InterviewBruce Springsteen

‘Als dit onze laatste plaat blijkt, gaan we toch swingend naar de uitgang!’

Als straks op 23 oktober de nieuwe plaat van Bruce Springsteen uitkomt, zal dat precies een maand na zijn 71ste verjaardag zijn. Een leeftijd waarop een beetje Bruce zich geen rem op de productie laat zetten: 'Letter to You' is al zijn negende van de lopende eeuw (bijna de helft van zijn totale productie) en één waarop hij en zijn andermaal bij elkaar gefloten E Street Band vitaler, frisser en veel luider klinken dan lang gehoord. Springsteen spreekt: over gitaren, gesneuvelde kameraden, het verleden, de toekomst en het einde.

Tussendoor spreken we ook kort met drie van zijn trouwste sergeanten, topmuzikanten en compagnons de route met meer dan vijftig jaar gedeelde muziekgeschiedenis: Max Weinberg, 'Little' Steven Van Zandt (ook onsterfelijk als Silvio in 'The Sopranos') en Roy Bittan. Stille getuigen: de Duitse scheper Dusty (Dusty Springsteen!) en de terriër Toast.

Na het interview schenkt Springsteen shotglaasjes tequila in. Het eerste glaasje houdt hij met gestrekte arm omhoog: 'Op de rock-'n-roll...' En een paar tellen later, gevolgd door een uitbundige lach: 'Of wat daar nog van overblijft.'

- Twee jaar geleden, tijdens één van je shows op Broadway, stopte een fan een gitaar van een onbekend merk in jouw handen. Je bedankte hem voor het cadeau, maar je bekeek het instrument daarna amper. Tót...

BRUCE SPRINGSTEEN «Tot ik het ineens toch vastnam, enkele maanden later. Het lag al die tijd ergens in mijn woonkamer stof te vergaren. Ik sloeg er geen acht op, en was het ding zelfs al half vergeten.»

- Toen je erop begon te spelen, bleken de nieuwe songs er zomaar uit te komen rollen.

SPRINGSTEEN «Ik weet ook niet wat het was, maar ik heb alle nieuwe songs van 'Letter to You' geschreven op die gitaar, in minder dan tien dagen. Ineens stond ik overal in ons huis nieuwe songs te bedenken (lachje). Eén in de woonkamer, één in de slaapkamer, één aan onze bar...»

- Waarna je met de E Street Band de studio in trok. Volgens de overlevering werd het volledige 'Letter to You' daar opgenomen in amper vijf dagen.

STEVEN VAN ZANDT (gitaar) «Om de drie uur hadden we weer een nieuwe song klaar - da's het tempo dat The Beatles vroeger aanhielden, hè. We hadden de studio voor vijf dagen geboekt, maar eigenlijk was de plaat al na vier dagen helemaal klaar. Op de laatste dag hebben we dus niets anders gedaan dan uitgebreid luisteren naar wat we net hadden gemaakt (grijnst).»

— Omdat er op dit moment toch niet getourd kan worden, en vermoedelijk nog even niet, beslissen veel muzikanten om daarom nu geen platen uit te brengen.

SPRINGSTEEN «Het is natuurlijk allesbehalve ideaal. Maar als ik muziek maak, breng ik die uit. Het plan was om in de lente van 2021 op tournee te vertrekken. Nu zegt mijn antenne dat dat pas ten vroegste in 2022 gaat lukken. En dan zal de concertindustrie zich nog gelukkig mogen prijzen, vrees ik.

»(Denkt na) Als je de 70 gepasseerd bent, heb je nog maar een beperkt aantal jaren op de teller. Er daar twee van verliezen, is niet zo aangenaam. Vooral omdat ik het gevoel heb dat de E Street Band in zeer, zeer, zéér goede vorm is - it's capable of playing at the very, very, very top of its game right now.»

— Wat vind je, als iemand die ver na zijn 60ste verjaardag nog ging crowdsurfen, van livestreams? Voor een covid 19-benefiet konden mensen je enkele maanden geleden vanop hun scherm live een akoestische set zien spelen. En in mei jamde je, elk vanuit de eigen woonkamer, met de Dropkick Murphys.

SPRINGSTEEN (glimlacht) «Dat waren leuke ervaringen, maar niet echt iets waarmee ik een carrière wens uit te bouwen. Het is héél raar om muziek te spelen voor een camera, en dan - als het is afgelopen - plots voor de volledige stilte te staan.

»Ik weet op dit moment niet eens zeker of ik ooit nog wel opnieuw ga kunnen optreden, en dat weegt een beetje op mijn gemoed. (Denkt na) Maar ik mag niet klagen, over het algemeen stel ik het zeker goed en er zijn veel mensen, muzikanten en crewleden die beduidend meer te lijden hebben onder wat nu gebeurt.»

- Het is ook voor mensen met mentale problemen geen makkelijke periode geweest. Zelf sprak je openlijk over je depressie, en de reddingsboei die antidepressiva je hebben toegeworpen. Hoe is het op dat vlak nu met je?

SPRINGSTEEN «Ik zit op dit moment aan de voorgeschreven drugs (grijnst). So my mood is good.»

- Ironisch genoeg klinkt 'Letter to You' bijna als een livealbum. Qua geluid is het misschien de rauwste plaat die jullie al opnamen. Dat is geen toeval: voor het eerst sinds 'Born in the U.S.A.' nam de E Street Band een plaat nog eens bijna helemaal live in de studio op, haast zonder overdubs.

MAX WEINBERG (drums) «Het voelde ook echt als in the old days. Het was ongebonden energie, voortgedreven door de decennia ervaring en het professionalisme van jongens in of dicht bij de zeventig.»

— 'Letter to You' wordt uitgebracht op 23 oktober, dus net voor de Amerikaanse verkiezingen. Toch is het met nadruk geen plaat vol vlammende anti-Trump-songs geworden.

SPRINGSTEEN (haalt de schouders op) «Nee, want dat had een heel saaie plaat opgeleverd, the most boring album in the world, en het moest een plaat worden waar ik ook zelf naar wil luisteren.»

— 'Rainmaker' staat er wél op. Daarin heb je het, behalve over boeren die zwaar getroffen werden door een aanhoudende droogte, ook over 'a conman', een oplichter die hun valse hoop biedt en alleen aan zichzelf denkt.

SPRINGSTEEN «Ik snap waar je op aanstuurt. 'Rainmaker' gaat inderdaad over een gladde demagoog, maar ik schreef het jaren vóór Trump president werd. En zelfs als je het per se politiek wilt interpreteren: op 'Letter to You' is het de uitzondering die de regel bevestigt.»

— Dan zijn er twee uitzonderingen: in 'House of a Thousand Guitars' zit de zinsnede 'a criminal clown (...) has stolen the throne'.

SPRINGSTEEN (afwimpelend) «Maar 'House' gaat over veel meer dan alleen politiek. Het gaat over mijn droom, fantasie en ambitie om een spirituele wereld op te bouwen - een soort veilige thuishaven voor mezelf, mijn muzikanten en mijn publiek.

»Vergelijk het met de oude gospelsong 'I'm Working on a Building'. 'House of a Thousand Guitars' is mijn 'building', één waar ik al jaren aan werk. Het gaat over: ergens kunnen thuiskomen, op een plaats 'where the music never ends' en waar iedereen goed is voor elkaar. Het is - van de honderden songs die ik schreef - echt één van mijn eigen lievelingsnummers. Het gaat over alles wat ik de voorbije vijftig jaar heb willen doen.»

Bruce Springsteen: 'Ik leef voortdurend samen met de doden. Mijn vader, Clarence, Danny: ze wandelen naast mij. Hun energie resoneert in de fysieke wereld. Dat maakt het leven zo mooi.'

— Daarin zing je in één zinnetje over zowel kerken als gevangenissen. Is dat een knipoog naar het 45 jaar oude 'Jungleland', waarin je dat ook al deed - 'From the churches to the jails / Tonight all is silence in the world / As we take our stand / Down in Jungleland'?

SPRINGSTEEN (roept uit) «Dát is het! (Blij) Al toen we 'House of a Thousand Guitars' aan het opnemen waren, wist ik dat ik die combinatie 'churches' en 'jails' ergens van kende. Nu weet ik eindelijk weer van- wáár. Het voelt alsof ik na maanden nu pas kan krabben aan de jeuk in mijn hersenen (lacht).»

DROMEN VAN DE DODEN

— Toen je in 2019 weer begon te schrijven, was het al even geleden dat je songs had geschreven die specifiek voor de E Street Band bedoeld waren.

SPRINGSTEEN «Ongeveer zes, zeven jaar. Ik heb sindsdien wel veel andere muziek gemaakt.»

— De soloplaten 'Wrecking Ball' en 'Western Stars', bijvoorbeeld. En er zou ook alweer een nieuwe onderweg zijn?

SPRINGSTEEN «Geen commentaar.»

— Je bracht tussendoor ook een autobiografie uit, en de plaat 'High Hopes'. En je won een Tony met je 'Springsteen on Broadway'-show.

SPRINGSTEEN «Je volgt de inspiratie zoals ze zich aandient, you're down in the mines, searching for different veins of creativity. Bovendien ben je daarin ook overgeleverd aan de genade van wat er in de wereld om je heen gebeurt.»

— In 2011 was dat bijvoorbeeld de dood van Clarence Clemons, één van je allerbeste vrienden, allround natuurkracht en E Street-saxofonist sinds het prille begin. Hij stierf aan de gevolgen van een beroerte, amper drie jaar na de dood van E Street-toetsenist Danny Federici. Je hebt het zelf nooit met zoveel woorden gezegd, maar het lijkt geen toeval dat je writer's block wat betreft E Street Band-nummers net toen ongeveer begon.

SPRINGSTEEN «Ik vang nog altijd elke dag echo's op van het verlies van Clarence en Danny. Ik kan het eigenlijk nog steeds amper geloven. 'Kan ik Clarence nu écht nooit meer zien? Dat kan toch niet.' Zo onaangenaam is dat gevoel trouwens niet. Eigenlijk leef ik voortdurend samen met de doden: mijn vader, Clarence, Danny: ze wandelen naast mij. Hun energie resoneert in de fysieke wereld. En dat is een heel mooi aspect van het leven.»

— In de single 'Ghosts' zing je: 'I turn up the volume and let the spirits be my guide / Meet you, brother and sister, on the other side.'

SPRINGSTEEN «Ik zie Clarence af en toe opduiken in mijn dromen. Hetzelfde met Terry Magovern (zijn vriend en assistent, die in 2007 stierf, red.) - hij komt een paar keer per jaar langs. Soms wandel ik zo ook door de huizen waarin ik als kind woonde. In onze dromen blijven we de mensen van vroeger zien, net zolang tot we zélf andermans dromen worden.»

— Vroeger gebeurde het tijdens concerten vaak dat het publiek kon zien hoe je de zwarte Clemons tussen twee nummers vol op de mond kuste. Een klein gebaar waar al jaren grote theorieën rond geformuleerd worden: 'Een statement tegen racisme? Of wilde Springsteen, de ogenschijnlijk meest heterofiele rocker van de twintigste eeuw, zijn homofobe fans iets vertellen?' Welke van de twee is het?

SPRINGSTEEN (stomverbaasd, en tegelijk geamuseerd) «You're kidding?! Echt waar, praten de mensen daar zo over? In alle eerlijkheid: dat zijn interpretaties waar ik zelfs nog nooit aan gedacht heb. Als ik Clarence een kus gaf, was dat omdat ik hem graag zag. Nooit een bewuste daad of een statement, nooit met bijbedoelingen. We were just close. Vijfenveertig gedeelde jaren werk en liefde - ik zou dat toch niet reduceren tot 'een boodschap' of besmeuren met een sociologisch experiment?»

— Begin jaren 2000 hoorde je overal echo's van de E Street Band in het werk van jongere artiesten, bijvoorbeeld bij bands als Arcade Fire en The Killers. Misschien is het maar een indruk, maar de laatste jaren lijkt de invloed van je solowerk groter. Ik hoor het in The War on Drugs, en nog meer in de stijl van Jack Antonoff, de superproducer die recent aan platen van popsterren als Lorde, Taylor Swift en Lana Del Rey heeft gewerkt...

SPRINGSTEEN «Lana! Patti (Scialfa, al bijna dertig jaar Springsteens echtgenote, red.) en ik zijn grote fans. Ze heeft enorm veel aandacht voor details in haar songs. (Enthousiast) 'Norman Fucking Rockwell!', haar recentste plaat, is voor mij een roman en een film tegelijk. En really quite lovely.»

EINDIGHEID

— Hoe verhoudt 'Letter to You' zich tot de vorige, meer recente E Street Band-platen?

VAN ZANDT «'The Rising', 'Magic', 'Working on a Dream' - die hele fase met producer Brendan O'Brien voelt nu aan als een overgangsperiode. Geweldige muziek bij momenten, maar... kind of transitional. Ik heb de indruk dat Bruce zichzelf, langzaam maar zeer zeker, ook weer steeds minder beschouwt als een solo-artiest rond wie zich toevallig een groep heeft verzameld. Hij vertrouwt de band opnieuw meer. En hij dénkt nu in de eerste plaats opnieuw als bandlid, als een onderdeel van het team. Zoals vroeger.»

— Hij heeft maar 37 jaar nodig gehad om terug tot dat punt te komen.

VAN ZANDT «Hij is altijd een beetje traag geweest (grijnst).»

— Er staan herkenbare stijlelementen en instrumenten op 'Letter to You' die Springsteen decennia lang bewust heeft vermeden: het glockenspiel, poëtische piano-intro's, sfeervol aanzwellende orgels...

ROY BITTAN (pianist) «Tijdens de opnames spoorde hij me af en toe aan om wat ik deed 'iets méér E Street Band' te laten klinken. Ik moest daar altijd om lachen, omdat er een lange periode is geweest dat hij net het omgekeerde vroeg: 'Don't play it like E Street!'»

SPRINGSTEEN «Ik vond dat het tijd was om met de nieuwe songs eindelijk terug dat oude geluid op te zoeken. Elke fan verwacht twee dingen van nieuwe muziek: ze willen verrast worden, én iets horen dat vertrouwd aanvoelt...»

— Eigenlijk loop je al sinds 'Darkness on the Edge of Town', uit '78, weg van de sound van 'Born to Run'.

SPRINGSTEEN «Zo gaat dat toch? Op je eerste platen denk je er niet te veel over na, you're just making music. Maar daarna, als je een hit gescoord hebt, schiet je makkelijk in een kramp. Een zelfbeschermende reflex. Je wilt jezelf niet herhalen en gaat dus bewust een andere richting uit.»

— Onlangs werd je 71, en...

SPRINGSTEEN «Met de jaren ben ik me over dat soort dingen minder zorgen gaan maken, inderdaad. Je wordt minder zelfbewust, minder stug. De belangrijkste vragen zijn nu: 'Wat is leuk en creatief? Wat zouden de fans fijn vinden? Waar zouden we zélf van genieten?' Met andere woorden: rules be damned. Vooral die regeltjes die ik mezelf in het verleden heb opgelegd.»

— Nog een voorbeeld van iets wat je vroeger misschien niet had gedaan: op 'Letter to You' staan drie oude songs: 'Song for Orphans', 'Janey Needs a Shooter' en 'If I Was the Priest'. Allemaal geschreven in '72 of '73, destijds nooit officieel uitgebracht en nu opnieuw opgenomen.

SPRINGSTEEN «Ik kwam ze tegen toen ik vorig jaar door mijn archieven aan het waden was. Ik liep ze als het ware tegen het lijf. Ik vond het een spannende gedachte om de ideeën uit mijn jeugd te zingen met mijn stem van nu. En it was insane fun, vooral omdat de teksten van al die songs zo compleet zot zijn.»

— Van de sneeuw op de platenhoes tot de tekst van de titeltrack: er hangt een zweem van eindigheid en vergankelijkheid rond 'Letter to You'. Dat er drie seventiessongs op staan, draagt ook bij tot het 'de cirkel is rond'-gevoel. Is dit de laatste plaat ooit van de E Street Band?

VAN ZANDT «Ik denk dat Bruce wel heeft beseft dat die kans voortaan altijd bestaat. Sowieso kan het geen kwaad om je bewust te zijn van je eigen sterfelijkheid - als je dat gevoel bovendien in een plaat weet te leggen, kun je er misschien mensen mee helpen die zélf op weg naar de uitgang zijn. Of het kan cathartisch zijn voor wie net afscheid van een naaste moest nemen.

»Los daarvan geldt: als je iets te zeggen hebt, doe dat dan meteen. Stel het niet uit. Niemand weet wat achter de volgende hoek wacht. (Ernstig) Ik denk niét dat Bruce 'Letter to You' als orgelpunt bedoeld heeft. Maar zélfs als dit onze laatste plaat zal blijken, at least we went out swinging (grijnst).»

SPRINGSTEEN (schouderophalend) «Niemand weet wat morgen brengt. Maar verder...? Als dit project al 'samenvattend' lijkt, dan is dat hoogstens een samenvatting van het stadium waarin ik me nú bevind. Ik heb nog veel te doen. I plan to have a long road in front of me

'Letter to You' verschijnt op 23 oktober bij Columbia.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234