DJ Maryn werkt ook achter de schermen als ghostproducer. Beeld DJ Maryn
DJ Maryn werkt ook achter de schermen als ghostproducer.Beeld DJ Maryn

het smerige geheim van de dance

De opkomst van de ghostproducer: niet elke top-dj zit zelf achter de knoppen

De ‘ghostproducer’ is in opkomst in de dance. Wat is dat voor beroep en waarom wordt het ‘het smerige geheim van de dance’ genoemd?

Robert van Gijssel

Het was al lang een heet hangijzer en dat is de afgelopen jaren bepaald niet afgekoeld. In de dance, en dan met name bij de populaire varianten, wordt volop gebruik gemaakt van ingehuurde, vaak anonieme producers die het werk opknappen voor dj’s van naam. En dat mag in de professionele wereld achter de machines en de software heel normaal worden gevonden, bij het publiek ligt dat toch gevoeliger.

Fans van dancesterren die in stadions en op festivals blij staan te zwaaien bij het draaien van hun eigen nieuwe hits, voelen zich zwaar bekocht als een nummer van ‘de nieuwe dance-sensatie’ blijkt gefabriceerd door een zogeheten ‘ghostproducer’. Die producer is ook echt een soort fantoom, want zijn of haar naam mag meestal niet genoemd worden.

Het geheimzinnige beroep van de ghostproducer was al jaren in opkomst in de ‘progressive house’ oftewel ‘electronic dance music’ (EDM). Omdat het werk achter de knoppen van de thuisstudio, met vaak bijzonder complexe software, lastig is en tijdrovend. En de grote dj-sterren eigenlijk helemaal geen tijd hebben om zich wekenlang op te sluiten en aan een perfecte baslijn of drumbreak te werken. Ze zijn namelijk altijd op tournee.

Maar tijdens de coronajaren, waarin de dance- en club-industrie implodeerde, is het anonieme producerswerk voor anderen ontploft. De online marktplaats voor freelancers Fiverr bijvoorbeeld, waar veel muziekprofessionals hun diensten aanbieden, zag de activiteiten in de categorie ‘muziek en audio’ sinds de covid-pandemie met maar liefst 86 procent groeien. De populairste zoekopdrachten van klanten op het platform werden de afgelopen jaren ‘ghostproducers’, ‘EDM-producers’ en ‘zangers’.

Peggy de Lange, de Nederlandse vicepresident van het internationale en beursgenoteerde Fiverr, zegt dat covid het bedrijf een stevige duw in de rug heeft gegeven. ‘Veel zzp’ers, vooral ook in de muziekindustrie, moesten op zoek naar ander werk. Dat werk moest steeds vaker online worden gedaan omdat de buitenwereld op slot ging. En online spelen wij nu eenmaal een belangrijke rol bij het aanbod van freelancewerk.’ Fiverr werd een bedrijf van economische betekenis: de beurswaarde steeg tijdens corona naar 5,98 miljard euro.

JONG DANCETALENT

In de echte wereld, zegt De Lange, was het tijdens corona veel moeilijker om aan klussen te komen. ‘Er waren geen conferenties, je kon vaak niet bij mensen over de vloer komen. Dus verplaatsten vraag en aanbod zich al heel snel naar bijvoorbeeld Fiverr.’ Veel jong en opkomend dancetalent, dat door het in elkaar storten van het live- en dj-circuit vaak ook wat tijd over had, bood via de freelancersplatforms producerswerk aan. En dat vond aftrek bij de gevestigde dj’s, die tijdens de ‘stille jaren’ hun oeuvre weer eens wilden aanvullen, maar ook niet echt zin hadden om weer in die moeilijke software te duiken – als je daar eenmaal uitgroeit, groei je er niet zomaar weer in.

De nieuwe generatie dancefreelancers kan op platform Fiverr en concurrent Soundbetter een aardig inkomen bij elkaar verdienen. Maar de platforms verdienen uiteraard ook aan die freelancers: Fiverr strijkt per opdracht 20 procent op. Voor die verdienste biedt het bedrijf veel service: aanwezigheid op het platform, een waarderingssysteem waarmee makers zichzelf in de kijker kunnen spelen, maar ook bemiddeling bij conflicten en bijvoorbeeld een gegarandeerde betaling, omdat kopers vooraf moeten afrekenen.

De wildgroei aan producerswerk zal bij het publiek de komende tijd waarschijnlijk alleen maar meer kwaad bloed zetten. De laatste jaren kreeg een wereldberoemde artiest als David Guetta het zwaar te verduren op zijn sociale media, toen bekend werd dat hij niet al zijn tracks helemaal zelf in elkaar had geknutseld in zijn goed uitgeruste studio. In het dancemagazine ‘Mixmag’ verschenen boze verhalen waarin ‘schandalen’ over het ghostproducersschap werden onthuld. En ook in andere dancebladen werd gefulmineerd over jongens en meisjes die supersterren willen worden en gruwelijk veel geld verdienen, maar eigenlijk vrij talentloos zijn en stiekem helemaal geen muziek maken.

De Britse band Disclosure haalde in het muziektijdschrift ‘Rolling Stone’ uit naar ghostproducers en vooral naar hun opdachtgevers, die het dancevak in een kwaad daglicht stelden en van de dance een business van nepperij maakten. Een beetje zoals Milli Vanilli, u weet nog wel, die Duitse synthpopband waarvan de zangers niet de zangers bleken, maar gewoon twee leuke jongens die konden dansen én playbacken.

Opkomend dancetalent én ghostproducer Marijn Stijl (30), beter bekend als dj Maryn, is het met die kritiek niet eens. Zelf kwam hij via een ongebruikelijke route de dance binnen. Hij had een dansopleiding gevolgd aan het Haagse conservatorium, leerde daar piano spelen en ging aan het werk als danser. Bij de voorbereidingen op zijn voorstellingen gaf Maryn zich steevast over aan die andere dance: hij zette muziek van zijn geliefde Tiësto en Armin van Buuren op zijn koptelefoon om energie en concentratie op te bouwen.

Hij besloot zelf ook elektronische dansmuziek te gaan maken en de dans uiteindelijk zelfs helemaal op te geven. Met zijn gedisciplineerde werkhouding én zijn talent op de piano werd hij een zeer bekwame producer. Hij bouwde aan bijzondere, in het genre van de trance en house competitieve muziek, met veel melodie, filmische vergezichten en vaak ook kalmerende, klassieke piano.

Hij leerde zichzelf bovendien de lastigste technieken aan. ‘Het afstemmen en mixen van bijvoorbeeld vocalen in een track is best wel tricky’, zegt hij. Het vergt veel studie en een nietsontziende werklust. Maar die betaalde zich wel uit: de eerste tracks die hij als dj Maryn uitbracht, begonnen op te vallen, ook bij collega's.

Op zijn nummer ‘Chasing the Light’ zong de Britse singer-songwriter Jordan Shaw mee. ‘Een topvocalist. Veel van geleerd. Die track had al snel een miljoen streams op Spotify.’ En hij maakte een officiële remix van het nummer ‘Make It Out Alive’ van het Nederlandse producersduo Blasterjaxx. Waarmee Maryn zich dus ineens boog over werk van anderen.

En toen kreeg hij rond 2019 een eerste verzoekje, van een collega van wie hij de naam niet wil prijsgeven. ‘Ik kreeg een mailtje, zo van: ik heb een plaat gemaakt die best vet is, maar ik krijg hem niet zo mooi afgemixt als dat ‘Chasing the Light’ van jou. Wil jij mijn track afmaken?’

‘Eervol natuurlijk, maar ik dacht ook: ik ben veel te druk met mijn eigen werk.’ Bovendien: het moest gratis. ‘Wat ik ervoor terug zou krijgen was de eer dat ik iets had gemaakt voor een grote naam. Of de belofte dat hij een nieuwe track van me zou posten op zijn Instagram-account. Leuk, maar het is natuurlijk ook enorm veel werk.’

ZURE BIJSMAAK

Toch zette de vraag Maryn aan het denken. Hij kwam op het spoor van Soundbetter en Fiverr. ‘Op die sites maak je een profiel aan en vertel je wat je expertise is. Op de platforms hangen grote producers en artiesten rond, die weten hoeveel werk het is om alleen al één baslijn af te mixen. Die komen dan bij jou uit, ook omdat ze je werk kennen. Vervolgens kun je een opdracht bespreken, een afspraak maken en een contract tekenen: oké, ik ga die bas voor jou net zo diep maken als in mijn eigen werk. En daar krijg je dan keurig voor betaald.’ Niets mis mee, vindt hij.

Waarom heeft ghostproducing de afgelopen jaren dan die zurige bijsmaak gekregen? Omdat in het contract tussen maker en klant het auteursrecht en dus de naam van de ghostproducer vaak wordt afgekocht. De naam van de noeste werker verdwijnt achter een handtekening op een contract, en vervolgens in een kluis.

Op de term ‘het smerige geheim van de dance’ valt volgens Maryn veel af te dingen. Hij beaamt dat er een zweem van geheimzinnigheid rond het werk hangt. Maryn kan bijvoorbeeld niet vertellen voor welke wereldberoemde artiesten hij heeft gewerkt. Dat is contractbreuk. En ja: hij vindt het soms ook bedenkelijk als artiesten van naam een nummer van een ander wegkopen en met de eer gaan strijken.

Maar hij vindt het goed uitlegbaar dat dancesterren gebruikmaken van hulp achter de knoppen, al dan niet anoniem. ‘Ik weet niet precies wat Nicky Romero en Tiësto zelf doen en wat ze uitbesteden, maar het zijn niet voor niets grote en succesvolle artiesten. Zij hebben hard gewerkt om te komen waar ze zijn. En ze hebben duidelijk een muzikale smaak en gevoel voor wat goed is en wat werkt. Maar ze toeren zich suf, ze hebben simpelweg geen tijd om weken in de studio te werken aan het afstemmen van een beat. En niet iedereen is even technisch. Ik vind het niet raar als een bekende artiest bij mij terecht komt met een vraag als: ‘ik heb een track gemaakt maar er is iets met die drums, ik weet niet of de snaredrum hoger moet of lager’. Ik kan daar dan mee aan de slag. Maar zij blijven de makers.’

Tiësto, nog altijd een van de meest gevierde (en meestverdienende) dancesterren ter wereld, begreep na de toenemende kritiek op het ghostproducersschap dat hij zijn assistenten in de studio beter wel een naam kon geven. Die staan nu bij zijn tracks als ‘co-producer’ vermeld. Zoals de knoppentovenaar en afmixkampioen Benno de Goeij, die jaren een belangrijk aandeel had in het mondiale hitwerk van Tiësto en Armin van Buuren, en daar ook alle eer voor kreeg. De Goeij heeft ook geen moeite met zijn rol achter de schermen. Sterker nog: hij wíl zelf geen ster zijn, vertelde hij eens. Te veel verplichtingen, te veel in de schijnwerpers. Ook wat dat persoonlijke aspect betreft, kan het producerswerk dus een uitkomst zijn.

Dance-sterren krijgen vaak kritiek, vooral op sociale media, omdat fans vermoeden dat voor hun tracks gebruik wordt gemaakt van anonieme ghostproducers. De Franse David Guetta kreeg de wind al eens van voren, maar ook de jonge ‘dj-sensatie’ Aiden Jude uit New York. Die verdedigde zich enigszins dubbelzinnig. ‘Het is helemaal niet waar’, zei hij. ‘Maar trouwens, niemand doet het alleen.’

Creatieve impuls

Maryn ziet nog een ander, niet te onderschatten voordeel van het ghostproducersschap, dat het werk helemaal niet ‘smerig’ maakt, maar juist buitengewoon fris. Het werk voor anderen, zegt hij, kan een creatieve impuls geven aan je eigen kunst. ‘Je leert er ontzettend veel van. Vaak word je gevraagd door een artiest die in een ander genre werkt. Daardoor maak je kennis met andere technieken, of met een andere opbouw van een nummer. Ik zie het producerswerk voor collega’s als een leerschool. Bovendien word je betaald, dus het is ook gewoon een belangrijke inkomstenbron. Als je maar goede afspraken maakt en geen dingen gratis of voor de eer gaat doen.’

Het is een kwestie van balans vinden, zegt hij, maar soms is het best pijnlijk. ‘Je kunt voor een opdracht soms veel creatieve vrijheid krijgen. En heel veel doen. En dan ga je zo gepassioneerd aan het werk dat het lijkt alsof je een track voor jezelf aan het maken bent. En uiteindelijk moet je het dan weggeven.’

Vervelend, als iemand vervolgens een hit scoort met jouw nummer en jij tegen niemand mag zeggen dat het feitelijk jouw muziek is? Hij laat een lange stilte vallen. ‘De ene keer is het moeilijker dan de andere keer. Maar ik heb gelukkig ook mijn eigen kindje. Ik hoor ook verhalen van jonge producers die een heel album in elkaar zetten, waarna een bekende artiest dat opkoopt, er zijn naam opzet en klaar. Voor die producers, al hangt er voor hen natuurlijk ook een mooi prijskaartje aan, zou het jammer zijn als zij nooit zelf als artiest boven komen drijven. En ja: ik kan mij voorstellen dat jonge fans die erachter komen dat hun idool niet zelf zijn muziek maakt enigszins teleurgesteld zijn.’

Peggy de Lange van Fiverr vindt de anonimiteitskwestie een zaak voor klant en afnemer, zegt zij. Het is een keuze, die iedereen zelf mag maken. ‘Je kunt jouw muziek ook te koop aanbieden inclusief auteursrecht. Dat kun je gewoon aangeven in je profiel op het platform.’

Volgens haar is het freelancerswerk in de dance geen groot kwaad maar juist een creatieve kracht in de industrie, die alleen maar sterker zal worden. ‘Eigenlijk is Fiverr een mondiaal platform voor talentontwikkeling. Wij hebben nieuwkomers gezien die zich in vier of vijf maanden vanuit het niets naar de top hebben gewerkt. Die met hun werk voor de groten uit de wereld een heel goed inkomen hebben verdiend. Dat is toch mooi? Volgens ons is deze ontwikkeling in de muziekindustrie gewoon de toekomst.’

De nieuwe single Epos van Maryn is verschenen bij label Crash & Smile.

(VK)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234