Merkel en Grunberg Beeld Getty / Humo
Merkel en GrunbergBeeld Getty / Humo

Columnarnon grunberg

‘Lieve Angela, het is bekend dat u goed wereldleiders kunt nadoen en dat u graag zelf uw boodschappen doet’

Arnon Grunberg schrijft een brief aan Angela Merkel, weldra ex-bondskanselier van Duitsland.

Lieve Angela,

‘Dit is een tekst over een werkelijk ongewone vrouw, over goed en kwaad in de politiek, en over een tragedie die uit de toekomst komt en die sinds een tijdje deze vrouw bereikt heeft.’ Met deze ietwat raadselachtige zin begon journalist Bernd Ulrich zijn licht hagiografische artikel over u in Die Zeit. Afscheid en liefdesverklaring ineen, zowel afrekening als heiligverklaring, maar als iemand een licht hagiografisch artikel verdiend heeft, bent u het wel.


NRC Handelsblad interviewde Mark Rutte over u, toch hoogst ongebruikelijk. De Neder­landse premier sprak eventjes over niets anders dan zijn Duitse collega en hij zei over u: ‘Ze is totaal zonder opsmuk.’ En ook: ‘Grapjes maken en roddelen doen we wel in het Duits. Daar houdt ze erg van. Maar zonder schade, hè. Op een leuke manier.’ Roddelen zonder schade. Prachtig. Het zou ons aller hobby moeten worden. Leedvermaak zonder leed te berokkenen. Humanistische afgunst en taoïstische jaloezie. Kwaadspreken om erger te voorkomen.
Het is bekend dat u zo goed wereldleiders kunt nadoen, wat pleit voor uw observatievermogen. Het mag inmiddels eveneens bekend zijn dat u van grapjes houdt, dat u in Berlijn graag zelf uw boodschappen doet. Angela, altijd normaal gebleven. Niet te corrumperen. Niet te verleiden met glitter en glamour. Het is daarom dat het goede in de politiek kan bestaan.

Rutte zei ook in dat interview, eigenlijk één van zijn aardigste uitspraken in tijden, dat Duitsland altijd maar moet doen alsof het Zwitserland is. Waarmee hij leek te beweren dat u, één van de machtigste wereldleiders, altijd weer moet veinzen Heidi te zijn. Onschuldig en dartel. De geur van bergweiden. Ergens in de verte rinkelt een koeienbel. Het woord ‘Mutti’ heeft diezelfde relativering in zich, al klinkt in dat woord nog iets van de zorg die de burger van de overheid verwacht. Vertroeteling en eerste hulp bij ongelukken, een schouder waarop men kan uithuilen. De overheid en de menselijke maat, gesymboliseerd door u, ­Angela.

Een niet heel bekende, maar ook niet verschrikkelijk onbekende Duitse schrijver zei recentelijk in Berlijn tegen me dat hij geen lezingen meer deed, omdat hij er niet tegen kan bewonderd te worden. Zelfbedrog is een effectieve manier om je door het leven te slaan, sommige mensen blinken erin uit. U wordt werkelijk bewonderd en het lijkt u koud te laten. De nadruk ligt op het woordje lijkt, de nadruk ligt altijd op dat woord.

Een prachtige anekdote in dat artikel van Ulrich gaat over 2002, een paar dagen voor de Duitse verkiezingen in dat jaar. U zei toen tijdens een wandeling dat het goed is dat u nog niet op nummer 1 van de CDU staat, want u kunt nog niet zo goed als een leider staan, letterlijk, om de leider van één van de machtigste landen ter wereld te zijn moet je op een bepaalde manier kunnen staan en lopen. Zoiets vertelde Rutte ook, dat hij bij zijn eerste staatsbezoek aan Duitsland niet naar de vlag knikte en u hem daar toen vriendelijk op wees. Doe dat maar wel, Mark, knik maar even naar de vlag, zo gaat dat als we op staatsbezoek zijn. Staatsmännisch stehen, dat hebt u snel geleerd. U doet het op uw eigen zeer karakteristieke manier. Volks­krant-correspondent Sterre Lindhout beweert dat u geregeld met uw ogen rolt, ostentatief nog wel, als zaken u echt niet bevallen. Dat zou u bijvoorbeeld hebben gedaan tijdens een gesprek met Poetin. Zelfs het rollen van uw ogen wordt geduid, zoals vroeger tijdens de parades in Moskou de Kremlin­watchers staarden naar de oude mannen die daar al dan niet min of meer dement in de kou stonden terwijl hun land im­plodeerde, maar niemand wist wanneer het echt gedaan zou zijn met dat bestaande socialisme.

Wat zou nu toch de tragedie zijn die u enige tijd geleden bereikt heeft? Voor we daar belanden moet ik nog opmerken dat Ulrich meent dat de politieke journalistiek het als haar opgave be­­schouwt het meest boosaardige te onthullen. Misschien is het eerder zo dat ook de politieke journalistiek naar het meest dramatische speurt. Men wil nu eenmaal drama, maar dat alleen verklaart de bijna constante stroom aan drama natuurlijk niet. Noodlot, machtswellust en het naakte feit dat wij nog niet de verlichte staat van de rede hebben bereikt, zijn de ingrediënten waarmee de soep van het drama dagelijks wordt gekruid. Het echte tragische bestaat volgens Ulrich dat u de tegenstelling vriend-vijand niet serieus hebt genomen, dat u eigenlijk iedereen ‘ontvijanden’ wilde, waardoor tegenstellingen onzichtbaar werden, wat bleef was, in mijn woorden, uiterst beschaafd en betrekkelijk effectief crisismanagement.

De echte tragedie noemt hij uw aarzelen als het gaat om het klimaat. Ik vind dat wat overdreven, wie heeft niet geaarzeld? Dat is niet altijd een verontschuldiging, maar toch, de geschiedenis zal ons vertellen welke zondes u het meest worden nagedragen.
Na uw vertrek hoopt u in alle rust boven een boek in slaap te vallen. Een mooie droom. Misschien wel op uw favoriete eiland in de Middellandse Zee.

Goeds,

Arnon

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234