BataclanBeeld Humo

Bataclan

‘Vroeger was niets beter, vooral de televisie niet’

Rudy Vandendaele, Humo-sterkhouder voor het leven, zorgt wekelijks voor geletterd variété.

Op twee armlengtes afstand van een depressie dacht ik aan 'troost', een begrip dat vandaag de dag, net als het coronavirus, niet van de lucht is. 'Troost' is een woord waar ik au fond het fijne niet van weet. Ik reken dan ook niet op troost als het ijzig gaat tochten in de oeverloze kosmos, want wie geboren is, behoort nu eenmaal tot een risicogroep. Flink zijn dan maar, eventueel al klappertandend. Zo, de stemming zit er meteen in, als ik me niet vergis. Als gangmaker van feesten & partijen had ik, in de tijd vóór sociale terughoudendheid mensenlevens redde, mijn weerga niet.

Geert Mak, historicus en successchrijver, opperde op de televisie dat deze tijd mogelijk op de phoney war leek, de drôle de guerre, de schemeroorlog: een ongemakkelijke dan wel opwindende luwte tussen de oorlogsverklaring in 1939 en de eerste feitelijke krijgsverrichtingen. In deze dagen van zak en as bedacht Paul Haenen bij de NPO zogeheten troost-tv: zendtijd waarin het publiek, op eenvoudig verzoek, z'n favoriete tv-programma's kan terugzien in de kleine uurtjes die in vredestijd voor herhalingen van 'De wereld draait door' bestemd zijn, en, in mijn geval, voor onaangekondigd bezoek van demonen. Toen ik voor mijn werk nog zonder smetvrees interessante mensen ontmoette, heb ik ook ooit Paul Haenen geïnterviewd. De nog steeds voortreffelijke VPRO zond in die dagen 'Paul Haenen begint' uit, een programma waarin zijn intussen klassiek geworden typetjes - of zijn het personages? - Margreet Dolman en dominee Gremdaat hun naam vestigden. Mensen van mijn onbestemde strekking keken toen nog voor hun plezier naar de Nederlandse televisie, zo griezelig lang zijn de jaren 80 al geleden.

Aan tafel bij Matthijs van Nieuwkerk hield Paul Haenen op veilige afstand staande dat mensen meer dan ooit naar entertainment snakten, nu Covid-19 zich bijna overal ter wereld thuis voelt en het dodental allerwegen oploopt. Als troost verstrooiing of afleiding of zelfs vergetelheid betekent, dan kan ik me er wel iets bij voorstellen. 's Nachts liet ik me dan ook een vervlogen show van André van Duin welgevallen, ook iemand die ik in de beste jaren van mijn leven nog heb geïnterviewd: een al even aardige als bescheiden man. Ik moest vooral lachen om de volslagen overgave waarmee het studiopubliek niet meer bijkwam in die show, op straffe van navel- en/of liesbreuk. Er sprak doodsverachting uit die lachsalvo's, maar dat kan inbeelding zijn. Dat ik me intussen op twee armlengtes afstand van een depressie zat te amuseren, en ook nog eens bij nacht, was in ieder geval een lichtpunt tijdens de schemeroorlog.

Op een middag nadat ik, nog maar pas uit bed, een paracetamolletje en de oplopende dodentallen in het eenuurjournaal had geslikt, leek onze eigen openbare omroep ook aan troost-tv te willen doen. Eén kwam met 'Schipper naast Mathilde' aanzetten, een komisch bedoelde serie die voor het eerst in mijn geboortejaar werd uitgezonden. Ik ken de reputatie van dat programma, of de legende, maar voor de rest is het meer een schim dan een herinnering voor mij: mijn ouders haalden pas in 1963 een tv-toestel in huis, het jaar waarin 'Schipper naast Mathilde' ophield te bestaan, en The Beatles meerstemmig kwamen aanwaaien van overzee. Vroeger was niets beter, vooral de televisie niet. Het tekstbord 'Even geduld' komt me nu voor de geest, en zogeheten interludiums over kantklossende besjes en biggende zeugen.

In 2020, het Jaar van de Pandemie, ziet 'Schipper naast Mathilde' er als een archeologische vondst uit, een bewegende grottekening, of anders als een zwart-witreportage over het geestenrijk. In een huiskamer schuifelen enige bejaarden kennelijk met komisch oogmerk rond. Vertegenwoordigers van generatie Z denken vast dat hun smart-tv aan vervanging toe is als ze dit zien. En het kijkerspubliek dat troost zou kunnen putten uit 'Schipper naast Mathilde' heeft misschien nog de Spaanse griep verduurd. We mogen dus met een gerust gemoed aannemen dat die stervelingen aan gene zijde zijn. De herinnering aan iets is vaak mooier dan the real thing ooit was.

De debutante Christine Lomme speelde Marieke in 'Schipper naast Mathilde'. Later trouwde ze met Nand Buyl, de schipper in kwestie, en ontpopte ze zich als Chris Lomme. Toen ik iemand anders was, en in de 20, heb ik nog genoeglijk met haar samengewerkt. Moge zij behouden blijven.

Rudy Vandendaele

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234