VS-president Joe Biden. Beeld Photo News
VS-president Joe Biden.Beeld Photo News

columnArnon Grunberg

‘Waarde Joe Biden, over drie maanden is Afghanistan weer net zo vergeten als drie jaar geleden’

Waarde Joe Biden,

Journalist Fareed Zakaria schreef in The Washington Post dat er geen elegante manier is om een oorlog te verliezen. Zeker, er zijn ook weinig elegante manieren om een oorlog te winnen. Hooguit is het verstandig de wijsheid van de Chinese generaal Sun Tzu, die een paar eeuwen voor Christus leefde, aan te halen. Die zei dat oorlogen gewonnen of verloren worden voordat de oorlog uitbreekt. De werkelijke overwinning betekent volgens Tzu: de wil van de vijand breken zonder ervoor te hoeven vechten. Volgens Richard Stengel, die onder Obama Russische en andersoortige desinformatie heeft bestreden, is dat laatste de taliban gelukt. De vijand (van de taliban) verdween gewoon.

Het is ook waar dat oorlogen op het slagveld gewonnen kunnen worden, maar op Twitter verloren worden. Beeldvorming is veel, bijna alles. Daarom maakt de taliban tegenwoordig gebruik van sociale media. Volgens Stengel heeft de taliban van IS geleerd, overigens een vijand van de taliban. Eén van de redenen dat uw hoofd van de CIA, William J. Burns, recentelijk in Afghanistan was om met de taliban te overleggen. De vijanden van onze vijanden zijn soms vijanden, soms vrienden.

Er zijn mensen die menen dat de Amerikaanse terugtrekking een vergissing was, catastrofaal misschien wel. Bestaat de ideale terugtocht? Overigens was deze terugtocht geïnitieerd door uw voorganger, al voelde u al toen u nog vicepresident onder Obama was de behoefte om een eind te maken aan het Amerikaans avontuur in Afghanistan.

Wie had willen weten, kon weten.

In 2007 zei een Nederlandse generaal in Afghanistan dat je veertig jaar moest blijven als je daar iets wilde bereiken, en dan nog was de uitkomst onzeker. Een hogere Nederlandse officier vertelde mij een paar jaar geleden in een Amsterdamse hotellobby dat de werkelijke reden dat het Nederlandse leger deelnam aan diverse missies in Afghanistan was om te laten zien dat het leger relevant was. Een beetje zoals Saddam begin jaren 90 een oorlog tegen Koeweit begon, om zijn leger bezig te houden. George W. Bush begon deze oorlog als antwoord op de aanslagen van 11 september 2001, maar hij en zijn adviseurs verloren snel hun interesse in Afghanistan, Irak lonkte.

Volgens de historicus Juan Cole, die op zijn site juancole.com interessante stukken schrijft, waren alle zogenoemde ‘nation building’-missies vooral bedoeld om de militaire aanwezigheid in Afghanistan te legitimeren, terwijl die aanwezigheid vooral ter afschrikking was van Rusland. Of Iran. Het doel van de missie, nadat de taliban waren verdreven, zat kortom vooral in de buurlanden van Afghanistan. Als het om mensenrechten ging, of specifieker vrouwenrechten, had men natuurlijk ook pakweg Saudi-Arabië kunnen binnenvallen. Volgens Cole kon de taliban in 2003 slechts op de steun van 5 tot 10 procent van de Afghaanse bevolking rekenen. Dat was volgens hem het moment geweest voor de Amerikanen om te vertrekken. Hoe langer een leger in een land blijft, hoe groter de kans dat het vroeg of laat als een bezettingsmacht wordt aanzien. Voeg daaraan toe dat het superieur geachte leger er eigenlijk nooit in is geslaagd een guerrillaoorlog te winnen. Dat is de Amerikanen niet in Vietnam gelukt, het is de Israëli’s niet in Libanon gelukt, en de Russen niet in Afghanistan. Zodra de guerrilla niet te onderscheiden is van de burger, zal zelfs het beste leger de rechten van onschuldige burgers met de voeten treden. Het gevecht tegen de guerrilla zaait haat onder de bevolking wier hart de vijandelijke mogendheid nu juist probeert te winnen. De oorlog was kortom al verloren toen de Europeanen nog aan hun ‘wederopbouwmissie’ moesten beginnen.

Toen ik in 2011 de Bundeswehr opzocht in Kunduz, vloog ik via Kaboel. Belgische soldaten hielden de wacht bij het militaire gedeelte van het vliegveld dat toen al een schier onbereikbaar fort was uit angst voor aanslagen. Ach, de absurditeiten in Kunduz. Als tijdens de conferentie in Bonn in 2001 waarbij Karzai naar voren werd geschoven als het nieuwe, acceptabele gezicht van Afghanistan, de taliban een paar stoelen aan de tafel hadden gekregen was veel ellende voorkomen. De taliban waren verslagen, althans leken verslagen te zijn, en waren bereid tot veel, maar Amerika dacht: eens verslagen is altijd verslagen.

De elite zal er altijd alles aan doen de failed state te verlaten, waardoor het beste wat een staat te bieden heeft aan menselijk kapitaal zich in de diaspora bevindt en de mislukte staat dieper wegzinkt. Zelfs de taliban, die er zo hun eigen ideeën op nahouden over elite, beseffen dat ze geen Afghanistan willen regeren dat verlaten is door iedereen die iets voorstelt.

Over drie maanden is Afghanistan net zo vergeten als drie jaar geleden, vrees ik. Ik laat hier voorzichtig het woord ‘Syrië’ vallen. Afghanistan zal u niet achtervolgen.

Intussen redt de Westerling die in Afghanistan is geweest zijn eigen Afghaan. ‘Mijn tolk is gered.’ Sun Tzu heeft het niet gezegd, maar hij had het kunnen zeggen: de ware moordenaar is altijd ook een mensenvriend, want af en toe ziet hij af van moord. Cynisch? Niet als jij de uitverkoren bent: deze welwillende moordenaar heeft mij het leven gered. Programma voor de komende tijd: winning hearts and minds in het eigen land.

Goeds,

Arnon Grunberg

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234