null Beeld Humo
Beeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

‘Ja, trans kunnen zijn is meer in de mode dan vroeger. De vraag is waarom Brusselmans dat zo ergerlijk lijkt te vinden’

Zijn transpersonen niet een soort modeverschijnsel? Dat vroeg Herman Brusselmans zich in ‘Kat zonder grenzen’ af, tot ongenoegen van transpersonen. Het programma bulkte van de ongeïnformeerde, tenenkrommende toogpraat – dat is ook precies wat de bedenkers van het format voor ogen lijken te hebben. Maar ik moet het Brusselmans nageven: onbedoeld raakte hij met die ene zin aan iets boeiends, dat in de discussies rond gender, trans en transgender meestal vergeten wordt.

In de ‘Ilias’ barstte het ultramannelijke Griekse heldenleger drie keer collectief in janken uit – niemand vond hen er minder mans om. Lodewijk XIV voelde zich een hele vent, getooid in meer glitter en pruikhaar dan je na de gemiddelde gaypride van straat kan vegen. Tot diep in de 20ste eeuw was ik een hopeloos manwijf geweest, alleen al door me in een broek op straat te vertonen.

Hoe mannen en vrouwen zich presenteren, hoe ze zich uiten en wat ze dragen, is dus onderhevig aan mode. Hetzelfde geldt voor transpersonen. Mensen die zich niet thuisvoelen in hun lijf, mensen die zich niet per se man of vrouw voelen: ze haalden zelden de geschiedenisboeken, maar ze waren er altijd wel. Hoe ze zich konden uiten, was afhankelijk van de cultuur waarin ze leefden. Sommige stammen van oorspronkelijke Amerikanen hadden woorden voor een divers gamma aan seksuele oriëntaties en genderrepresentaties, dat wijst erop dat ze minstens gezien en mogelijk aanvaard werden.

Herman Brusselmans en Lize Feryn in 'Kat zonder grenzen'. Beeld SBS BE
Herman Brusselmans en Lize Feryn in 'Kat zonder grenzen'.Beeld SBS BE

Chevalier d’Éon werd in de 18de eeuw geboren als man, werd meester-schermer en spion, maar voelde zich altijd al vrouw. Hoe ouder zij werd, hoe vaker ze in vrouwenkleren de deur uit ging. Maar d’Éon wilde ook echt als vrouw gezien en aangesproken worden. Ze verzon een list en verklaarde voor de rechtbank dat ze als meisje geboren was, maar dat haar ouders gesjoemeld hadden met haar paspoort om haar toch het familiefortuin te laten erven. De rechtbank geloofde haar, en d’Éon schermde voortaan in een volumineuze jurk. De meeste transpersonen hadden minder geluk: ze waren rariteiten, eng, gevaarlijk, strafbaar. Ze hielden zich gedeisd, zwegen over hun gevoelens, probeerden zich zo goed en kwaad als het kon aan te passen.

Nu zijn we milder. Transpersonen moeten nog te veel vervelende toogpraat, geweld en beledigingen verdragen, maar er beweegt iets: ze kunnen zich laten begeleiden, opereren, hormonen slikken. Mensen die non-binair zijn, kunnen experimenteren met hun kledij en met voornaamwoorden. Niet gek, dat er dan meer mensen als trans naar buiten durven komen.

De mode kan snel veranderen. Net zoals we het nu belachelijk vinden dat vrouwen geen broek mochten dragen, kan ik me voorstellen dat we over een halve eeuw hoofdschuddend naar deze tijd zullen kijken. De nu gangbare operaties aan de geslachtsorganen van transpersonen zullen bot en primitief lijken, het woord ‘non-binair’ misschien hopeloos gedateerd, de voornaamwoorden die/hen/hun vervangen door iets anders of net helemaal ingeburgerd.

Brusselmans heeft een punt: trans kunnen zijn is net iets meer in de mode dan vroeger. De vraag is vooral waarom hij dat zo ergerlijk lijkt te vinden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234