heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

‘Vandaliseren is niet het vernietigen van de geschiedenis maar van koloniale en nationalistische propaganda’

Ik stond oog in oog met de stenen paddenkop van Schopenhauer. De vogels floten in het Frankfurtse park, gezinnetjes zaten te picknicken, het was een heerlijke dag en ik kon alleen maar denken dat ik zijn haakneus eraf wilde slaan, dat arrogante hoofd wilde bekladden. 'Vrouwen blijven hun leven lang kind, ze zien altijd alleen maar het meest voor de hand liggende, ze interesseren zich alleen voor het ogenblik, verwarren schijn met werkelijkheid en verkiezen kleinigheden boven belangrijke aangelegenheden,' schreef hij in 1851, in een vilein werkstuk waarin hij ook beweerde dat vrouwen van nature alleen maar geschikt zijn om te gehoorzamen, dat ze geen gevoel voor kunst of rechtvaardigheid hebben, dat ze na de geboorte van één of twee kinderen hun schoonheid verliezen, kortom, dat ze inferieur zijn en dat altijd zullen blijven. Ik kan ook nijdig worden als ik door Brussel loop en overal naakte stenen vrouwen zie, die geen vorst of held zijn maar altijd de naamloze, rondborstige verpersoonlijking van iets anders, de provincies, de windstreken, dankbaarheid, gerechtigheid.

Maar eigenlijk is Schopenhauer zelf niet zo interessant. Typisch verhaal: hij had een slechte relatie met zijn moeder en viel niet in de smaak van vrouwen. Boeiender is dat wat hij over vrouwen schreef niet eens deining veroorzaakte. Hij nam wat de meeste van zijn tijdgenoten toch al geloofden en goot dat in iets ronkender zinnen. Het is niet eens gek dat ze het geloofden - vrouwen hadden zelden de kans om zich te ontwikkelen en intelligent over te komen. Universiteiten en academies waren verboden terrein, in de meeste landen waren vrouwen zelfs geen rechtspersoon. Nu hebben we dezelfde rechten. Maar wat Schopenhauer geloofde, blijkt moeilijk uit te roeien - lees er de altrightfora op na. Hoe komt dat, wie heeft daar voordeel bij?

Ik maak mezelf dus wijs dat ik me iets kan voorstellen bij de frustratie die leidt tot het vandaliseren van de standbeelden van Leopold II. Dat is niet het vernietigen van de geschiedenis, zoals vaak wordt gepruild, maar van koloniale en nationalistische propaganda. De geschiedenis zit veilig in de archieven. Het is symboolpolitiek: het oude symbool wordt vernietigd door nieuwe symboliek. Mensen hebben kennelijk behoefte aan symbolen. Het is trouwens leerrijk om overheden nu plots te zien spartelen, niet wetend wat ze moeten aanvangen met die beelden die al decennia hun parken en pleinen sieren. Maar eigenlijk is Leopold II zelf niet zo interessant. Boeiender is de vraag hoe zijn ingehuurde militairen in zijn persoonlijke wingewest zo wreed hun gang hebben kunnen gaan, hoe achteloos de lekkere Afrikaanse koek door Westerse mogendheden werd verdeeld. Nog boeiender is dat de democratische Belgische staat tot ver in de 20ste eeuw dwangarbeid oogluikend toestond in de kolonie. Wie had daar voordeel bij? Welke bedrijven zijn daar rijk van geworden? En wie controleert vandaag nog de grondstoffen in Congo? Waarom blijkt racisme zo moeilijk uit te roeien? En hoe komt het dat de gemiddelde middelbare scholier zo weinig weet over die nare geschiedenis? Vragen waar de overheden hopelijk ook aan toe komen, na de symboolpolitiek.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234