Jens MeijenBeeld HUMO

columnJens Meijen

Poëzieweek 2020: Ze zullen ons niet temmen

Dichters aller landen wrijven zich in de handen, want de poëzieweek is er weer: een schamele zeven dagen om tóch eens wat munt te slaan uit die uit de kluiten gewassen hobby – pardon, om aan volledig cultureel verantwoorde volksverheffing te doen.

Anno 2020 is zo’n feestelijke week eigenlijk een farce, want kunstenaars moeten nu toeters en taarten bovenhalen, terwijl de overheid massaal geld doorsluist van kleine artiesten naar grote bedrijven. Goede kunst vraagt tijd, en laat dat nu net zijn waar gewone mensen – zij die niet van adel of rijk geboren zijn – een schrijnend gebrek aan hebben.

Schrijvers die een voltijdse job hebben om rond te komen, jongleren met deeltijdse jobs of afhankelijk zijn van kleine culturele organisaties, moeten hun projecten vaak voor onbepaalde duur in de koelkast stoppen of ronduit kelen op het slachtblok. Zonder subsidies moet je al een bestseller schrijven of een verfilming te pakken krijgen om het ‘de moeite waard’ te maken. Met schrijven alleen krijg je nauwelijks nog eten op tafel.

Je moet dus ook performances geven (met minstens drie radslagen en een dansje), recepties afschuimen om te netwerken (inderdaad, net zoals mensen met een echte job!), lezingen geven (voorlezen voor volwassenen, eigenlijk), onderhandelen met organisaties (want je belangen verdedigen zichzelf niet), interviews en podcasts volpraten, en zo is er nog wel een hele waslijst aan bijkomstige taken. Niet dat dat geen leuke taken zijn – zelf doe ik niks liever – maar voor sommigen ligt dat misschien anders. Die bijkomstige taken horen bij het pakket, willens nillens. Feestelijk is anders.

Goede kunst, in mijn ogen alleszins, werkt ontregelend en vernieuwend, en daardoor kan het nooit een echt massaproduct zijn. Er is geen kunst die iederéén aanspreekt. Smaken verschillen, tenzij misschien in een gefabriceerde cultuur waarin zelfstandig nadenken tot een minimum beperkt is – misschien wel een droomscenario voor de Vlaams-nationalist. Wie weet.

Maar goed, we blijven doorgaan, onversaagd. Al het gezeik en gescheld, al de leugens en azijnpisserij ten spijt, blijven we doorgaan. Kunst is een politieke daad, en zeker in het milieu van vandaag, laat dat vooral duidelijk zijn. Door literatuur te schrijven, door kunst te maken, ga je als vanzelf in tegen het eenduidige, monolitische canondenken van de Vlaemsche identiteit.

Je opent een ruimte waar ook andere mensen zich in thuis kunnen voelen. Hoe klein of groot, hoe bescheiden of bombastisch je kunst ook is, ze telt mee. Kunst is nu een geneesmiddel tegen de verschraling van ons publiek domein, van ons culturele leven. Ja, ook al moet het zonder de toch al kleine pot met subsidies. Ook al genereer je als kunstenaar veel meer van waarde dan het geld dat je neemt.

Je schept verbindingen, niet alleen tussen jezelf en anderen, maar ook tussen mensen en hun eigen identiteit, of beter: identiteiten, want we zijn veel meervoudiger dan één Vlaamse identiteit kan vatten. Je brengt mensen dichter bij de vele vormen van zichzelf. En misschien nog meest van al: in tijden van moppen over verdronken mensen in Facebook-commentaren hebben we nood aan mooie woorden.

Ze zullen ons niet temmen, al is er geen taart op ons lamlendige feestje. Ze zullen ons niet temmen met moedwillig onbegrip. Niet met een economische wurggreep. Niet met een antiliberale strategie. Ze zullen ons niet temmen met hun grove retoriek, hun verering van de wansmaak. Ze zullen ons niet temmen.

Jens Meijen (1996) is afgestudeerd als letterkundige en werkt als assistent en doctoraatsonderzoeker in de politieke wetenschappen aan de KU Leuven. Daarnaast is hij journalist en recensent bij HUMO en De Morgen, redacteur bij Greenpeace Belgium en lid van de kernredactie van literair tijdschrift DW B. Hij publiceerde ook in De Revisor, deFusie, Hard//hoofd en Deus Ex Machina. In 2016 werd hij de eerste Jonge Dichter des Vaderlands van België. In 2019 verscheen zijn eerste dichtbundel, ‘Xenomorf’, bij De Bezige Bij.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234