In memoriam: Mark E Smith van The Fall (1957 - 2018)

, door (vc)

143
1200

Dit ondanks – of misschien wel juist dóór het feit dat hij in zijn carrière onder de paraplu The Fall met liefst 66 (!) verschillende bandleden werkte. Smith spuugde, rochelde en vloekte (zingen weigerde hij) in iets meer dan 40 jaar carrière 31 studioplaten, 32 liveplaten en duizenden optredens vol. Hij deed dat met een je m’en foutisme dat voor hem eigenlijk helemaal niet bestond. Zo’n beetje eigenhandig vond hij het label postpunk uit in 1976, dus nog voor de ‘echte punk’ nog zo’n beetje goed en wel moest beginnen. Iemand, we zijn vergeten wie, maar het was een wijs mens, noemde The Fall ‘de meest gemene groep aller tijden’ en dat is wel de nagel op de kop. Luister naar eender welke Fall-plaat, en elk instrument bijt je de strot af. Het was Smith, zelf alles behalve een begenadigd instrumentalist (sterker, heeft iemand hem ooit íets zien spelen?), die het aftopte met zijn machtige attitude, en zijn grootse, maar altijd cool en zwijgzaam volgens het strong silent type-principe verkapte, visie.

Mark E Smith, de enige mens ooit waarbij een constant gehanteerd initiaal niet irriteerde, werd geboren in 1957, het jaar van On the Road, in een troosteloze voorstad van Manchester. Hij was de zoon van een loodgieter. Van de reguliere school moest hij niks hebben; hij stopte ermee rond zijn zestiende, en ging aan het werk op een binnenvaartschip. In de avonduren studeerde hij op Kurt Vonnegut en Aldous Huxley. Het is deze mix van werkmansethiek en grensverleggend schrijven die je best wel de oorsprong van The Fall mag noemen. De groep werd opgericht nadat Smith in 1976 in een klein kolerezaaltje een band genaamd The Sex Pistols aan het werk zag. ‘Dat kan ik ook, en vooral: beter’, moet hij hebben gedacht. Waarvan akte. Smith was de ultieme punk. Fun fact - ook aanwezig bij hetzelfde optreden: leden van toekomstige groepjes als Joy Division en The Smiths, plus ene Tony Wilson, die Factory Records zou oprichten; bijna twintig jaar lang het thuis van onaangepaste groepen variërend van Joy Division/New Order via A Certain Ratio tot de Happy Mondays. Oh ja, Mick Hucknall was er ook bij op die dag, maar die vergeten we voor nu even. Kwestie van laatste eresaluut aan Mark, wiens toorn we zelfs vanuit het graf niet zouden durven oproepen door hem zomaar in een adem met Simply Red te noemen.

Over die toorn gesproken: Smith stond nogal bekend om zijn weerbarstige persoonlijkheid. Uiterlijk was hij een soort tweelingbroer van Raymond Goethals – hetzelfde verwaaide smoelwerk, hetzelfde futloze kapsel, uitgevoerd in het saaiste soort bruin beschikbaar. Hij droeg bij voorkeur vormeloze leren colbertjes, en pantalons waarvoor de gemiddelde treinconducteur zich zou schamen. En roken en zuipen als een ketter, moeder. Meerdere malen werd hij na optredens meer dood dan levend afgevoerd naar de eerste hulp. Eind jaren negentig streek hij zo bijna het vaantje in New York, de stad van zijn helden van The Velvet Underground, waar zijn liefde voor repetitie vandaan kwam (een van de eerste Fall-songs heette zelfs 'Repetition'). Na die passage in NYC ging hij naar verluid in rehab. Over Smiths persoonlijkheid doen veel indianenverhalen de rondte, maar collega’s waren eigenlijk altijd vol lof. Bassist Mat Osman van Suede: ‘We waren jong en toerden in zijn voorprogramma. We deden het in onze broek. Hij bleek de liefste man ever. Hij kwam constant voor ons op.’ Smith beinvloedde tientallen groepen. We noemen er lukraak vijf: Sonic Youth, Pavement, Blur, Liars en Ought. Zonder The Fall hadden deze bands niet bestaan. Punt.

Waar te beginnen als je een Fall-maagd bent? Overal! Niet elke plaat is even goed, maar wel is elke plaat een goed startpunt. Het maakt simpelweg niet uit. Je moet de repetitieve protopunk over je heen laten komen en genieten, opgewonden raken, kwaad worden en het dan weer beu raken. The Fall is verslavender dan opium.

De dood van Smith kwam niet onverwacht. Hij leed al jaren aan longproblemen. Die hebben hem dan de das omgedaan. Tot besluit herinneren we ons Smith graag aan de hand van twee foto’s 1) een optreden op Le Guess Who in 2013. Smith zit de hele show op een stoel achter de versterkers. Zomaar. Hij was de enige waarbij zo’n pose niet schuurde, maar volstrekt normaal was. 2) Eentje uit het begin van zijn loopbaan. Hij hangt uit het raam van een trein, tong uit de bek en lacht. Mark E Smith die lacht! Alsof Keyser Soze huilt. Bizar. En te gek.

Dag Mark, je leerde ons en de mensheid dat je nooit confectie moet worden. Je was de meest fenomenale, meest geloofwaardige punker aller tijden. We zullen je missen, you sick bastard.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: