heleen debruyne teaserBeeld Humo

ColumnHeleen Debruyne

‘Vrouwen moeten niet op straat bang zijn, maar vooral thuis. Of in de turnclub’

Het mannetje dat maar bleef staren, en op mijn beleefde ‘Waar kijkt u naar?’ antwoordde met: ‘Gij zijt zeker één van die belachelijke #MeToo’ers, trut!’ De types die wijdbeens net iets te veel plaats innemen en van geen wijken willen weten. De vrouw die woest werd toen ik mijn mondkapje even naar beneden trok om een slok water te nemen. Nee, de medepassagiers op de trein zijn niet altijd een pretje. Toch verbaasden de resultaten van een enquête van de FOD Mobiliteit me: voor één op de drie vrouwen is de vrees voor ongewenst gedrag van medepassagiers een reden om het openbaar vervoer niet te nemen. Vervelend zijn ze zeker, die medepassagiers, maar gevaarlijk? Nooit heb ik me op de trein onveilig gevoeld. Een verkeersexpert haastte zich dan ook om te zeggen dat de ontstellend hoge cijfers een subjectief onveiligheidsgevoel weergeven, niet de realiteit.

Het doet me denken aan de stad in het donker. Nog een plek die veel vrouwen mijden, bang om lastiggevallen te worden. Toevallig sprak ik onlangs professor architectuurtheorie Hilde Heynen over vrouwen in de stad. Dat het gevoel van onveiligheid zeker echt is, begon ze voorzichtig. Maar, als je naar de cijfers kijkt, ook een beetje bizar. Mannen lopen een veel groter risico het slachtoffer te worden van geweld in de publieke ruimte. Vrouwen moeten niet op straat bang zijn, maar vooral thuis. Of in de turnclub. In het kabinet van vermaarde urologen. In de schijnbaar veilige schoot van de geloofsgemeenschap. De verkrachter is maar heel zelden de onbekende in het duister.

De angst is dus vooral ingebeeld. Dat geven veel vrouwen overigens zelf aan in een onderzoek van Marie Gilow naar hoe vrouwen de Brusselse publieke ruimte ervaren. ‘Het zit in mijn hoofd,’ zeggen ze, ‘het is psychologisch.’ Toch belemmert het hen naar buiten te gaan. Volgens Hilde Heynen zit de angst diep, en heeft die alles te maken met hoe samenlevingen van oudsher van hun vrouwen eisen dat zij puur blijven, dat hun lichaam beschermd wordt tegen mannelijke indringers. En de daarbij horende notie dat elke vreemde man een gevaar is, een potentiële aanrander van de eerbaarheid. Het heeft natuurlijk ook te maken met hoe mannen de stoep met gesis en brede gebaren lijken in te nemen. (Een interessant experiment: terugsissen.)

We lijken geëmancipeerd, maar gedragen ons nog steeds naar die oude clichés: vrouwen zijn kwetsbaar, mannen zijn dreigend. ‘En dat los je natuurlijk niet op door een paar straatlantaarns te plaatsen of de donkere hoekjes in een stad weg te werken, zoals sommige stadsplanners suggereren,’ zegt Heynen. ‘Goed, hoor, maar niet de kern van het probleem.’ Of door ’s avonds meer personeel in de stations en treinen te laten werken, zoals Georges Gilkinet, de federale minister van Mobiliteit, van plan is.

Hoe dan wel? In de ideale wereld zouden mannen ruimhartiger plaats in de publieke ruimte kunnen geven, en zouden vrouwen meer plaats durven in te nemen. Maar zo makkelijk is het vast niet. Ingebeelde angsten zijn moeilijk te onderscheiden van reële gevaren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234