null Beeld Redferns
Beeld Redferns

27 jaar zonder Kurt Cobain

‘De pandemie was echt iets voor Cobain geweest: alleen op je kamer songs zitten schrijven’

Op maandag 5 april is het 27 jaar geleden dat Kurt Donald Cobain ons op 27-jarige leeftijd ontviel. Begin jaren 90 was de muzikale en maatschappelijke voetafdruk van Nirvana gigantisch: miljoenen fans, een half leger copycatbands en minstens evenveel contraire rockers die, omdat de grote labels bang waren de boot te missen, in allerijl een platencontract in de schoot geworpen kregen. De vraag vandaag: wat blijft daar anno 2021 van over? Hoe groot is de impact van Nirvana nog op het hedendaagse muzieklandschap?

HUMO In het geluid van welke jonge groepjes horen jullie Nirvana op dit moment het hardst?

EPPO JANSSEN (programmator Pukkelpop, ‘Janssen & Janssen’, ‘Duyster’) «Het is misschien niet wat je verwacht, maar ik herken Nirvana op dit moment het meest in vrouwelijke poprockmuzikanten als Beabadoobee, Bully, girl in red, ... En in België: Peuk. Zowel muzikaal – die typische afwisseling tussen zacht en hard – als emotioneel: net als Nirvana vertegenwoordigen ze in hun teksten vaak zo’n beetje de verworpenen der aarde. Velen van hen delen dezelfde teenage angst

HUMO ‘Poprock’, zeg je.

EPPO «Een noiseband als METZ komt qua geluid misschien dichter in de buurt, maar ik heb het hier ook over de spirit van Nirvana. Neem Beabadoobee, een meisje dat zwaar gepest werd op school en die ervaringen nu via haar muziek verwerkt. Dat is net hetzelfde verhaal als Cobain vroeger, tot het gekleurde haar toe, maar dan vertaald naar de TikTok-wereld. En door haar ninetiesinvloeden – Veruca Salt, Pavement, Dinosaur Jr. – zit ze ook muzikaal in die hoek.

»(Lacht) Ik wéét dat elke Nirvana-fan nu denkt: wat voor bullshit slaat die nu uit zijn botten? En toch! Billie Eilish is ook een goed voorbeeld. Dat zij twee jaar geleden verbaal gesteund en ‘goedgekeurd’ werd door Dave Grohl, kwam ons bij Pukkelpop niet slecht uit: we hadden al gemerkt dat we ons tegenover de oudere generatie Pukkelpopgangers echt moesten verantwoorden dat we iemand als Eilish überhaupt hadden geboekt.

»Trouwens, nóg een female insteek: tenzij ik me vergis, waren alle postume Nirvanareünies die Krist Novoselic (bassist, red.) en Grohl (drummer, red.) de voorbije jaren deden met een zangeres: Lorde, Kim Gordon, St. Vincent...»

HUMO Hoor je ook Nirvana-echo’s uit compléét onverwachte hoek?

EPPO «Voor het goede doel livestreamde Post Malone onlangs een volledige set met Nirvana-covers. Op Twitter zat iedereen klaar om die tot de grond af te breken, maar eigenlijk viel dat best mee. Zelf vond ik het in elk geval beter dan wat de originele copycats, ninetiesbands als Feeder en Silverchair, vroeger deden.»

HUMO Zou, behalve de muziek, ook Kurts keikop een blijvende inspiratiebron zijn?

BRENT VANNESTE (STAKE, Raveyards) «Ik neem aan van wel. Voor veel mensen was hij toch één van de eerste grote rocksterren die zo nadrukkelijk dat typerende je-m’en-foutisme en die drang naar vrijheid uitstraalde. ‘Doe wat je wilt, wees wie je wilt zijn: wat maakt het uit?’ – dat gevoel. Nu hebben veel méér muzikanten dat, toen was hij de ultieme antiheld. Dat maakte indruk, en nog steeds.»

HUMO Laat jullie fantasie de vrije loop: wat voor leven zou Kurt Cobain nu leiden als hij ’94 domweg had overleefd?

NELE JANSSEN (zangeres bij Peuk) «Als Cobain nog leefde, woonde hij nu ergens in een afgelegen hutje. Niemand weet waar, maar hij zit er in zijn eentje liedjes voor zijn dochter Frances te schrijven.»

EPPO «Ik las ooit een interview waarin Grohl zei: ‘Als Kurt niet was gestorven, was Nirvana nooit gestopt: dan bestond die groep nu nog altijd.’ Misschien heeft hij gelijk, maar ik vraag me af: wat voor platen zouden ze na ‘In Utero’ nog gemaakt hebben? Ik weet het niet. Zouden het op den duur geen redelijk onbeluisterbare, Daniel Johnston-achtige dingen zijn geworden? Zou hun nieuw werk nog wel dezelfde power hebben gehad?»

BRENT «Ik denk dat de uitstraling van Nirvana alleen maar zou zijn gegroeid. Kijk maar naar wat Dave Grohl later nog heeft verwezenlijkt. Als die twee samen songs waren blijven schrijven: dat zou redelijk epische resultaten opgeleverd hebben. Of in elk geval een paar wreed schone poprockplaten.

»Ik ben stiekem ook een grote Foo Fighters-fan.»

HUMO Een mens zou het niet zeggen op basis van de back catalogue van STAKE en Raveyards.

BRENT «Nochtans hebben ze een paar platen gemaakt die heel nice zijn, met veel nummers die superschoon in elkaar zitten. Qua songwriting zeer leerrijk voor wie net gitaar begint te spelen. Ik heb veel aan Grohl gehad.»

EPPO «Ik vind het leuker om te fantaseren over een alternatieve tijdlijn waarin ‘Nevermind’ pas in pakweg 2019 was uitgekomen. Want volgens mij was de pandemie een absolute zegen geweest voor een mens als Cobain, die destijds niet overweg kon met de roem en in 1994 compleet kapótgetourd en uitgeleefd was. Voor hem was het succes een doodsteek. Maar als hij 27 in 2020 geweest, had hij dat jaar gewoon thuis kunnen zitten. Dan had hij zijn ‘doorbraak’ kunnen vieren door wat liedjes te schrijven op zijn slaapkamer, en was hij vermoedelijk ook gewoon 28 geworden.»

HUMO Nog een hypothetische vraag: hoe anders had ons muzieklandschap er nu uitgezien als Nirvana nooit bestaan had?

NELE «Net hetzelfde, volgens mij. Dankzij Nirvana is ruwere rockmuziek destijds enkele jaren meer in de mainstream gekomen. Maar die muziek bestond natuurlijk altijd al érgens. Zonder Nirvana waren ze misschien altijd in de underground gebleven, maar dat is in elk geval precies de plaats waar die muziek nu ook weer zit.»

HUMO Je bedoelt: op de lange termijn heeft Nirvana helemaal niets bewerkstelligd?!

NELE (schouderophalend) «Ik hoor op dit moment toch weinig rock op de radio.

»Ach, het genre is gewoon naar de underground teruggekeerd. Dertig jaar geleden hebben onbekende bandjes mede dankzij Nirvana bekendheid verworven en werd grunge populairder. Nu heerst er een ander soort muziek. Hoe zij aan hun bekendheid komen, weet ik eigenlijk niet. ’t Zal wel door sociale media zijn, zeker?»

BRENT «Ik denk net dat Nirvana nog altijd een heel belangrijke band is bij mensen van 15, 16 jaar. Ik hoor in elk geval van veel maten dat de teenagers weer Nirvana zitten te knallen in hun slaapkamer. De jeugd zoekt echt wel naar coole muziek van vroeger, en daarbij is Nirvana één van de toegankelijke groepen. Je merkt ook aan de kledingstijl dat de nineties volledig terug zijn. Hier in Gent zie ik in elk geval vaak jonge gastjes rondlopen die me doen denken: yes, mijn favoriete tijdperk is back

HUMO Brent en Nele, jullie waren nog niet, of maar net, geboren toen Cobain stierf. Weten jullie nog wanneer en hoe jullie zijn muziek postuum leerden kennen?

BRENT «Ja! En dat is zeldzaam. Ik kan me dat moment bij slechts enkele bands visueel voor de geest halen: bij ‘Innerspeaker’ van Tame Impala, bij de Zweedse blackmetalband Shining en bij Nirvana. Ik had van mijn ouders net een radiootje gekregen voor Sinterklaas, toen ik – tussen de tientallen cd’s die mijn broers in huis lieten rondslingeren – ‘Nevermind’ ontdekte.

»Een paar jaar later was ‘Come as You Are’ het eerste nummer dat ik op gitaar heb leren spelen.»

NELE «In mijn puberteit wilde ik rebelleren, en daar hoorde ook rockmuziek bij. Ik nam liedjes op cassette op van de radio of ging naar de bib om cd’s te lenen. Nirvana was het beste wat ik daarbij tegenkwam. Vooral op ‘Nevermind’ stond geen enkel liedje dat ik minder goed vond.»

HUMO Eppo is dan weer net oud genoeg voor deze vraag: weet je nog waar je was toen je het nieuws van Cobains dood vernam?

EPPO (lacht) «In het jeugdhuis van Ham, en als ik me niet vergis was dat op een vrijdagavond. In eerste instantie deed het me vreemd genoeg weinig. Ik denk dat ik er rond die tijd moeite mee had dat in ’94 zelfs de Johnny’s en Marina’s van de school hun haar hadden laten groeien omdat ze met Nirvana dweepten. Maar de dag erna, toen het wat meer was doorgedrongen, was ik er wél heel slecht van.»

HUMO Welke Nirvana-song heeft voor jullie na al die jaren nog niets van zijn glans verloren?

EPPO «Ik kan er veel opnoemen, maar vooral ‘About a Girl’ vind ik nog altijd een tijdloos nummer; dat had ook op een sixtiesplaat van The Beatles kunnen staan. Ik vind de lawaaierige, experimentele kant van Nirvana ook tof, maar ik zal me de groep het meest voor de goede, gewone poprockliedjes herinneren.»

NELE «Ik word meestal zwaar nostalgisch bij ‘Lounge Act’: dat nummer brengt me echt terug naar de tijd dat ik dacht ‘iets belangrijks’ ontdekt te hebben.»

HUMO De grootste hits vermelden jullie niet. Omdat er niet meer met frisse oren naar te luisteren valt?

BRENT «Toch wel. Toevallig zat ik vanochtend in mijn bad nog naar de video van ‘Smells Like Teen Spirit’ te kijken, en ik kan u verzekeren, dat kwam nog altijd wreed hard binnen. Bij mijn pluszoontje, die er ook bij was, maar ook bij mij.

»Ik besefte trouwens ineens dat ik de videoclip van ‘Smells Like Teen Spirit’ nog nooit had gezien. Ik kreeg er tranen van in de ogen, vooral door die dansende menigte, denk ik... Dat de tekst van dat nummer nergens op slaat, heb ik ook altijd zalig gevonden. Zo slordig, nonchalant en onnozel: love it

HUMO Dat mensen nog altijd geraakt worden door de woorden van Cobain, komt volgens Krist Novoselic in de eerste plaats door de vage en cryptische teksten. Als het nergens op slaat, kan het ook niet achterhaald lijken?

EPPO «Hij heeft gelijk. Je wist bijna nooit waar Kurt het over had. Maar zijn teksten spraken wel aan én ze bleven in het oor liggen. Dat laatste heb ik bijvoorbeeld bij een hedendaags groepje als Cloud Nothings niet: qua geluid hebben ze veel van Nirvana, maar met wát ze zingen, heb ik me eigenlijk nog nooit beziggehouden.

»Dat van die goedklinkende onzin had Cobain trouwens gepikt van Frank Black van The Pixies, één van zijn helden. Van hem zijn we ook nog altijd aan het uitvogelen wat een ‘wave of mutilation’ precies inhoudt.»

HUMO Cobain stond in 1991 samen met Frank Black op de affiche van Pukkelpop.

EPPO «Dat vind ik nog altijd heel cool: dat die twee uitgerekend in ons land zo dicht bij elkaar waren.»

Cobain in 1991 op Pukkelpop. Eppo Janssen: ‘Ik herinner me vooral hun dolle, flauwe fratsen, zowel op als naast het podium. En hoe ze vrijuit over de festival­wei liepen.’ Beeld Gie Knaeps
Cobain in 1991 op Pukkelpop. Eppo Janssen: ‘Ik herinner me vooral hun dolle, flauwe fratsen, zowel op als naast het podium. En hoe ze vrijuit over de festival­wei liepen.’Beeld Gie Knaeps

HUMO Wat herinner je je nog meer van die dag? We spreken dus over augustus ’91, een maand vóór de release van ‘Nevermind’. Je was 15...

EPPO «Ik herinner me vooral hun dolle, flauwe fratsen, zowel op als naast het podium. Onder andere omdat een deel daarvan goed is vastgelegd door fotograaf Gie Knaeps. Pukkelpop is trouwens ook redelijk aanwezig in de leuke Sonic Youth-docu ‘The Year Punk Broke’, waarin Nirvana uitgebreid figureert. Het wordt zelden vermeld waar een scène zich afspeelt, maar als je ergens een Duvel-flesje in de achtergrond ziet staan, weet je meteen dat het op Pukkelpop te doen is (lachje).

»Ik herinner me ook dat de groep toen nog gewoon vrijuit op de wei rondliep, ook al vielen ze toen al geweldig op, onder meer omdat Krist Novoselic zo’n boomlange kerel is. En ik herinner me dat ze in het artiestenrestaurant de reserveringsbordjes van de verschillende tafels verwisseld hebben. Dat zorgde backstage voor een plezante chaos, waardoor bijvoorbeeld The Pogues, een groep met een man of 27, op een gegeven moment stond aan te schuiven om plaats te nemen aan een tafel met maar twee stoelen (lacht). Ik weet nog dat daar toen heel hard mee gelachen is, ook door onze medewerkers. Maar men dacht tegelijk ook: pfff, Nirvana is toch echt zo’n groepje onnozelaars die denken dat ze hét zijn. Wel, een paar weken later kwam ‘Smells Like Teen Spirit’ uit, en toen wáren ze het ineens ook écht.»

Week van de Jaren 90
Radio Willy, nog tot maandag 5 april

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234