Vrouwendag

De ultieme lijst: Humo's Beste Twintig Vrouwenplaten Aller Tijden

Naar aanleiding van Internationale Vrouwendag stelde Humo met 59 kenners een top 20 samen van de beste vrouwenplaten aller tijden. De ultieme lijst, mét commentaar van de juryleden. Who runs the world? Girls!


20. Aretha Franklin: ‘I Never Loved A Man The Way I Love You’ (1967)

‘Laat Aretha Aretha zijn,’ verordende het nieuwe platenlabel van Aretha Franklin bij de start van de opnames van haar tiende plaat. Franklin, een 24-jarige moeder in een slecht huwelijk, zong klassiekers en eigen songs vanuit het hart. ‘I Never Loved a Man the Way I Love You’ werd haar grootste klassieker, met ‘Respect’ als haar signature song.

Ayco Duyster «Ik kan de impact van ‘I Never Loved a Man...’ moeilijk inschatten – ik was nog lang niet geboren – maar na een dikke vijftig jaar blijft de tijdloze klasse ongeëvenaard. Aretha Franklin stak zoveel gevoel in haar songs dat die hele plaat blaakt van vrouwelijke kracht. Door haar compromisloze manier van zingen en musiceren voel je vanzelf energie en trots in je opborrelen. Als je even geen raad meer weet, kan een portie Aretha wonderen doen.»


19. Joni Mitchell: ‘Hejira’ (1976)

De Canadese singer-songwriter Joni Mitchell bracht tussen 1970 en 1976 zes meesterwerkjes uit. ‘Hejira’ was de laatste in de rij en haar meest gedurfde plaat. ‘Ik veronderstel dat andere artiesten een heleboel van mijn nummers hadden kunnen schrijven,’ zei Mitchell daarover, ‘maar ‘Hejira’ kon alleen maar van mij komen.’ Voor Trixie Whitley is de plaat haar absolute nummer één.

Trixie Whitley «Ik hou van platen die zich langzaam prijsgeven. Ik kan ernaar blijven luisteren en nieuwe details ontdekken. Joni Mitchell heeft als autodidact een eigen muzikale taal ontwikkeld, het lijkt alsof ze schildert met woorden, akkoorden en melodieën. Het nummer ‘Amelia’ raakt me het meest. Mitchell herkent zichzelf in de beroemde pilote Amelia Earhart, ook een vrijgevochten vrouw die moest omgaan met de eenzaamheid van haar bestaan. Een maatstaf voor elke songwriter.»


18. Hole: ‘Live Through This’ (1994)

Courtney Love bracht haar tweede plaat met Hole een week na de zelfdoding van haar echtgenoot Kurt Cobain uit. Hole-bassiste Kristen Pfaff stierf twee maanden later aan een overdosis. ‘Dit is misschien wel de machtigste opstoot van vrouwelijke opstandigheid die ooit op plaat is gezet,’ schreef Rolling Stone. Ook bij An Lemmens staat ze op één.

An Lemmens «Ik luisterde destijds veel naar vrouwenpunkbands, maar Hole stak er met kop en schouders boven uit. ‘Live Through This’ staat vol catchy popnummers met een hoek af, géén hysterisch gegil over maandstonden, dus. Ik herinner me nog steeds de dag waarop ik die plaat kocht, Courtney Love was toen een heilige voor me. Ik leg ze nog vaak op. Het is een plaat die in geen enkele muzikale opvoeding mag ontbreken.»


17. Sade: ‘Diamond Life’ (1984)

Van Tupac tot AC/DC: het is zoeken naar een artiest die géén fan is van de Britse zangeres Sade Adu. ‘Diamond Life’ was haar debuut en meteen een schot in de roos. Tessa Dixson, die pas StuBru’s De Nieuwe Lichting heeft gewonnen, beschrijft haar stem als een toast met gesmolten boter: ‘Ze is zo gracieus, elegant en puur. Ik krijg niet genoeg van haar.’ Maar niemand in ons panel bleek zo’n grote fan van Sade als Bazart.

Mathieu Terryn (zanger Bazart) «‘Diamond Life’ ligt vaak op als we met de band samen zijn. Toen we samenwoonden, hebben we de vinylplaat zelfs grijsgedraaid. Ze past bij elke stemming en op elk moment van de dag. De single ‘Your Love Is King’ is een onversneden klassieker. Sade is een charismatische vrouw met sexappeal en soul op en naast het podium. Met Bazart proberen we even sexy te zijn, maar tevergeefs.»


16: Björk: ‘Homogenic’ (1997)

Björk blijft vernieuwen: geen enkele plaat klinkt hetzelfde. De elf stemmen voor de IJslandse prinses van de avant-gardepop zijn dan ook verdeeld over vier platen: ‘Debut’, ‘Post’, ‘Vespertine’ en, met een kleine voorsprong, ‘Homogenic’. Daarop combineert ze harde elektronische drums met warme strijkers, wat klassiekers als ‘Jóga’, ‘Bachelorette’ en ‘Hunter’ opleverde.

Jef Neve «‘Homogenic’ was de eerste plaat waar ik écht verliefd op was. De orkestratie is prachtig en de productie vooruitstrevend. Neem ‘All Is Full of Love’, waarin Björk extreem hoge frequenties laat clashen met diepe bassen, terwijl haar stem in de mix rondzweeft: dat hoor je nu vaker. Ik krijg ook telkens opnieuw kippenvel bij het refrein van openingsnummer ‘Hunter’.»


15. Blondie: ‘Parallel Lines’ (1978)

Debbie Harry en de vijf mannen in haar band lieten de wereld kennismaken met New Yorkse new wave met hun derde worp en doorbraakplaat ‘Parallel Lines’. ‘Heart of Glass’ en ‘Hanging on the Telephone’ gingen de wereld rond en een cover van de single ‘One Way or Another’ leverde One Direction 25 jaar later een megahit op. De helft van de TTT-redactie stemde op ‘Parallel Lines’, net als Isolde Lasoen, Charlotte Caluwaerts (Tundra) en Roos Van Acker.

Roos Van Acker «Blondie was Debbie Harry, de andere muzikanten deden er niet toe voor mij. Ik vond haar een ontzettend intrigerende dame met lef en stijl. Daarbovenop maakte ze heerlijk aanstekelijke muziek. In mijn eerste bandje, Eden, was Blondie een grote inspiratiebron. Ze kon niet zingen zoals Aretha Franklin, maar haar stem paste perfect bij de poppy punkliedjes op ‘Parallel Lines’. Die discobaslijn in ‘Heart of Glass’ is ook briljant. Maar voor mij is ‘Hanging on the Telephone’ hét prijsbeest van de plaat: één brok energie, maar ook een song die heel clever in elkaar steekt. Strak, simpel, in your face: er staat geen enkele overbodige noot op. Zoals op heel ‘Parallel Lines’, trouwens.»


14. Beyoncé: ‘Lemonade’ (2016)

‘Lemonade’ van Beyoncé Knowles-Carter was een instant klassieker, die door miljoenen fans én critici jubelend werd ontvangen. Onze recensent (vc) deelde vierenhalve ster uit en schreef: ‘Beyoncés zesde en beste is een schrijn voor vrouwen – zwarte vrouwen met name.’

Kurt Overbergh (AB-programmator) «‘Lemonade’ is het meesterwerk van Beyoncé, haar magnum opus waarvan alles klopt. Uitgesproken lyrics, indrukwekkende bijdragen van Kendrick Lamar, Jack White en James Blake, verrassende samples van onder meer Yeah Yeah Yeahs en Animal Collective, en natuurlijk fenomenale popsongs. Voor de roddelpers is ‘Lemonade’ de dubbelzinnige plaat over de scheve schaatsen van manlief Jay Z, maar de meerwaardezoeker komt voor de uitdieping van relevante thema’s als racisme en Black Lives Matter. Mijn favoriete song is ‘Hold Up’, geniaal en laidback.»


13. Portishead: ‘Dummy’ (1994)

Toen Portishead debuteerde met de desolate prachtplaat ‘Dummy’, had niemand verwacht dat het trio uit Bristol wereldwijd zou doorbreken. Hiphopfan Geoff Barrow en jazzgitarist Adrian Utley zorgden voor de bevreemdende, melancholische muziek, zangeres Beth Gibbons – destijds 29 – maakte er volwaardige songs van. De grootste fan in onze jury is Esther Lybeert, zangeres van The Antler King.

Esther Lybeert «Zonder Beth Gibbons zou ‘Dummy’ niet meer dan een verzameling coole hiphopbeats zijn, mét haar is het een weergaloos meesterwerk. Ze zingt bijna zonder te zingen. Elk woord lijkt recht uit het hart te komen: vol emotie, maar vrij van versieringen. ‘Roads’ gaat door merg en been, de stilte in de muziek is beklijvend. Ik zag haar ooit in Vorst: ze stond bedeesd met haar rug naar het publiek, maar het was een adembenemende show.»


12. Nina Simone: ‘Little Girl Blue’ (1958)

Het debuut van Nina Simone is de oudste schijf in de lijst – ‘Lady Sings the Blues’ van Billie Holiday heeft het net niet gehaald – maar de jury schoof ácht verschillende platen van haar naar voren. Gedwongen om één titel te kiezen, ging Geike Arnaert uiteindelijk voor haar debuutplaat.

Geike Arnaert «Ik leerde Nina Simone via ‘Little Girl Blue’ kennen, een bloedmooie plaat. Ik kon mijn oren niet geloven toen ik haar hoorde: haar stemgeluid klonk buitenaards. Ze mengde als geen ander klassiek met jazz en was een fenomenale pianiste. Later zette ze zich in voor de rechten van zwarten en zong ze ‘Ain’t Got No – I Got Life’ en ‘To Be Young, Gifted and Black’, songs waar mijn haren nog steeds van overeind gaan staan.»


11. Solange: ‘A Seat at the Table’ (2016)

Met ‘When I Get Home’ bracht Solange vorige week eindelijk een opvolger uit voor ‘A Seat at the Table’, de gesofisticeerde en ambitieuze plaat waarmee ze in 2016 definitief uit de schaduw van haar zus Beyoncé trad. Fien Deman van Ivy Falls (en vroeger I Will, I Swear) noemt ‘A Seat at the Table’ haar favoriete plaat aller tijden.

Fien Deman «Ik ben een grote fan van Beyoncé en Destiny’s Child, maar na ‘A Seat at the Table’ kijk ik meer op naar Solange. Haar songs zijn dansbaar zonder uitbundig te zijn, ze klinken organisch en stijlvol, en hebben nooit een krul te veel. ‘Where Do We Go’ komt hard binnen: een prachtig lied over rusteloosheid, waarin ik me kan herkennen. Tussen de songs laat ze ook haar ouders aan het woord. Zo vertelt haar moeder hoe trots ze is op haar huidskleur. Ik kan me moeilijk voorstellen dat zo’n persoonlijke en compromisloze plaat ooit gedateerd zal klinken.»


10. Lauryn Hill: ‘The Miseducation of Lauryn Hill’ (1998)

Lauryn Hill werd met haar debuutplaat de eerste vrouw die tien Grammy-nominaties binnensleepte, én de eerste die er vijf won. Ze zette neosoul op de kaart en bewees dat hiphop ook een breed publiek kan beroeren. En dat zónder de hulp van de mannen uit haar succesgroep Fugees: ze schreef, rapte, zong en leidde de productie helemaal zelf.

Stefanie Callebaut (frontvrouw SX) «Ik heb van mijn 13de tot mijn 17de een rastakapsel gehad door Lauryn Hill, voor mij toen de coolste, mooiste en meest getalenteerde vrouw op aarde. Ik kan nog steeds elk nummer luidkeels meezingen. Mijn favorieten? ‘Ex-Factor’, ‘To Zion’, ‘Final Hour’, ‘Nothing Even Matters’, ‘Can’t Take My Eyes Off of You’. Zelfs de korte gesprekken met kinderen tussen de songs vind ik waardevol. Het commerciële succes van deze plaat heeft ze niet meer geëvenaard, maar waarom zou dat moeten? Ze heeft ons al ‘The Miseducation’ geschonken.»


9. Grace Jones: ‘Nightclubbing’ (1981)

De vijfde plaat van Grace Jones is een onweerstaanbare cocktail van reggae, funk, disco, soul en rock. ‘Nightclubbing’ maakte een popicoon van haar, ook in onze contreien: ‘I’ve Seen That Face Before (Libertango)’ stond drie weken op één in de Ultratop.

Isolde Lasoen «Ik vind ‘Nightclubbing’ de meest tijdloze plaat van de eighties door de hoes, de intelligente covers en de sublieme instrumentatie van sessiemuzikanten Sly & Robbie. Grace Jones gedraagt zich als een excentrieke diva en blijft toch authentiek. Haar buitenaardse, androgyne uiterlijk en haar van de pot gerukte outfits getuigen van een hoog fuck you-gehalte. Sterke madam, ook. Ik herinner me dat ze ooit zei: ‘Ik trad de eerste acht maanden van mijn zwangerschap gewoon op en trok daarna met mijn zoon de hort op. Wie zegt dat de wereld stil moet staan als je een kind krijgt?’ Als kersverse moeder kijk ik enorm op naar haar.»


8. Beach House: ‘Teen Dream’ (2010)

Humo verkoos hun zevende worp ‘7’ tot de beste plaat van 2018, maar het is hun doorbraak uit 2010 die in deze top is beland.

Sarah Pepels (Portland) «‘Teen Dream’ is een muzikale film, een schilderij met melancholische kleuren, een plaat die je meeneemt naar een droomwereld waar hoop én heimwee gedijen. Ik leerde de plaat kennen dankzij Jente Pironet, met wie ik Portland vorm. We waren net kotgenoten in Hasselt toen ik die muziek uit zijn kamer hoorde komen en ik móést weten wie hij had opgezet. Beach House werd één van de grootste inspiratiebronnen voor Portland: die gezamenlijke liefde bracht ons samen als band. Frontvrouw Victoria Legrand leeft voor haar muziek en dat hoor je. Ze maakt elk nummer samen met Alex Scally, maar door haar unieke stem is zij prominent aanwezig. Ah, wat is het heerlijk verdwalen in die wondere wereld!»


7. Kate Bush: ‘Hounds of Love’ (1985)

Kate Bush was 19 toen ze in 1978 met haar debuutsingle ‘Wuthering Heights’ de hitlijsten in het VK bestormde. In 1985 piekte ze met ‘Hounds of Love’, een plaat die ze zelf heeft ingeblikt en die de hits ‘Running Up That Hill’ en ‘Cloudbusting’ opleverde. De Nederlandse zangeres Eefje de Visser – zie ook: ‘Onder ons’ met Bazart – is fan.

Eefje De Visser «Kate Bush is een icoon. Ze heeft met haar muziek een eigen universum gebouwd. ‘Hounds of Love’ is de plaat waarop alles klopt. De hoes, de productie, de songs: ze heeft overal haar stempel op gedrukt. De beats zijn heftig, de synths bizar, en haar zang is betoverend. ‘Cloudbusting’ vind ik prachtig, net als ‘Mother Stands for Comfort’ – de titel alleen al! Kate Bush heeft met haar muziek en stijl heel wat artiesten beïnvloed, zoals Tori Amos, Bat for Lashes en mezelf.»


6. PJ Harvey: ‘Let England Shake’ (2011)

Polly Jean Harvey debuteerde in 1991 en onderging daarna de ene na de andere metamorfose. Zeven van haar negen platen kregen minstens één stem van ons panel, het recente ‘Let England Shake’ bleek de grote winnaar. (kv) deelde destijds een zeldzame vijf sterren uit in Humo: ‘PJ Harvey kroont zich met haar achtste plaat tot de absolute vorstin van de muziek anno 2011.’

Joost Zweegers (Novastar) «Ik vind ‘Let England Shake’ PJ Harveys grootste werk: iets melodieuzer en toegankelijker, zonder toegevingen te doen. Haar teksten over de Eerste Wereldoorlog en over getuigenissen van burgers in de oorlogen in Irak en Afghanistan zijn meeslepend. De productie van John Parish en Flood is geweldig, de melodieën zijn prachtig. Dat PJ Harvey na twintig jaar nog zo’n plaat kan afleveren, geeft aan dat ze een echte muzikante is: iemand die haar hele leven zal blijven zoeken naar de ziel van muziek.»


5. Joni Mitchell: ‘Blue’ (1971)

Joni Mitchell is de enige met twee noteringen in deze top 20. En als het aan Jef Neve had gelegen, stond ook ‘Both Sides Now’ (2000) erin. ‘Blue’ heeft een uitzonderlijk warm plekje in het hart van Geike Arnaert, Marc Didden – die al aan zijn tweede cd en derde vinylexemplaar toe is – en de Nederlandse zangeres Chantal Acda, ook bekend van Isbells.

Chantal Acda «Ik was als puber vastbesloten om nooit in de voetsporen van mijn mama, een operazangeres en muzieklerares, te treden. Maar toen één van haar leerlingen mij ‘Blue’ cadeau gaf, veranderde alles. In songs als ‘River’ en ‘A Case of You’ gaan bloedmooie lyrics hand in hand met al even mooie melodieën. Door haar ben ik songs gaan schrijven. Zij is een rolmodel door haar kracht en vakmanschap, maar ook omdat ze me heeft getoond dat muziek alles overstijgt. Vrouwen op een podium zijn vaak bezig met hun vrouwelijkheid, maar ik wil net dat dat géén rol speelt. Zo kan muziek de vertolker overstijgen. De plaat raakt me na meer dan twintig jaar nog steeds alsof ik ze voor het eerst opleg.»


4. Amy Winehouse: ‘Back to Black’ (2006)

Toen haar manager Amy Winehouse aanspoorde om af te kicken van haar alcoholverslaving, schreef ze een wereldhit: ‘They tried to make me go to rehab / I said, no, no, no’. Ze stierf vijf jaar later, maar haar tweede en laatste plaat ‘Back to Black’ blijft inspireren. Amy Winehouse was de hoogst genoteerde solovrouw in StuBru’s Album 500 en is ook hier onmisbaar, vindt Sylvie Kreusch, soloartieste en bekend van Warhaus.

Sylvie Kreusch «Amy Winehouse heeft niet lang geleefd, maar ze heeft een stevige indruk nagelaten. Ze is één van de puurste artiesten die ik ken. Ze was destructief, zoals zoveel kunstenaars, maar ze vertaalde dat naar iets uitzonderlijk moois. Je kon haar onmogelijk omtoveren tot een popprinsesje, daar was ze te eerlijk en te koppig voor. Luister naar ‘Back to Black’ en je hebt het gevoel dat je Amy echt hebt ontmoet. Die oprechtheid maakt haar voor mij een voorbeeld. Ik ken veel muzikanten die haar plaat in de studio opleggen om die sound na te bootsen – ‘Back to Black’ klinkt als een klassieker uit de jaren 60 – maar Amy blijft onnavolgbaar.»


3. Patti Smith: ‘Horses’ (1975)

Patti Smith, de Godmother of Punk, begon als dichteres en zette haar poëzie later op muziek. Haar debuutplaat ‘Horses’, geproducet door John Cale van de Velvet Underground, was zo vernieuwend dat het pas na de Ramones en de Sex Pistols te klasseren viel in het vakje punk. Uit de recensie van Humo: ‘Het beste debuut in lange tijd. Patti Smith is inderdaad een revelatie.’

Marcel Vanthilt «Ik heb Patti Smith ‘Horses’ zien voorstellen in een auditorium van de VUB, in 1976 was dat. Dat was volgens mij de allereerste punkshow in België. De zaal stond op z’n kop, zo opzwepend was ze. Ik herinner me nog steeds de energie, de geilheid en zelfs de spiritualiteit van dat optreden. Geen poëtisch geneuzel, geen pretentieuze progrock. ‘Jesus died for somebody’s sins / But not mine’, waarna ze losbarst in een knallende cover van ‘Gloria’ van Them. Met ‘Horses’ kondigde Patti Smith het begin van een nieuw tijdperk aan.»


2. Fleetwood Mac: ‘Rumours’ (1977)

Fleetwood Mac bestond ten tijde van ‘Rumours’ uit twee vrouwen, Stevie Nicks en Christine McVie, en drie mannen. Kun je dan van een vrouwenplaat spreken? Maar van de elf songs op ‘Rumours’ zijn er slechts drie niet geschreven door een vrouw, en elf juryleden hebben hartstochtelijk voor ‘Rumours’ gepleit. Grootste pleitbezorger is Stefanie Mannaerts, frontvrouw en drumster bij Brutus.

Stefanie Mannaerts «Op ‘Rumours’ toont Fleetwood Mac de twee kanten van een relatiebreuk: het vrouwelijke en het mannelijke perspectief. John en Christine Mcvie waren net gescheiden, Lindsey Buckingham en Stevie Nicks hadden een knipperlichtrelatie. In hun songs zingen ze met elkaar over elkaar. Die dynamiek levert een tijdloze plaat op, waarvan elke song een single had kunnen zijn. Ik herken mezelf vooral in ‘The Chain’, een nummer dat ik voor altijd zal koesteren. ‘Players only love you when they’re playing’ is een prachtzin van Stevie Nicks. Als ik ooit in mijn leven één honderdste kan teweegbrengen van wat zij heeft gedaan, zal het goed geweest zijn.»


1. Carole King ‘Tapestry’ (1971)

Carole King had in de jaren 60 samen met haar toenmalige echtgenoot Gerry Goffin wereldhits geschreven voor The Shirelles (‘Will You Love Me Tomorrow?’), The Drifters (‘Up on the Roof’) en Aretha Franklin (‘(You Make Me Feel Like) A Natural Woman’). Op ‘Tapestry’ zong ze haar eigen songs zélf met glans. De plaat leverde haar vier Grammy’s op en ontroert een kleine vijftig jaar later nog steeds. Whispering Sons-frontvrouw Fenne Kuppens is megafan.

Fenne Kuppens «Ik heb Carole King en haar muziek pas recent leren kennen, maar ik was er meteen weg van. Haar songs op ‘Tapestry’ zijn werkelijk subliem. Elk nummer vertelt een eigen verhaal, maar past toch in het totaalplaatje. Het refrein van ‘It’s Too Late’ is één van de aanstekelijkste die ik ooit heb gehoord. Ik was na één luisterbeurt verkocht en kon al zo goed als elke song meezingen. Een absolute klassieker.»


Ontdek hier welke vijf albums de lijst nét niet haalden.

De juryleden: Chantal Acda, Geike Arnaert, Jurgen Beckers, Jolien Bové & Muriel Boulanger (Low Land Home), Stefanie Callebaut (SX), Charlotte Caluwaerts (Tundra), Vincent Cardinaal, Mark Coenen, Lennert Coorevits (Compact Disk Dummies), Jan Delvaux, Fien Deman (Ivy Falls), Jelle Denturck (dirk.), Eva De Roo, Eefje De Visser, Marc Didden, Tessa Dixson, Bert Dockx (Flying Horseman), Ayco Duyster, Eppo Janssen, Nele Janssen (Peuk), Flip Kowlier, Sylvie Kreusch, Fenne Kuppens (Whispering Sons), Isolde Lasoen, An Lemmens, Ilse Liebens, Lady Linn, Esther Lybeert (The Antler King), Stefanie Mannaerts (Brutus), Joshua Migneau, Natalia, Jef Neve, Kurt Overbergh, Bart Peeters, Sarah Pepels (Portland), An Pierlé, Naomi Sijmons (Reena Riot), Slongs, Mathieu Terryn (Bazart), Hanne Torfs (Fortress), Birsen Uçar (Hydrogen Sea), Roos Van Acker, Liesa Van der Aa, Jarri Van der Haegen, Frank Vander linden, Sarah Vandeursen, Peter Van de Veire, Frederick Vandromme, Tamara Van Hul, Gert Van Nieuwenhove, Vincent Van Peer, Marcel Vanthilt, Bram Moony Vermeersch, Katia Vlerick, Trixie Whitley, Hendrik Willemyns (Arsenal), Noémie Wolfs en Joost Zweegers.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234