heleen debruyne teaser Beeld Humo
heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

‘Het idee van twee groepen met tegengestelde belangen is een luie fictie die het samenleven ongezellig maakt’

Er zijn twee groepen, zeggen ze. De brave, welmenende mensen die zich netjes aan de regels houden, in het belang van de volksgezondheid. En de groep die de maatregelen feestelijk negeert. De verantwoordelijken versus de egoïsten, de schuldigen versus de onschuldigen. De schuldigen worden streng en met een voor ons rechtssysteem opmerkelijke snelheid gestraft.

Het is logisch dat die tweedeling nu ontstaat: ziektes verspreiden zich via mensen – de andere is echt een gevaar voor de eigen gezondheid. Alleen is het zelden makkelijk te bepalen welke andere nu precies gevaarlijk is. Dat heeft in de geschiedenis wel vaker tot verwarring geleid. In zijn akelig accuraat voorspellende boek ‘Epidemics and Society: From the Black Death to the Present’ uit 2019 beschrijft historicus Frank Snowden een paar van die tweedelingen. De pestepidemie in Straatsburg van 1349: de joden versus de christenen. De lokale overheid gaf weinig blijk van fantasie: ze wezen de van oudsher verdachte joden aan als zondebok. Die kregen de keuze: bekeren of sterven. De helft van de joden in de stad koos voor de dood en werd levend verbrand. Dat hielp natuurlijk niet tegen de pest, maar bracht wel een massamigratie van joden naar Polen en Rusland op gang. De cholera-uitbraken in de Europese steden in de 19de eeuw: de paupers versus de gevestigde orde. Bange mensen uit de beluiken verdachten dokters en de overheid ervan hun drinkwater te vergiftigen. Er braken zelfs opstanden uit, waardoor de burgerij het gepeupel nog meer ging wantrouwen. De Spaanse griep van 1918 in Zuid-Afrika: de zwarten versus de Boeren en de Anglo-Afrikanen. De angst voor de besmettelijke ziekte bleek een vruchtbare bodem voor de latere apartheidswetten. Aids: de losbandige aarsneukers versus de kuise monogamen. En corona: de feestvierders versus de gehoorzamen.

Maar als ik om me heen kijk, merk ik niets van die tweedeling. De buurvrouw komt de deur niet uit zonder mondmasker, hoewel dat in onze kalme straat niet verplicht is. Ze foetert graag op de mensen die de maatregelen negeren, maar onlangs hoorden we toch het onmiskenbare geluid van een gezellig druk koffiekransje door de muren heen. Ik, die weiger een mondmasker te dragen in kalme straten, maar wel erg goed ben in het anderhalve meter afstand houden. De agenten op straat spreken voorbijgangers aan op mondmaskers die halfstok hangen, maar naderen daarvoor wel tot op minder dan een halve meter. Mijn vriendin die zich aan alle regels houdt, maar wel haar kinderen naar haar moeder brengt, omdat ze werk en zorg anders niet gecombineerd krijgt. Een andere vriendin, die aangeschoten op een feest belandde, besloot na die avond twee weken lang uit de buurt van mensen te blijven. Twee doorgaans gewetensvolle vrienden van ons kwamen op verboden bezoek – zij hadden onlangs corona doorstaan, we waagden de geïnformeerde gok dat ze immuun zijn.

Menselijk gedrag is veelzijdig en veranderlijk. Het is bovendien moeilijk te achterhalen waardoor de cijfers stijgen of dalen. Het idee van twee groepen met tegengestelde belangen is een luie fictie die het samenleven ongezellig maakt.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234