columnarnon grunberg

‘Lieve Ruth Bader Ginsburg, uw dood verspert op allerlei manieren de wegen van onze verbeelding’

Lieve Ruth Bader Ginsburg,

Of zal ik toch maar RBG zeggen, de beruchte RBG, zoals u genoemd ging worden toen u al ver in de 80 was? Toen u, zoals de kranten en tijdschriften dat noemen, toch nog onverwacht de rocksterstatus bereikte. In een film met de simpele titel 'RBG', die Julie Cohen en Betsy West in 2018 over uw leven en werk maakten, en die ik twee jaar geleden in Film Forum heb gezien maar die ik besloot te herbekijken toen ik aan de vooravond van het Joods nieuwjaar over uw dood hoorde, vertelt u dat uw vader uit Odessa kwam, en dat Joden in Odessa niet meer naar Russische scholen mochten.

Van vaderskant bent u eerstegeneratie-Amerikaan, van moederskant net tweede generatie. Uw ouders, zegt u, hadden niet de middelen om zelf te studeren, maar hebben u altijd aangemoedigd om te leren en te doen waar uw hart naar uitging. Als kind, vertelt u in de film, ging uw hart vooral uit naar de spelletjes die jongens speelden, zoals klimmen op daken en van het ene dak naar het andere springen.

Nu dreigt uw dood het hoogste Amerikaanse gerechtshof nog meer naar de rechterkant van het politieke spectrum te duwen. U was één van de progressievere rechters in die rechtbank, hoewel het woord 'progressief' in Amerika nog altijd iets anders betekent dan in West-Europa.

Abortus is het hangijzer. Om abortus draait het. In Europa maakt weinig zoveel emotie los als immigranten en de Europese Unie, vooral bij tegenstanders van immigratie en de EU, maar in Amerika draait het nog altijd om het ongeboren leven. Of misschien moet ik zeggen dat het daar wéér om draait. Eén van de redenen waarom conservatieve christenen Trump steunen, is zijn belofte, die hij tot nu toe is nagekomen, om rechters te benoemen die, zoals dat heet, pro-life zijn, oftewel tegen abortus. Wat abortus is voor veel Amerikanen, zijn Marokkanen voor veel Nederlanders: iets wat zij het liefst zouden willen verbieden. Wilders en Baudet zijn in Nederland tegen Marokkanen zoals een aanzienlijke minderheid in Amerika tegen abortus is. Daaruit mag blijken dat secularisatie vooral schijnvooruitgang biedt. Die weerstand tegen abortus is natuurlijk ook strategisch: de Republikeinen ontdekten dat verzet tegen abortus op cruciale plekken veel stemmen oplevert.

Uw dood dreigt indirect en direct het thema van de verkiezingen in november te worden en misschien is 'dreigt' niet het goede woord. Het ís al gebeurd. Niet langer gaat het om corona of de economie, maar om het hoogste gerechtshof en wie u opvolgt. Het definitieve antwoord op de vraag hoe voordelig dit voor de huidige president zal zijn, weten we uiteraard pas in november, maar zelfs als hij niet wint, is er een reëel risico dat hij de benoeming van uw opvolger zal doordrukken in de Senaat. Dan zal Trumps erfenis lang en vermoedelijk heftig zijn, alleen al door de drie rechters die hij in dat geval voor het hoogste gerechtshof heeft mogen benoemen.

Van uw moeder, die stierf toen u 17 was, hebt u twee lessen geleerd: wees een dame, wees onafhankelijk. Dat lijken me goede lessen. Van mijn ouders heb ik nooit geleerd een gentleman te zijn, dat woord gebruikte mijn vader hooguit met vriendelijke ironie, maar wel heb ik geleerd onafhankelijk te blijven, en beleefdheid stelden mijn ouders op prijs. Vooral tegenover vreemden. Thuis mocht ik alles zeggen, maar tegenover vreemden diende ik uiterst beleefd te zijn.

Over uw man Marty, die u ontmoette toen u 17 was, zei u dat hij de eerste jongen was die u tegenkwam die het ook belangrijk vond dat u hersenen had. En hij is, wat voor zijn generatie uitzonderlijk was, thuisgebleven zodat u carrière kon maken.

Denkend aan uw vader pak ik het verhaal 'Hoe het toeging in Odessa' van Isaak Babel erbij. 'Laten we het over onze Benja Krik hebben,' staat daar. 'Laten we het hebben over zijn bliksemsnelle opkomst en zijn gruwelijke einde.' En iets verder: 'Drie schaduwen versperren de wegen van mijn verbeelding.' En het verhaal eindigt zo: 'U weet alles. Maar wat hebt u daaraan, als u op uw neus nog steeds een bril draagt, en in uw ziel de herfst?' Uw dood verspert ook op allerlei manieren de wegen van onze verbeelding.

De Democraten hebben weinig tot geen wapens om te voorkomen dat de huidige bewoner van het Witte Huis en zijn partijgenoten razendsnel uw opvolger zullen nomineren én benoemen. Hooguit zullen de Republikeinen aarzelen om zo'n benoeming erdoor te drukken als zij vrezen dat die benoeming in november tot het einde van hun meerderheid in de Senaat zal leiden.

Als ik dit schrijf is het nog volop nazomer, maar minstens zo volop woont in onze ziel al de herfst. En wat heb je er dan aan dat je alles weet?

Tijdens de hoorzittingen voorafgaand aan uw benoeming verklaarde u dat uw carrière, van bijna-eerstegeneratie-Amerikaan naar lid van de Supreme Court, alleen in Amerika kon plaatsvinden. Daar zit veel waarheid in. Of het zo blijft, is de vraag. En het is ook die twijfel die de wegen van onze verbeelding verspert.

Met lieve groet,

Arnon Grunberg

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234