Beeld VTM

columntom lanoye

Jan Pap en zijn maten: over leugen en geheugen

In 2014 nodigde het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond — dat zichzelf graag afficheert als ‘de Vlaamse elite van de toekomst’ — Jan Jambon uit. Een arrivé uit de toen reeds volop heersende Nieuw-Vlaamse Elite.

 ‘Sterke Jan’, zoals hij zichzelf graag afficheert, was anderhalve maand daarvoor zelfs federaal vicepremier geworden, alsook minister van Veiligheid, Binnenlandse Zaken, Regie der Gebouwen en Grootstedenbeleid. Vooral dat laatste wekte bewondering voor een burgemeester van uitgerekend Brasschaat. Samen met Sint-Martens-Latem vormt dat gehucht het meest gesloten monoculturele getto van ons land. Hun enige vorm van diversiteit is de vermenging tussen parvenu-Vlamingen en belasting-Hollanders. Zolang die hun mond niet opentrekken, valt het verschil niet op.

TE LETTERLIJK

Zijn zelfgekozen koosnaam getrouw bracht Jambon sterke verhalen mee naar het KVHV. Het kruim van zijn achterban kon wel wat geruststelling gebruiken. Jambons partij had de voorbije verkiezingen gewonnen dankzij de belofte om al haar flamingantische eisen vijf jaar lang zelf ‘in de frigo’ te zullen stoppen, in ruil voor een keihard besparingsbeleid jegens alle Belgen. Normaal gezien wacht een Vlaamse partij met zo’n belofte tot na verkiezingen. Was de Nieuw-Vlaamse Elite aan het vervellen tot ‘een Belgicistische verraderspartij’?

De verse vicepremier kreeg de handen vlot op elkaar. Als appetizer verklapte hij dat hij dik tegen zijn goesting Belgisch vicepremier was geworden. En als hoofdschotel dat er geheime schriftjes bestonden, vol bindende afspraken met alle andere regeringspartijen, aangaande een verregaande staatshervorming in 2019. ‘Ze liggen klaar in de kluizen van alle meerderheidspartijen.’ Al na één dag mediaheisa moest Jambon bekennen dat zijn schriftjes niet bestonden en die afspraken over een staatshervorming evenmin. Zijn verweer was ronduit geniaal. De aanwezige undercoverjournalist had hem ‘te letterlijk geciteerd’.

Ik heb het gefactcheckt, en verdomd: ook dát heeft Jambon inderdaad letterlijk zo gezegd! Samen met dit: ‘Er werd geen onderscheid gemaakt tussen mijn cynisme, beeldspraak en humor, waardoor een en ander uit zijn context is gerukt.’

BOKKEN EN FLODDERS

Eind 2019 werd Jambon, inmiddels geparachuteerd tot Vlaams minister-president, opnieuw letterlijk geciteerd. Na twee besloten lezingen voor bevriende zakenlui. Je kunt je tijd niet blijven vergooien aan elitaire studenten.

Op beide avonden rakelde hij in dezelfde bewoordingen een verhaal op dat hem persoonlijk zou zijn gerapporteerd. Een familie asielzoekers had na haar erkenning door zijn eigen Vlaamse ambtenarij zoveel achterstallig kindergeld toegesmeten gekregen dat ze er ‘meteen een huis van hadden kunnen kopen’. Weer bleek zijn uithaal een losse flodder. Diverse studiediensten rekenden het na: een imaginair gezin met een woningwens zou pas na een tiental jaar wachten op papieren voldoende kindergeld bijeen kunnen krabben, indien het bovendien een kroost bezat van veertien hogeschoolstudenten. Dat is bijna meer dan het KVHV leden telt.

Jambons verdediging was dit keer minder geniaal. Ze kwam dan ook niet van hemzelf, maar van te hulp gesnelde partijgenoten. ‘Niet alles wat een politicus zegt moet wetenschappelijk correct zijn,’ zo vonden zij. Allicht gesterkt door hun eigen ingesteldheid bij markt- en huisbezoeken. Als het geroddel maar scoort en als je gezicht maar in de juiste plooi ligt! Zodoende: waaraan had Jan Joker zich eigenlijk schuldig gemaakt? Een boutade, meer niet! ‘Iedereen gaat weleens kort door de bocht tijdens een lezing voor de eigen achterban.’

Het probleem van Jan met de korte achternaam is dat hij overal denkt te speechen voor eigen achterban. In 2016 maakte hij zich nog weken na de aanslagen in Zaventem en Brussel kwaad, tot in de internationale media toe, op ‘dansende moslims in bepaalde wijken van onze hoofdstad’. Daar zouden zich heuse feesten hebben afgespeeld. (‘Stráátfeesten, hè! Geen rouwfeesten!’) Hijzelf noch de politie heeft ooit ter staving één foto, filmpje, verslag, getuigenis of straatnaam kunnen opduikelen.

Je mag ook mij letterlijk citeren, graag zelfs, maar ik zie Jambon iets anders afschieten dan bokken en wisecracks. Hij legitimeert extreemrechtse leugenpropaganda door ze als topminister keer op keer klakkeloos na te kwekken. In de hoop zodoende zijn politieke concurrenten te counteren, overhandigt hij hun de leidsels van zijn kiesvee. Gratis en voor niets.

Kán een boutade over woningen onze complexe wereld überhaupt verduidelijken? Ik wil het gerust ook eens proberen. Dankzij de gulle politieke dotaties aan zichzelf zijn de oorlogskassen van onze partijen op tien jaar tijd verdubbeld. Daar werden echter amper extra studiediensten mee gefinancierd, maar des te meer appartementsgebouwen en kantoorblokken, als investering om nog meer immobiliën aan te schaffen. Dus stel dat een asielzoeker zijn kindergeld zou misbruiken om hier of daar een krot te kopen: is dat dan bewijs van goede integratie? Omdat hij het voorbeeld volgt van de vastgoed-mogols die zijn dossier beheren? Of juist niet?

Iedere asielzoeker weet hoe dan ook één ding: als híj bij zijn procedure liegt? Over wat dan ook? Dan kan hij zijn papieren eeuwigdurend op zijn buik schrijven. Al heeft hij zestig kinderen die studeren aan de universiteit.

BOUTADE

Laat ik besluiten met een verzoenend voorstel in deze tijden van corona, die alvast één voordeel hebben opgeleverd: opeens kan er toch geld worden uitgedeeld, staatsschuld of geen, en is het afgelopen met die politiek van ‘besparingen-voor-iedereen’. Die laatste gingen zoals u zich zult herinneren van zes tot zestig procent, voor zorgverleners, conducteurs, kenniscentra over armoede, vertrouwenscentra voor kindermishandeling, steun voor middelgrote bedrijven, de Vlaamse Jeugdraad, de VRT, beginnende artiesten, de zorg tout court, et cetera… Na wat mediatiek aandringen hadden uiteindelijk zelfs onze Vlaamse parlementariërs zich onder de kaasschaaf gelegd. Niet voor zes, maar voor vijf procent. Verschil moet er zijn.

Voor onze regeringsleiders was het verschil dat er helemaal geen verschil was. Met hun vroegere loon, bedoel ik. Dat was vast heel erg tegen hun zin, want een fraai plaatje biedt het niet, als ministers alle anderen kortwieken en de veren daarvan als gezond budgettair beleid in de eigen reet steken, zonder zelf ook maar één bouwsteentje bij te dragen. Ik ben ervan overtuigd dat zij zich, om het komende relance- en investeringsbeleid te spekken, met plezier alsnog zullen schikken naar hun eigen favoriete slogans van eind vorig jaar. (“Meer doen met minder!” “Snoeien om te groeien!”)

Jan Met De Sterkste Schouders kan direct het voortouw nemen. De Nederlandse premier verdient jaarlijks €165.916, de Franse president €181.680, de Canadese premier €238.018, de Belgische €233.609. Het spreekt vanzelf dat een Vlaams minister-president daar niet voor kan onderdoen. Jambon trekt €253.000. Volgens mij is dat meer dan Poetin en Xi Jinping samen, maar ik ben te lui om te na te kijken. Waarom zou ik? Wat we zelf doen, doen we sowieso duurder.

Zestig procent inleveren? Zomaar onverwachts? Dat kun je vragen van beginnende artiesten, maar niet van een minister-president-emeritus-colossos-maximus. Zullen we dus maar afkloppen op zes procent? Zoals zelfs de Zelfmoordlijn heeft ingeleverd?

Op zich lijkt het weinig. Maar na tien jaar kun je met dat bedrag al een bungalow kopen in Brasschaat, en een villapark in Bree. Ik heb dat niet tot de laatste eurocent opgezocht, ik ben daar te lui en te lomp voor. Maar u begrijpt me wel. Het is een boutade! En welke Vlaming houdt nu niet van een gevatte boutade, op tijd en stond? Tom Lanoye

*** [Dit is een bewerking van een column die verscheen op 7 januari 2020]

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234