ColumnHeleen Debruyne

‘Waarom moeten ‘moeder, vader en de kinderen’ zo nodig ‘mama, papa en de kindjes’ worden, of erger nog, ‘kids’?’

'Zo, en nu mag mama op de weegschaal gaan staan!' kirde de assistente van mijn gynaecoloog. Ik was zwanger van een onooglijke klonter cellen, een monstertje, iets tussen kikkervis en krokodil. 'Mama' was te verbouwereerd om te protesteren en liet zich wegen. Het gewicht werd genoteerd in een schrift dat Kind en Gezin aan alle zwangere vrouwen schenkt. 'Mama's medisch profiel', stond op de kaft. Dat ik het een beetje freudiaans vind dat een volwassene me mama noemt, zei ik nog. 'Oh, maar dat hebben alle mamaatjes nochtans graag, hoor,' beweerde de assistente, nog steeds even vrolijk. Op de tram kraste ik het 'mama' op de kaft door - alle 'mama's' binnenin schrappen bleek onbegonnen werk. Mama? Ik was vooral mezelf, alleen misselijker, nog sneller chagrijnig, maar wel eindelijk met een decolleté.

Sinds de geboorte van het monster is er geen houden meer aan. Brieven van het ziekenfonds, vroedvrouwen, boekhouders, familieleden, gepersonaliseerde reclameboodschappen, vage bekenden en goede vrienden: voor iedereen ben ik nu 'mama geworden'. Ik heb het corrigeren maar opgegeven, iedereen bedoelt het goed.

Mijn afkeer van het woord 'mama' heeft geen oorsprong in een verknipte jeugd, mijn moeder treft geen schuld, ik moet niet in psychoanalyse, het moederschap bevalt me best. Het is een zuiver taalkundige kwestie. De wildgroei van de 'mama' past in een infantilisering van de taal die me al langer irriteert. Waarom moeten 'moeder, vader en de kinderen' zo nodig 'mama, papa en de kindjes' worden, of erger nog, 'kids'? Een dag waarop vader op de kinderen past, is nu 'papadag'. We gaan niet naar een festival, we 'doen een festivalletje'. Ik ben liever stiefmoeder dan plusmama - dat eerste spreekt nog tot de verbeelding. Of ik al dan niet boos ben, mag iedereen voor zichzelf uitmaken.

Voor kinderen maakt mijn ergernis een uitzondering: die mogen hun moeders mama noemen. Dat is wat baby's doen, in alle talen en culturen. Medeklinkers die je met gesloten mond uitspreekt, zoals de 'm' of de 'p', zijn makkelijker te brabbelen dan bijvoorbeeld de 'r' of de 'l'. En die medeklinkers zijn goed te combineren met de 'a'. De meeste baby's zeggen dan nog eerder 'mama' dan 'papa', stelde de Russische linguïst Roman Jakobson vast, omdat een mond die rond een tepel zit vanzelf een 'm'-klank maakt. Het ge-mama van baby's is geen uiting van diepe liefde en bewondering voor het moederdier, maar een roep om lauwwarme melk. Een kind van negen maanden dat 'mama' roept, vraagt niet om zijn dierbare moeder maar om eten. Niet gek dat mamma Latijn is voor vrouwenborst. Ik kan er niet aan wennen: volslagen onbekenden mogen me nu 'tiet' noemen, alleen omdat ik een kind heb gebaard. Alleen mijn eigen kind mag 'Tiet!' naar me roepen - als hij hongerig is, breng ik met liefde eten. Uit een flesje, weliswaar. Maar - dat krijg je dan, als je de zorg een beetje probeert te verdelen - voorlopig brabbelt hij alleen 'papaapa'.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234