null Beeld BELGA
Beeld BELGA

columnTom Lanoye

Tom Lanoye: ‘Zonder vrije markt geen vaccin: de leugen waarin iedere liberaal rotsvast gelooft’

We moeten het eens hebben over de communisten. Niet de echte communisten. Ook niet de onvolprezen Antwerpse cultpunk-band De Kommeniste en zijn eeuwige tegenhanger, The Plastic Bags van Gene Bervoets. We moeten het hebben over de communisten als dooddoener. Als verbale molotovcocktail waarmee essentiële discussies eerst worden opgeblazen en vervolgens ontweken. Wat ook de bedoeling was van de saboteur die het projectiel in de groep heeft gegooid in the first place.

‘De communisten’ vormen zodoende een soort tegenhanger van ‘de nazi’s’ in de wet van Godwin. Sta toe dat ik die bewering eventjes toelicht.

Michael Godwin is een voormalige advocaat van de Electronic Frontier Foundation, die al dertig jaar zegt op te komen voor de vrijheid van alle internetgebruikers. Wat niet wil zeggen dat Godwin blind is voor de vaudeville die vele internetgebruikers maken van hun vrijheid. Reeds in 1990 – dat is dus veertien jaar vóór de lancering van Facebook en zestien jaar vóór de lancering van Twitter – formuleerde hij een boutade die meteen werd verheven tot ironische wet, omdat ze overal in cyberspace zo toepasselijk bleek. ‘Naarmate online discussies langer duren, nadert de waarschijnlijkheid van een vergelijking met Adolf Hitler, de nazi’s en/of de Holocaust.’ Waarna, volgens Godwin, de discussie meestal zodanig ontspoort dat ze geen discussie meer is.

Uit zelfhygiëne schorten vele internetfora sedertdien discussies op zodra de wet van Godwin door een deelnemer wordt overtreden. Alleen verstokte kwezels noemen dat censuur, in de hoop te kunnen poseren als martelaar. Alle andere gebruikers zijn juist reuzetevreden dat verder kringloopgemekker is vermeden. Ze beginnen aan een nieuwe internetdiscussie, totdat ook daar de wet van Godwin weer wordt geschonden. Enzoverder.

Dat was toelichting. Thans ga ik ook zelf een boutade formuleren.

Nog vóór een internetdiscussie zich kan ontspinnen over de morele tekortkomingen of perverse neveneffecten van de vrije markt, roept één van de deelnemers al: ‘Wil jij dan liever leven in communistisch Noord-Korea, of zo?’ Of: ‘Heb je heimwee naar Stalin, of zo?’ Waarna de andere gesprekspartners zich zodanig laten afschrikken door deze toekomstige schandvlek dat ze prompt een nieuwe discussie beginnen.

Al snel stuiten ze ook daar op contraproductieve ongerijmdheden van de zogenaamd vrije markt en de heilstaat die er geheel vanzelf aan zou ontspruiten. Waarna er toch direct weer iemand opveert en vraagt – meestal heet hij Boudewijn Bouckaert of Ivan Van de Cloot – of ‘we soms collectief een maoïstische Chinees willen worden’. Waardoor de discussie wordt platgeslagen, elders toch weer de kop opsteekt en opnieuw wordt kaltgesteld: ‘Ben jij ‘De Goelag Archipel’ al vergeten, kameraad?’ Enzoverder.

Tot zover mijn boutade. Ik betwijfel of ook zij het zal schoppen tot wet – la loi de Lanoye. Er vallen pourtant dagelijks voldoende voorbeelden te rapen. Puur voor de lol zal ik er eentje uitlichten. Een even lekker als recent sacochengevecht tussen zelfverklaarde hardcore liberalen.

KAMERAAD RUTTEN

Als voormalige partijvoorzitter van Open VLD en gepasseerde premier van België komt Gwendolyn Rutten nog maar zelden in beeld, hoewel ze nog steeds burgemeester is van een metropool met de breugeliaanse naam Aarschot. De uitgerangeerde Rutten is evenwel niet te beroerd om zich nog immer te buigen over wereldvraagstukken. Zoals daar zijn: de productie, verkoop en distributie van coronavaccins, alsook de octrooien ervan. Die zijn vaak in handen van multinationale farmaceuten die regeringen en continenten tegen elkaar uitspelen alsof het gaat om de verkoop van kapstokken en stokbonen op de zondagse Vogelenmarkt.

Rutten tweette daarover een mening die ik van harte deel, al was het maar omdat ik ze hier twee maanden geleden zelf ook al formuleerde: ‘Covid-19-vaccins zouden een publiek goed moeten zijn. Geen patent, geen monopolies. In plaats van samenlevingen te verdelen: deel de kennis, stel ze open, maak het beter.’

En zie, ogenblikkelijk trad la loi de Lanoye in werking. Het hoongelach van haar politieke opponenten was niet van de lucht: ‘Collectivistische verdwazing!’ Zelfs Gwendolyns nieuwe partijvoorzitter zag zich geroepen om ‘tegengas’ te geven – een wat morbide term als het gaat om een medicijn. Het Nieuwsblad kopte tot slot, met amper verholen leedvermaak: ‘‘Communist’ Rutten is de risee van de Wetstraat’.

De pissigste commentaar was afkomstig van Johan Van Overtveldt, onze voormalige minister van Financiën, die we toentertijd allerminst konden betrappen op een vlekkeloos parcours. ‘Mevrouw Rutten!’ tweette hij. ‘Het is net dankzij de competitie (de vrije markt, misschien herinnert u zich die nog?) dat er in een recordtempo een veelvoud aan werkende vaccins ontwikkeld werd. Sire, er zijn geen liberalen meer!’

Dat laatste zinnetje was humoristisch bedoeld. Van Overtveldt suggereerde dat er wél nog liberalen zijn. Échte liberalen, welteverstaan: hijzelf en de rest van zijn flamingantische roedel. Maar soit, laat ik niet vervallen in hetzelfde euvel – iets afserveren zonder te discuteren. Laat ik voor de lol eens ingaan op de argumenten van gratuite communistenvreters.

SPUTNIK

Om te beginnen bestaan er op de wereld minstens twee staatsvaccins, het Chinese en het Russische. Van het Chinese zeggen alle inwoners van Afrika dat het lijkt op de tv’s, wasmachines en stofzuigers waarmee ze door China al jaren worden overspoeld: die spullen werken slechts voor de helft, maar op zijn minst zijn ze goedkoop en ruim voorradig. De Chinezen palmen er wél langzaam maar zeker heel Afrika mee in. Uitgekookte vaccindiplomatie waar het Westen nog een punt aan kan zuigen.

Van het Russische vaccin, Sputnik V, moeten zelfs westerse specialisten erkennen dat het de vergelijking kan doorstaan met de AK-47. Dat is nog altijd het meest verspreide machinegeweer ter wereld, reeds in 1944 vernoemd naar zijn ontwerper, tovaritsj Michail Kalasjnikov. Sputnik V is robuust, makkelijk te hanteren, relatief goedkoop en effectiever dan om het even welke westerse variant, waarvan sommige op -70 graden moeten worden vervoerd… Begin er maar eens aan, als je land niet naast Siberië ligt! Rusland biedt sinds kort miljoenen doses Sputnik V te koop aan. Ook bij de Europese Unie. Die kan daarmee flink poen besparen én de malafide fratsen en afdreigtechnieken van andere leveranciers afstraffen.

Benieuwd of Van Overtveldt, als hoofd van de Europese Begrotingscommissie, zich over zijn dogmatische aanvechtingen heen zal kunnen zetten en zal durven aanraden om dit performante staatsvaccin massaal in te kopen. Ook als zijn geliefde vrije-marketenters daardoor een aantal lucratieve want veel duurdere contracten door de neus wordt geboord.

Egbert Lachaert, huidig voorzitter van Open VLD, tikte zijn voorgangster Gwendolyn op de vingers met dit ene Twitterzinnetje: ‘Zonder vrije markt en innovatie was er nu geen vaccin.’ Dat is een onnozele leugen waarin iedere liberaal niettemin rotsvast gelooft, anders zou hij of zij geen liberaal zijn. Blindheid is blauw van nature.

Veel van de research die ooit nodig was om überhaupt te komen tot vaccintoepassingen is ontwikkeld aan universiteiten en instellingen als ons Tropisch Instituut. Ze werd zodoende grotendeels betaald met gemeenschapsgeld en werd pas later, zonder al te veel winstverdeling, te gelde gemaakt door handige bedrijven, die met batterijen advocaten klaarstaan zodra je ook maar één aspect van hun product vaagweg durft te kopiëren. Het internet is overigens niet anders ontstaan: dankzij fundamenteel onderzoek binnen overheidsinstellingen. En dankzij geleerden wier opleiding mee bekostigd werd door Jan en alleman. Wie stuurt Mark Zuckerberg daarvan ooit eens de factuur?

De hardnekkigheid waarmee liberalen elke fundamentele inbreng afkomstig van buiten de markt blijven ontkennen, duidt niet alleen op Oost-Indische blindheid. Ze verbergt ideologische paniek, die je alleen maar kunt vergelijken met de bestaansangst van stalinisten als je hun probeert diets te maken dat ook ‘de markt’ voordelen kent. En dat alleen maar de leer volgen van het leninisme even dom is als alleen maar de wetten volgen van de vrijhandel. Ongecorrigeerd lopen ze allebei uit in een nachtmerrie. De geschiedenis is er om dat te bewijzen. Keer op keer.

HENRY REEVE

Ik maak me geen illusies. Door dit stuk word ik uiteraard meteen ook zelf een slachtoffertje van la loi de Lanoye. ‘Communist!’ ‘Viezentist!’ Ik hoor het nu al galmen. Het weze zo. Maar geef mij behalve makkelijke beledigingen ook eens goede raad – jullie: Egbert, Johan, Lorin en alle anderen. Wat moet ik zeggen tegen de Angolees of de Mozambikaan die tegenover mij de lof zingt van ‘de communisten’? Omdat zij hebben meegevochten en gebloed voor zijn bevrijding toen heel Europa nog onvoorwaardelijk zijn onderdrukker steunde?

En wat moet ik vinden, hier in Zuid-Afrika, van president Cyril Ramaphosa? Ook hij hield een lange tv-speech om nieuwe covidmaatregelen aan te kaarten en volharding af te smeken. Op het eind maakte hij een spreekwoordelijke buiging voor The Henry Reeve International Contingent of Doctors. In weerwil van de Engels klinkende naam is dat een Cubaanse ‘medische brigade’, 3.700 koppen groot, die in de armste landen gratis gespecialiseerde coronabijstand verleent, materialen inbegrepen. Ramaphosa heeft hen, als dank, officieel voorgedragen als Nobelprijskandidaten voor de Vrede. Uiteraard gaat het hier ook om charmediplomatie, vanwege een eilandregime met weinig vrienden en veel machtige vijanden. Maar de hulp die de dokters en verplegers aan tienduizenden patiënten bieden is reëel en broodnodig. Wat zouden jullie doen met die Nobelvoordracht? Negeren? Verzwijgen? Afserveren met één tweet?

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234