'Check It Out': uw gids door vier decennia hiphop
'Hiphop begint al in de oudheid'

© Tijsje Revalk

, door (tvdc)

259

'Al die cliché-opmerkingen van ongeïnteresseerden halen de rijke hiphopcultuur onderuit'

Patrick De Rynck «Die gids is uit mijn persoonlijke frustratie gegroeid. Bram rent dag in, dag uit bij wijze van spreken al beatboxend van de trap, en dat maakte me nieuwsgierig. Ik wilde er meer over weten, las artikelen en bezocht concerten, maar ik miste de basics. En dat terwijl hiphop samen met punk, disco en heavy metal is ontstaan, muziekstijlen die voor mijn generatie wél erg vertrouwd zijn.»

HUMO Wordt hiphop verkeerd begrepen?

Bram De Rynck «Ja, of zelfs helemaal níét begrepen. En dan kom ik als blanke middenklasser het eens allemaal uitleggen (lacht). ‘Het is allemaal hetzelfde’, ‘Ik hoor daar niks in’: al die clichéopmerkingen halen de rijke hiphopcultuur onderuit.»

Patrick «We wisten al snel dat daar een boek in zat. Niet zo’n boek voor dummies. Bram geeft workshops over hiphop, is actief als producer en beatmaker én rapper. Vorige week was hij in de Bilbo-platenwinkel in Leuven, en daar vertelden ze hem hoe steeds meer jongeren oude hiphopplaten kopen. Van de vinyls van Wu-Tang Clan, bijvoorbeeld, verkopen ze er twintig per week. Zwangere Guy zou daar, met zijn door old skool beïnvloede platen, een grote rol in kunnen spelen.»

Bram «De boom bap-ritmes die jongeren tot voor kort zelfs niet kenden, zijn dankzij artiesten zoals Zwangere Guy bekender geworden. As ik workshops geef aan jongeren, vraag ik hun altijd om zelf muziek op te leggen. Vaak hoor ik dan new skooltrap of mumble rap. Dan zet ik Mob Deep of Mos Def op, en tot hun eigen verbazing vinden ze dat supervet. Daar willen ze dan meer van horen.»

Patrick «De jeugd wíl met hiphop bezig zijn, maar weet niet waar te beginnen.»

Bram (knikt) «Je wilt de artiest in een bredere context kunnen plaatsen, en de muziek op een dieper niveau kunnen beoordelen. Je wilt gewoon beter begrijpen wat er gebeurt.»

HUMO In de passage over de voorvaders van hiphop hebben jullie het over Grand Wizzard Theodore, en hoe hij in de jaren 70 per ongeluk ontdekte hoe je kunt scratchen toen zijn moeder de kamer binnenstormde. Hoe onderscheid je in zo’n geval feit en fictie?

Bram (haalt schouders op) «Misschien is het een legende, maar meer dan om de historische waarheid gaat het om het beeld dat het opwekt bij de lezer.»

Patrick «Hiphop is natuurlijk niet uit het niets ontstaan. Maar technieken zoals scratchen en loopen (herhalen van bepaalde passages op de vinylplaat, red.) werden een ankerpunt voor iets nieuws. Zo’n samenloop zie je vaak in de cultuurgeschiedenis.»

HUMO Patrick, jij ontleedde eerder al beeldende kunst in ‘De kunst van het kijken’. Heb jij Bram zin doen krijgen om dieper te graven?

Patrick «Als ouder probeer je altijd iets mee te geven. En bij ons thuis staat de tv bij wijze van spreken verstopt tussen de boekenkasten.»

Bram «‘Boek’ was trouwens mijn eerste woord, toch?»

Patrick «Klopt, dat is geen urban legend (lacht). Maar ik heb jou niet in het hiphopwereldje geduwd. Gaandeweg besefte ik wel steeds beter hoe rijk de hiphopwereld is. Neem nu Grandmaster Flash (foto), één van de hiphoppioniers uit de jaren 70: in juni ontving hij als eerste hiphopartiest de Polar Music Prize voor zijn bijdrage aan de muziek. Led ZeppelinPaul McCartney en Bob Dylan gingen hem al voor. Niet de minsten dus, dat heb ik wel onderschat. Hiphop heeft ook veel invloed gehad op andere muziekgenres, zoals country – luister maar eens goed naar een nummer als ‘Old Town Road’.»

HUMO In het hoofdstuk over stoerdoenerij en thema’s in de teksten gaan jullie terug tot de klassieke oudheid.

Patrick «Metaforen en hyperbolen zijn uiteraard tijdloos. Maar hiphop begint, geloof het of niet, ook bij de oudheid: bij de eerste hiphop-dj Kool Herc (foto): Hercules dus. Als classicus voelde ik me meteen thuis (lacht).»

HUMO Een sterk citaat uit ‘Check It Out’: ‘Zonder pretentieus te willen klinken: hiphop is complexer dan andere muziekvormen.’

Patrick «Mij is vooral de virtuositeit in de teksten opgevallen. Hiphoppers springen veel creatiever om met rijm en stijlfiguren dan rockers.»

Bram «Met hun rijmschema’s blinken ze niet alleen op technisch vlak uit, maar ook inhoudelijk: de teksten zitten vol dubbele bodems en verwijzingen naar andere rappers, historische gebeurtenissen…»

Patrick «Intertekstualiteit noemen ze dat in de literatuurwetenschap. Je zou kunnen bestuderen welke woordgroepen ook in andere hiphopnummers voorkomen…»

Bram «Dat wordt al gedaan, hè! Er bestaan sites die je helpen bij het zoeken naar overeenkomsten tussen hiphopnummers, zowel qua songteksten als samples.

»Ik begrijp wel dat mensen het overzicht verliezen. Als ik hoor wat er tegenwoordig allemaal wordt gedraaid op de radio, word ik kwaad en droevig tegelijk. Je krijgt veel populaire hiphop te horen, maar dat is slechts het topje van de ijsberg, en jammer genoeg is het vaak rommel.»

HUMO Je wijdt ook een hoofdstuk aan drumcomputers en samples.

Bram «Daarin moest ik héél selectief te werk gaan, want anders zou het te nerdy geweest zijn.»

Patrick «Dat vond ik heel sterk van Bram. Hij zit zelf in de scene, maar hij heeft meermaals de juiste afwegingen gemaakt en is bij de essentie gebleven.»

HUMO Broeden jullie al op een vervolg?

Patrick «Toen we ‘Check It Out’ aan het schrijven waren, vroegen we ons op een bepaald moment af hoe we de Belgisch-Nederlandse scene zouden benaderen.»

Bram «We hebben daar lang mee geworsteld. Ik ben wel begonnen aan een hoofdstuk over de Lage Landen, maar ik besefte al snel dat dat verhaal een boek apart verdient. Ik kon anders maar een handvol artiesten vermelden, en dat zou véél te beknopt geweest zijn. Een tweede boek zit er dus zeker nog in.»

Illustraties door Tijsje Revalk

 'Check It Out' ligt vanaf vandaag in de Standaard Boekhandel.
 

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: