gestoken jongens uit mijn klas: geen. Alsof er helemaal niets aan de hand was. Alsof zulke nare beledigingen wekelijkse kost waren. Het woord ‘racisme’ kwam toen vreemd genoeg niet in me op. Andere tijden, helderwitte omgeving. Wel ben ik daarna nooit meer bij een voetbalmatch geweest. Het verbaast me, en tegelijkertijd ook weer niet, dat Kompany, een naam zo welluidend dat zelfs ik hem ken, bijna twintig jaar later nog voor ‘bruine aap’ wordt uitgescholden.

‘Weet je wat ook racistisch is?’ zegt mijn lief, nauwelijks onder de indruk van het hele voetbalgebeuren. ‘Dat we de grenzen voor Zuid-Afrika blijven dichthouden terwijl omikron hier al lang niet meer te stoppen is.’ Het lijkt me inderdaad zuur voor de Zuid-Afrikaanse wetenschappers die alleen maar hun werk deden: een opmerkelijke virusvariant detecteren en die ontdekking delen. Tikje hypocriet ook dat die reisrestricties ondertussen nog niet opgeheven zijn, maar dat een Deen, mogelijks een omikronbom, hier wel nog binnen mag. Maar racisme? Weer dacht ik er niet meteen aan. Zijn die oneerlijke inreisverboden racisme, of paniekbeslissingen?

De nieuwe, ingewikkelde reisrestricties van deze pandemiejaren vinden wij moeilijk te verteren, maar inwoners van veel landen kennen geen andere wereld. De Henley Passport Index sorteert paspoorten van sterk naar zwak. Met een Belgisch paspoort (zesde op de index) ben je in 186 landen welkom zonder visum. Met een Congolees paspoort (nummer 106) in slechts 46 landen. Zuid-Afrikanen waren al wat restricties gewend: zij staan 58ste op de index. En als je als Congolees al een visum voor een westers land te pakken krijgt, is de kans groot dat je vele malen meer betaalt dan een Belg die even wat zon wil vangen in Thailand. Volgens onderzoekers betalen reizigers uit West-Europa gemiddeld zo’n drie keer minder voor een toeristenvisum dan mensen uit landen waar het gemiddelde loon al vele malen lager ligt. ‘Eenieder heeft het recht zich vrijelijk te verplaatsen en te vertoeven binnen de grenzen van elke Staat,’ wil Artikel 13 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens – dode letter in de praktijk. Ik moet erg mijn best doen om in deze paspoortongelijkheid geen vorm van racisme te zien.

Gek hoe contextafhankelijk racisme is. Op het veld worden onze voetballers uitgejouwd, aan de grens doet hun neus of kleur er niet meer toe. Met geld en het juiste paspoort kunnen ze eender waar balletje trappen. Om daar dan wel weer uitgejouwd te worden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234