ColumnTom Lanoye

O, coronaporno! Over verslaving en verlossers

Coronaporno? Nog vóór ik wist dat het fenomeen bestond, was ik er al aan verslaafd. 

U ook. Zeker als u deze zin alleen maar leest omdat u zich hebt laten verlokken door de titel. Zelf leerde ik de nieuwbakken term kennen dankzij een Zuid-Afrikaanse column. Verwonderlijk is dat niet. Taal is, zeg maar, het ding van álle Zuid-Afrikanen. De meesten van hen spreken er minstens drie en ze houden ervan die te vermengen, soms in één en dezelfde zin - alles voor de swing.

Dat komt ervan als je elf officiële talen telt voor zestig miljoen inwoners. Enkel India doet beter: tweeëntwintig officiële talen voor bijna anderhalf miljard ingezetenen... Alleen in België zijn er communautaire watjes en hysterische wratjes zát die beweren dat drie talen in één land veels en veels te ingewikkeld is om ooit te kunnen functioneren. Nota bene in een miniatuurstaat die al kleiner is dan vele metropolen op deze planeet.

Maar soit. Het ging over Zuid-Afrika en zijn taalrijkdom. Ik ben niet vrij van chauvinisme, dus ik hou vooral van het Afrikaans, zoals de heerlijke dochtertaal van ons aller Nederlands heet. Ik vind haar de viefste en de creatiefste van de elf. Al is die stelling uiteraard kletskoek. Ik praat of versta geen woord isiZulu of isiXhosa, de grootste twee van het elftal. Maar zo werkt chauvinisme nu eenmaal. Je verzint een leugentje om slechtwil, waarin je je vooroordelen kunt laten marineren tot ze onvermijdelijk lijken, en onaantastbaar, en juist. Kolonialisme is geen tijdvak, het is een steeds terugkerende besmetting van de geest.

AFTREKPLEK

Vroeger, in die ou dae, werd Afrikaans van overheidswege gepusht om innovatief te zijn. Het apartheidsregime was in handen van de Boeren en hun Nasionale Party. Behalve tegen de gekleurde meerderheid (‘die swart gevaar'), alle andersdenkenden ('die rooi gevaar') en alle homoseksuelen ('die pienk gevaar') voerden ze strijd tegen de dominantie van het Engels, de taal van het vervloekte British Empire van weleer. Noem het doordeweeks purisme of linguïstische xenofobie, hoe dan ook: voor iedere Angelsaksische uitdrukking moest en zou een officiële variant in het Afrikaans worden bedacht. Toegegeven, die alternatieven klonken somtijds regelrecht fantastisch: bromponie voor scooter, papwiel voor flat tire, poephol voor asshole en die aftrekplek voor a stopover. (Opdracht: verzin met deze vier woorden zelf een volzin. Veel plezier!)

Het racistische regime is inmiddels verdwenen, de taaldwang ook. Maar de goesting in neologismen is godzijdank gebleven, als één van de weinige goedaardige reflexen uit donkere dagen. Spreek dus niet van fake news, maar van fopnuus. Niet van website, maar van webtuiste. Niet van smartphone, maar van slimfoon. Mijn favoriet is en blijft de veel juistere titel voor een wereldwijde tv-draak: spreek niet van 'Big Brother', maar van 'Groot Broer Koekeloer'.

Maar het Zuid-Afrikaanse neologisme dat me recent ontregelde in plaats van amuseerde, was dus: coronaporno. Een woord dat in bijna elke wereldtaal gewoon hetzelfde blijft. Niet alleen het virus kent geen grenzen. Ook zijn predicaten gaan viraal zonder noemenswaardig te muteren.

LIEFDESGYMNASTIEK

Het zal wel aan mij liggen, maar ik nam de term eerst letterlijk. Trouw, allicht, aan mijn eigen panseksuele fantasmagorieën. Maar ook, uit ervaring, denkend aan alle digitale pornhubs en hun eindeloze categorieën voor iedere specifieke special kick. En nu dus ook: 'Van Roodkapje naar Mondkapje...' Zou het? Vast wel! Naast seks met bronstige grootmoeders, goed bedeelde dwergen en meisjes met hoofddoek hebben schimmige internetpooiers geheid reeds een afdeling mondmaskerseks opgezet. Al dan niet om te lachen. (Wat is het onhandigst met je zelf genaaide maskertje: beffen of pijpen?)

Heel even - want de menselijke fantasie kent geen grenzen als het op lust aankomt - borrelde zelfs de dwanggedachte aan fetisjistische liefdesgymnastiek bij me op. Niet langer met gebruikmaking van handboeien en dressuurzwepen, maar met beademingsmachines, spatbrillen, pullovers van Marc Van Ranst of het kapsel van Pieter De Crem. Of, o horror, een combinatie van al die elementen tegelijk.

Toen pas drong de ware betekenis van het woord tot me door. Coronaporno bestaat uit de oeverloze stroom aan virusanalyses, dito prognoses, maandoverzichten, diepte-interviews, revalidatiegetuigenissen, snit- en naadadviezen, berekeningen van bezoekbubbels, powerpointpresentaties, recensies van powerpointpresentaties, reacties op recensies van powerpointpresentaties, alsmede Facebookadvertenties van mokkende burgemeesters op hun bankje in het park... En dan heb ik het nog niet gehad over de stortvloed aan grafieken en tabellen! (Gisteren kreeg ik vanuit Kaapstad een grafiek doorgemaild die me de daver op het lijf joeg: een steile lijn opwaarts, zoals een klif dat plots opduikt uit een kalme zeespiegel. Ik vreesde voor een doorbraak aan doden. Tot ik het onderschrift las: 'Grafiek van het aantal uren dat Zuid-Afrikanen doorbrengen met het staren naar grafieken over Covid-19.')

Ik verzet me elke ochtend tegen de verleiding en ik verlies elke keer het pleit. Je mag dat bestempelen zoals je wilt. De vruchteloze uitdrijving van mijn angsten. De bezwering van mijn ongezonde nieuwsgierigheid. Of, gewoon, de mentale boulimie van een verplicht opgehokte scharrelkip. Hoe dan ook: ik kan niet zonder mijn dagelijkse sessie coronanie. Ik moet en zal, ook uit onmacht denk ik, alles lezen, alles weten, alles kennen.

DE CORONACUP

Toch blijf ik meestal onbevredigd achter. Wat ben ik met al die weetjes? Als ik niet uitkijk, word ik er juist chagrijnig van. Hoe kan het, bijvoorbeeld, dat hier te lande zo weinig verontwaardiging bestaat over onze nationale cijfers? Die zijn hallucinant hoog. Zelfs als wij als enigen correct rapporteren en alle anderen zouden sjoemelen.

Tegelijk echter ben ik ervan overtuigd, uit een vreemde verdedigingsreflex, dat alle andere landen inderdaad sjoemelen en wij als enigen niet. Daar zit ik me dan urenlang over op te winden. 'Hoezo: de Zweden zijn beter af dan wij, met hun nonchalante aanpak? Wíl niemand het zien, misschien? Dat ze inmiddels al meer doden tellen dan al hun buurlanden samen? En dat ze met stip stijgen op het wereldwijde overzicht in The New York Times?'

Als ik niet oppas, maak ik er binnen de kortste keren zelfs een wedstrijd van. De Coronacup voor Meeste Doden per Aantal Inwoners. België wint voorlopig het zilver, Andorra het brons en San Marino het goud. Maar Brazilië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten komen steeds feller opzetten. Ik betrap me erop dat ik - met enige schaamte, hoor - ervoor zit te supporteren dát ze ons alle drie zo snel mogelijk van het macabere ereschavotje afduwen. Noem die wens gerust corona-revanchisme.

Alleen ten aanzien van hun leiders, wel te verstaan. Boris Johnson zingt alvast een toontje lager sinds hij zelf aan de beademing heeft gehangen. Maar Donald Trump? Die bezoekt zelfs een mondmaskerfabriek zonder mondmasker op zijn facie, om vooral niet zwak te lijken in de ogen van een electoraat dat hij zelf opzweept tegen maatregelen van zijn eigen gouverneurs. En Jair Bolsonaro? Wiens middle name ook officieel - googel het maar - Messias luidt? Die gedoodverfde verlosser stond bij een persmoment zijn longen eruit te hoesten, terwijl hij tegelijk zijn aanhangers blééf opstoken tegen de beschermende maatregelen van een staat waar hij het hoofd van is.

Herejee, wie maakt ooit de balans van het machismo op? En van de levens die verloren gaan door de giftige mannetjesputterij die zichzelf zo graag verkoopt als charismatisch leiderschap?

Onanie is overal. Ik hoop dat ze erin stikken. Zij wel. En snel.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234