Mia Doornaert Beeld SASKIA VANDERSTICHELE
Mia DoornaertBeeld SASKIA VANDERSTICHELE

ColumnTom Lanoye

'Vanwaar komt telkens die schuimbekkende focus tegen transgenders? Vreest Mia Doornaert soms dat ze zelf zo wordt bekeken?’

‘Het woke-gehalte van de Democraten dreigt zelfs Donald Trump four more years te gunnen.’ Zo besloot Mia Doornaert, alias Barones van Achterbakhoven-tot-Likmevestje, een jaar geleden haar column in De Standaard. Haar opstel was dit keer getiteld ‘Een generatie watjes’, maar het bestond uit dezelfde alarmistische opsomming als altijd. Een potpourri van opgeklopte feitjes, verdraaide weetjes, kekke relletjes, soms terecht gemierenneuk, maar veel vaker oudrechtse bubbel- en borrelpraat, vermengd met lastig te checken aantijgingen. ‘Gedaan met prachtige BBC-reeksen op basis van literaire meesterwerken!’ Zo ving ze toen haar column bijvoorbeeld aan. Vervolgens parafraseerde ze een BBC-pief zonder mee te geven waar de man zijn uitspraken deed. Hoe noem je zoiets – journalistieke toe-eigening?

Zonder enige nuance zou hij hebben gezegd: ‘Klassieke romans moeten voortaan herwerkt worden om er ‘vrouwelijke, zwarte en Aziatische personages’ in te brengen.’

Noem mij week of noem mij woke, maar waarom staat zo’n ingreep per definitie prachtige reeksen in de weg? Het zegt veel over Mia dat zij daar wél van uitgaat, zodra er Aziaten, zwarten of vrouwen aan te pas komen. Terwijl sommige series er misschien juist populairder op worden. Kijk maar naar ‘Bridgerton’.

Eerlijkheidshalve: ik vond die serie even klatervals en misselijkmakend mierzoet als menig ander door pers en publiek omhooggevogeld kostuumdrama, genre ‘Downton Abbey’. Dat lijkt misschien amusant kijkvoer, maar het is in de eerste plaats een geruststellende afrukfantasie voor wannabe-aristocraten. Tegelijk ben ik vast niet de enige die ‘Bridgerton’ toch heeft uitgekeken vanwege net de Zimbabwaans-Britse hoofdacteur, Regé-Jean Page. Mijn enige klacht was dat hij, tussen de vrijpartijen in, zijn adamskostuum te vaak verborg in wel héél veel andere kostuums.

Tegen lacherige vrienden verantwoordde ik mijn kijkgedrag door te beweren dat ik zo toch íéts opstak van de Empire-tijd en zijn Londense geplogenheden. Maar dat is uiteraard even grote onzin als kicken op het bedrieglijk realistische ‘Downton Abbey’. De essentie van ieder kostuumdrama is dat het, via een zogenaamd verleden, vooral de eigen tijd uitbeeldt, met navenante besognes en obsessies.

Tom Lanoye Beeld Tom Lanoye
Tom LanoyeBeeld Tom Lanoye

Echt drama daarentegen zoekt niet naar historische waarheid, maar naar existentiële waarachtigheid. Het biedt weinig verstrooiing, maar toont des te meer het noodlot van de onmachtige mens in zijn tragikomisch universum. De dialogen mogen gloednieuw zijn of antiek, steeds maken ze gebruik van een overduidelijke, glorieuze leugen: live toneel. Goed drama is altijd een samenzwering vol wederzijds en openlijk bedrog.

Niet toevallig heten de beoefenaren van dat eeuwenoude prachtvak spelers. En omdat ze spelers zijn, is het onzin te eisen dat ze als persoon volledig samenvallen met hun rol.

Gek genoeg lopen hier de eisen van sommige woke hardliners gelijk met die van La Doornaert. Voor de eersten mogen transgenderrollen alleen gespeeld worden door transgenders. Ik vind dat nonsens, tenzij je een fantastische acteur treft die ook transgender is. Dan zou het achterlijk zijn hem of haar die rol te ontzeggen. Maar het zou even achterlijk zijn om hem of haar daarna enkel nog te casten voor transgenderrollen, zoals de bittere consequentie zou dicteren van al te grote zuiverheid.

Voor de barones mag er dan weer niet ‘politiek correct gerotzooid worden’ met meesterwerken die jonge generaties voor het eerst onder ogen krijgen. Zolang Mia bedoelt dat teksten moeten gelezen en geherinterpreteerd worden zoals ze ooit zijn geschreven, ga ik nog akkoord. Als ze impliceert dat toneelteksten bij een enscenering geen enkele adaptatie of commentaar verdragen, maar dat ze integendeel moeten gespeeld worden ‘zoals ze bedoeld zijn’, haak ik af. Niemand weet hoe klassiekers werden gespeeld toen ze nog geen klassiekers waren. Ik weet echter wel dít. Als je Shakespeare echt wilt ensceneren ‘als in zijn tijd’, dan verschijnt er niet alleen geen enkele Aziaat, maar ook enkele vrouw meer op de planken. Koninginnen, heksen, Jeanne D’Arc, verliefde Julia’s, waanzinnige maagden, al dan niet getemde feeksen… Bij the Shake werden ze allemaal vertolkt door jongens en mannen met een zeker talent voor das Ewig-Weibliche.

Deed je vandaag hetzelfde, uit misplaatste eerbied voor onze theatergeschiedenis, kreeg je gegarandeerd toch weer ambras. Dit keer met nuffige antiwokers die in die vele venten-in-vrouwenkleren een decadente ontheiliging zien van de godganse westerse beschaving. ‘Opgeofferd aan de zoveelste queer modegril!’

REVOLUTIES

Vergeef me al het bovenstaande. Net als vorige week verlies ik mij weer gulzig in een schijngevecht van The Culture Wars. We moeten terug naar de beginzin van dit stuk, en dus ook van Mia’s epistel van een jaar terug. De Amerikaanse Democraten bezaten toen volgens haar een zodanig groot woke-gehalte dat ze de verkiezingen onnozelweg dreigden te verliezen.

Die ene opmerking van haar vat mijn gram samen jegens bijna alle antiwokers. Ze zijn niet geïnteresseerd in gerechtvaardigde kritiek op beweringen of uitwassen van een ongrijpbaar diverse beweging. Ze willen van die beweging een monolithische karikatuur maken, om die vervolgens vast te kunnen kleven op één enkel politiek spectrum. In de hoop ze allebei onderuit te halen.

Donald Trump is weggestemd omdat ook hij zich heeft verloren in de cultuuroorlog. Het dragen van mondmaskers werd dankzij hem geen banale voorzorgsmaatregel, maar een regelrechte capitulatie door – alweer – watjes en andere verraders van the American Way of Life. Zijn toespraken waren altijd warrig en wispelturig, op deze slagzin na, in tal van variaties. ‘Er is maar één ding fout met ons land: de kanker van de politieke correctheid. Je mag niets meer zeggen of je wordt gecanceld!’

De lijst van firma’s en personen die hij inmiddels zelf heeft geboycot, afgedreigd of uitgerangeerd, is eindeloos. Tot Harley-Davidson toe. (‘Un-American!’) Niettemin werd nooit eerder een zetelende Amerikaanse president verslagen met zoveel tegenstemmen en met daarbovenop het verlies van de Senaat. Maar damn, nu ben ik weer verkeerd bezig! Ik moet Trump leren negeren, om des te meer te praten over zijn opvolger Joe Biden.

Wat die op nog geen honderd dagen in gang heeft gezet? Dat is pas echt een woke omwenteling in wording, waarvan iedereen beweerde dat ze onmogelijk was. Een radicale breuk met twintig jaar Reaganism en fopremedies als de trickle-down economy.

Een miljardenpakket aan financiële steun werd door Biden eindelijk ook eens naar gewone burgers versluisd, in plaats van weer naar al rijke bedrijven en hun aandeelhouders. Armlastige gezinnen krijgen een vorm van kinderbijslag. Zoiets heet in Amerika een revolutie op zich. Een ander miljardenpakket wil de schandalig verwaarloosde infrastructuur aanpakken. In the land of the brave staan bruggen en viaducten op afknappen, liggen hoofdwegen vol gaten, storten metrokokers in en bestaat niet één hogesnelheidstrein.

Biden wil ook een wereldwijd minimumtarief voor winstbelasting heffen. Big corporates als Google, Facebook en Starbucks zouden daarbij gedwongen worden zich te laten belasten in de natie waar ze winst boeken, niet waar hun fiscale zetel staat te stinken. Bye bye, Kaaiman- en Marshalleilanden! Wie elders toch minder afdraagt, zal in de VS alsnog worden aangeslagen tot 21 procent, tegenover amper 10,5 procent onder Trump. Bye bye Bermuda, Hongarije en ook the Netherlands! NRC Handelsblad viel dit beleid niettemin opvallend fel bij in een hoofdartikel, begin vorige week: ‘De internationale schade van belastingontwijking is berekend op honderden miljarden per jaar, ten nadele van armere landen. Ruimhartig ondersteunen van dit Amerikaanse pleidooi is noodzakelijk, ongeacht de gevolgen voor onze nationale schatkist.’

SŒUR SOURIRE

Je zou dezelfde juichende opsomming en bijval verwachten van iemand die een jaar geleden nog suggereerde dat Bidens partij hopeloos verwikkeld zat in een web van bijzaken. Maar nee, de Barones van Achterbakhoven gaat gewoon verder met het turven van bruikbare ditjes en datjes, om zelf haar web te spannen van blijvende doem en achteruitgang. ‘De lijst is eindeloos en beangstigend!’ Conservatief anekdotisme, dat is het, verpakt als analyse en ideologie in één. Allicht ook aangejaagd door jonge trollen en internetbubbels, want opvallend vaak gaat het bij haar en haars gelijken over universiteiten. De Sorbonne, de ULB, Ottowa, Kingston upon Hull, om maar te zwijgen van het Hol van Pluto in het Achterland van Neder-Over-West-Virginia, waar weer eens een helse discussie is losgebroken over genderneutrale wc’s…

Waarom installeren ze niet overal dezelfde wc’s als in een vliegtuig, denk je dan. Probleem opgelost! Maar los daarvan: waar komt telkens die schuimbekkende focus vandaan tegen transgen-ders? Vreest Mia soms dat ze zelf zo wordt bekeken? Als een broer van Jean-Marie Dedecker, geboren in het lijf van Sœur Sourire? Begin maar eens te sparen voor zo’n transitie. Lichamelijk, bedoel ik. De rest is al nagenoeg in orde.

Eén van haar andere items, naast uiteraard de Harry en Meghan-sof, betrof Harry Styles. Ik heb moeten opzoeken wie dat is. Ik ben boybands al een jaar of dertig ontgroeid, en zij mij. ‘Hoera,’ schreef Mia, ik vermoed sarcastisch van toon, ‘een man in een jurk op de cover van Vogue! Maar de arbeiders, de kleine middenstanders, de migranten die vechten voor hun plaats en zoveel andere ‘gewone’ mensen hebben echt wel andere zorgen aan hun hoofd!’

Ik had het als kleine mens niet beter kunnen zeggen. Wij liggen inderdaad niet wakker van zo’n kerel. Maar ook niet van alle andere klotecovers van dat hele kutblad waarvan we nog nooit hebben gehoord. Alsook van alle mensen die ons en dat zeikblad misbruiken om zichzelf een rol van enig belang toe te dichten in een oorlog waar wij geen hol mee zijn gebaat.

Geef ons dan maar Joe Biden. Zolang tenminste híj het grotere plaatje niet uit het oog verliest.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234