'The Ghost of Tom Joad'Beeld Springsteen

cdBruce Springsteen

25 jaar ‘The ghost Of Tom Joad’ van Bruce Springsteen

 Voor ‘The ghost of Tom Joad’ liet Bruce Springsteen zich inspireren door ‘The grapes of wrath’, de klassieker van John Steinbeck over de Grote Depressie die in de jaren dertig miljoenen Amerikanen armlastig maakte en duizenden illegale plantagewerkers tot onmenselijke slavenarbeid dwong. De link met het hedendaagse, met zijn eigen bevolking bij-na op voet van oorlog levende Amerika, heeft u vast sneller gelegd dan een knoop in een paling.

En dat een mens niet vrolijker wordt van de nieuwe Springstéen had u wellicht ook al begrepen. Zo schieten we lekker op. Dezelfde sobere, zachtjes de strot dichtknijpende sfeer die van ‘Nebraska’ zo’n ijselijk mooie plaat maakte, heerst over de twaalf van alle franje ontdane songs op ‘The ghost of Tom Joad’. De akoestische gitaar wordt spaarzaam betokkeld, als er al drums zijn worden ze heel behoedzaam aangetikt, af en toe vlijt een viool zich aan Bruce zijn voeten. 

Het lijkt wel of de songs in een verlaten spookstation zijn bedacht, zittend op een lege en naar een doodlopend spoor gerangeerde goederenwagon, met het Zuiderkruis helder flikkerend boven het hoofd en slechts een fles en het spook van Woodie Guthrie als gezelschap. Het begint met de schrijnende harmonica die destijds over ‘The River’ woei. Een geluid dat schijnt te ‘zeggen: alles is verloren, het komt nooit meer goed. De rechthartige, immer en overal voor de verdrukten opkomende Tom Joad heeft namelijk de geest gegeven. Jammer genoeg aan iemand die hem verstrooid uit handen heeft gelegd en hem niet meer vindt. Net nu hij weer broodnodig is want ‘Families sleepin’ in their cars in the southwest/ No home no job no pence no rest.’ Een man staart hoofdschuddend in een uitdovend kampvuur, ‘waitin’ on the ghost of Tom Joad’. De toon is gezet en hij klinkt somberder dan Karel Van De Woestijne wanneer het plensregende in den herfst

Niemand wint op ‘Tom Joad’. Vrijwel alle personages proberen zich vruchteloos uit de ranzig ruikende oksel van de samenleving te bevrijden, velen hebben het bijltje erbij neergelegd aangezien er toch niets meer te hakken valt. In het bloedstollende ‘Straight time’ probeert een ex-misdadiger met weinig succes zijn hoofd en dat van zijn vrouw en kinderen boven water te houden. Hij moet al zijn wilskracht bij mekaar harken om niet tot zijn oude ondeugden te vervallen: ‘Got a cold mind to go tripping ‘cross that thin line, I ain’t making straight time’. Je voelt gewoon dat het slechts een kwestie van tijd is vooraleer vader zijn jachtgeweer zwijgend tussen de Workmate zal klemmen om de loop eraf te zagen. Wanhopige Mexicaanse boerenfamilies hopen tegen beter weten in op een nieuw en rooskleurig leven in het land van Uncle Sam (‘Across the border’) maar worden in de canyons door de Border Patrol geklist (‘The Line’). 

Diegenen die er toch in slagen de grens ongezien over te steken vallen in handen van de drugsmaffia (‘Sinaloa Cowboys’), of belanden in de Straatprostitutie (‘Balboa Park’). Een koppel dat aan de uitzichtloosheid probeert te ontsnappen door in de voetsporen van Bonnie & Clyde te treden moet na een uit-de-hand gelopen bankoverval (‘Money on the floorboards, shirt was covered in blood’) via ‘Highway 29' dan weer ongezien in de andere richting over de grens zien te komen. In het eens zo drukke ‘Youngs-town’ liggen de hoogovens stil (‘now the yard’s just scrap and rubble’ ) en staan er drie generaties op straat.

 In ‘The new timer’ wordt de door de wol geverfde zwerver Frank (‘He rode the rails since the Great Depression/ Fifty years out on the skids’ ) morsdood gevonden ‘on a muddy hill, met een kogel in zijn kop. Er is niets gestolen: ‘Somebody killin’ just to kill’.

Slechts één song, de afsluiter ‘My best was never good enough’ laat de moed niet zakken. Een reeks dooddoeners als ‘every cloud has a silver lining’, ‘every dog has its day’ en ‘life is like a box of chocolates, you never know what you’re going to get’ worden achter elkaar gezet en vormen zo één lange, cynische sneer naar het Amerika van Forrest Gump, waar stompzinnigheid met onschuld wordt verward en onmondigheid met stille berusting. What can I say? Net zoals hij dat dertien jaar geleden al op ‘Nebraska’ deed, is Springsteen teruggevallen op de essentie: de intrinsieke klasse van zijn songs. De naam Bob Dylan - uitgerust met snorkel en duikbril - dook meer dan eens in mijn gedachten op.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234