'Lieve Riadh, ik hoop dat je je tegenover Van Overtveldt tot in je ziel gekwetst hebt betoond. Laat die smiecht maar eens lekker kronkelen! 'Beeld Anton Coene

columnTom Lanoye

‘Lieve Riadh, hopelijk toonde je je tegenover Van Overtveldt diep gekwetst. Laat die smiecht maar eens lekker kronkelen!’

Bestaat er een overtreffend verkleinwoord voor de term ‘relletje’? Iets als: ‘een muggenscheet in een mammoettanker’? Dan is het meteen toepasbaar op de zogenaamde aanvaring tussen voormalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt en Riadh Bahri, één van onze charmantste VRT-journalisten.

Van Overtveldt gaf als voorzitter van de Europese begrotingscommissie een digitale persconferentie. Zijn assistent, een woordvoerder van het Europees Parlement, vroeg aan de eerste vragensteller – ‘mevrouw Bahri’ – om op haar thuisscherm het geluidsicoontje aan te klikken. We mogen veronderstellen dat de mooi bebaarde Riadh op dat moment ook zijn beeldicoontje nog niet had aangeklikt, tenzij de Europese woordvoerder een Vlaamse vrouw voor zich dacht te hebben met een mondmasker van schaamhaar.

Nog vóór de verbinding tot stand kwam, corrigeerde Van Overtveldt zijn persvoorlichter al: ‘It’s míster Bahri!’ Zich tot zijn collega’s richtend, maar nog immer duidelijk verstaanbaar, voegde hij eraan toe: ‘He’s gay.’ Hele hordes twitterati gingen vervolgens over hun nek. Hetzij van het lachen, hetzij van verontwaardiging.

Als flikker van de oude stempel begrijp ik geen bal van die beide reacties. Onze Riadh ís gewoon gay. Hij komt daar in menig interview uit zichzelf en lekker vanzelfsprekend op terug. Waarom zou je daar als buitenstaander niet aan mogen refereren, zeker op een moment dat zich een kleine deurenkomedie vol geslachtsverwarring afspeelt? Waarom zou je er niet aan mogen refereren tout court? Of is being gay dan toch nog steeds een schandvlek of belediging?

Als je de beelden bekijkt, bemerk je bij Van Overtveldt hooguit iets lacherigs, alsof hij zich door het toeval geconfronteerd weet met een misplaatste mop uit de oude doos. Op iets misprijzends, hautains of vileins kon ik hem niet betrappen. Nochtans heeft de beste man doorgaans niet veel nodig om neer te kijken op al wat hem omringt. Als iemand in zijn dooie eentje de Flamenco-Belgische elite moest belichamen, zou hij tot de kanshebbers behoren.

OPZEGPREMIE

Doctor én docent in Toegepaste Economische Wetenschappen. Ex-hoofdredacteur van Trends én Knack – in het jaar 2012 zelfs van de twee tegelijk. Voormalig loonslaaf bij Bank Brussel Lambert (nu ING), Shoeconfex én het Verbond van Kristelijke Werkgevers en Kaderleden. Vlaams-nationaal boegbeeld én Commandeur in de Leopoldsorde. Auteur van boeken als ‘Het einde van de euro’ en nu niettemin voorzitter van de Europese begrotingscommissie. En last but not least: hij is winnaar van de Prijs van de Vrijheid van denktank Libera. Een eer die hij deelt met Theodore Dalrymple, Thierry Baudet en The Strangers. Om kort te gaan: alleen curator van het Lev Trotski-museum is Van Overtveldt nog niet geweest. Voor de rest is hij van alle markten thuis, zolang het maar supervrijgemaakte markten zijn.

Redenen om zich bij Riadh Bahri te excuseren had hij dus volgens mij niet. Toch haastte Van Overtveldt zich daartoe. Zich verontschuldigen is pourtant zijn fort niet. Hardnekkigheid des te meer.

Als minister verhoogde hij genadeloos de btw op elektriciteit, daarmee alle armlastige gezinnen die zich verwarmen met straalkachels ijskoud de duvel aandoend. Tezelfdertijd was zijn strijd tegen de grote fiscale fraude een doelbewust amateuristische travestie, zowel wat betreft strategie als opbrengst. De taxshift die hij onder de regering-Michel I doorvoerde, maakte zelfs volgens leden van zijn eigen meerderheid het gat in de Belgische begroting alleen maar groter. Maar toen de Europese Commissie de Belgische regering veroordeelde tot het terugeisen van honderden miljoenen aan oneerlijke belastingvoordelen voor multinationals (excess profit rulings), ging hij daar meteen koppig tegen in beroep. Tevergeefs. De Belgische staat heeft sindsdien al een klein miljard euro kunnen recupereren.

Een foutloos parcours als centenminister kun je hem bijgevolg niet aanrekenen. Maar toen Van Overtveldt samen met zijn partij de regering-Michel even lichtzinnig als populistisch verliet – vanwege het niet-bindende Marrakechpact – eiste hij niettemin een uittredingsvergoeding ten belope van 94.000 euro… Een opzegpremie! Nadat je uit eigen beweging bent weggestapt! Kom er maar eens om, op de echte vrije markt. Laat staan bij een verbond van werkgevers, ‘kristelijk’ of anders, en bij hun lijfblad genaamd Trends. Vier-en-negentig-duizend euro nog wel! En dan maar klagen over het gat in de begroting en het gat in de hand van anderen.

PATER FAMILIAS

Alle bovenstaande kritiek had voer kunnen zijn voor een diepgravend interview met Van Overtveldt, die er nu, als voorzitter van de voornoemde parlementscommissie, zowaar in geslaagd is om 16 miljard extra los te weken. Ten voordele van de Europese begroting, na zware onderhandelingen en tegen bijna alle Europese lidstaten en hun leiders in. Proficiat! Zonder reserves of ironie! Want er zitten tal van gewichtige investeringen bij, voor projecten die niet onmiddellijk aantoonbaar economisch nut opleveren en die zo het belang van een Verenigd Europa ook filosofisch en wetenschappelijk dik in de verf zetten. Zoals het onderzoeksprogramma Horizon, het gezondheidsprogramma EU4Health, het studentenuitwisselingsprogramma Erasmus… Op dat alles dreigde danig beknibbeld te worden, volgens de nationalistische idee-fixen en besparingsreflexen die ooit ook de onschokbare mantra leken van Van Overtveldt. U kent ze wel, de stoplappen van de budgettaire orthodoxie. ‘Snoeien om te groeien.’ ‘Meer doen met minder.’ ‘Wat we zelf doen, doen we beter.’

Is Van Overtveldt daar eindelijk van afgestapt? Zo ja: waarom nu pas? Heeft hij spijt van zijn late omslag en zijn eerdere demarches? Heeft zijn nieuwe koers alleen te maken met zijn andere pet? Of is een pandemie als covid-19 de toverstok die álle apostelen en acolieten van Milton Friedman en Ronald Reagan doet veranderen in aanhangers van John Maynard Keynes?

Die laatste was overigens ook openlijk homo. Weliswaar in een periode toen daar nog niets gays aan was. Zijn economische investeringstheorieën werden door machistische collega’s bij voorbaat van tafel geveegd omdat hij, als kinderloze nicht, niet naar de toekomst zou kúnnen kijken zoals het volgens hen hoorde – ‘als goede huisvader’. Nog zo’n patriarchale dooddoener die onze jurisdictie en onze staathuishoudkunde al beheersen sinds de Romeinen en hun bonus pater familias. Niet alleen een paar standbeelden mogen sneuvelen, ook sommige vastgeroeste termen mogen eindelijk aan het wankelen worden gebracht.

VERGELDING

Misschien is zo’n interview wel degelijk afgenomen, hier of daar, maar de persconferentie en haar nasleep werden overschaduwd door het kinderachtige tumult om ‘gay Riadh’. Zelfs kersvers staatssecretaris van Asiel en Migratie Sammy Mahdi eiste per tweet ‘uitleg’. Maar wat heeft Van Overtveldt in godsnaam te maken met dat beleidsdomein? Zou zijn faux pas – indien het dus al een faux pas ís – werkelijk iets te maken kunnen hebben met zijn private migratieachtergrond?

Akkoord: hij ís ooit als politiek gelukszoeker geëmigreerd van Kapellen naar Mechelen. Daar braadde zijn electorale haring niet naar verwachting en sindsdien is hij terugverhuisd naar Kapellen. Dit keer zonder oprotpremie, bij mijn weten. Maar als dat soort verkiezingsverkeer al verdacht is, dan moet je de helft van de Belgische politici om uitleg vragen bij ieder van hun uitschuivers.

Wat is inmiddels de reactie van Riadh Bahri? Ik wil me direct bij je excuseren, lieve schat, dat ik nu pas aan je toekom. Beschouw het als een eerbewijs. Een bloemekee komt ook altijd op het einde van een vuurwerk.

Ik mag hopen dat je je niet gekwetst voelde door die Van Overtveldt en zijn knullige persvoorlichter. Want als je dáárdoor al van je à propos raakt, dan hebben het leven en het vak van journalist nog vele blutsen en builen voor je in petto. Wat ik echter tegelijkertijd óók hoop – relnichten onder elkaar – is dat je je tegenover Van Overtveldt onder vier ogen wel degelijk tot in je ziel gekwetst en zeer verontwaardigd hebt betoond. Dat lijkt me op zich al een heerlijke machtspositie. Laat die smiecht maar eens lekker kronkelen!

En vergeef hem daarna grootmoedig. Ook dat is een onderdeel van die smakelijke powerplay. In Zuid-Afrikaanse gay circles zeggen ze dat zo: ‘Love your enemy. It will destroy his reputation.’

Als journalist kun je zelfs nog een stap verder gaan. Die kerel staat bij jou in het krijt! Laat hem dat goed voelen. Voor wat hoort wat: een exclusief interview, een primeur, een scoop, een riedel roddels… Ook dat is toegepaste economie. Álles valt uiteindelijk onder de vrije markt. En jij weet als geen ander wat al die politici die zich zo graag Flandriens noemen, zeggen over iedereen die ze, ook na drie generaties, nog altijd beschouwen als migrant. ‘Je moet je kansen wél grijpen, hoor! Zodra ze zich aandienen!’

Welaan: ga ervoor, lieve schat. Hou je vooral niet in. Want zoals de filosoof Conner Rousseau ongetwijfeld zou zeggen: ‘You own that bitch, van nu af aan.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234