Tjingeltjangel (12)

Dit waren de meest talentvolle en succesvolle Amerikaanse songschrijvers van de jaren 60

Marc Didden gaat wandelen in zijn geheugen en serveert: een persoonlijke geschiedenis van zo goed als een eeuw rock-’n-roll. Deel twaalf: Baby love!

We beëindigden vorig lesuur met de min of meer retorische vraag of iemand een flauw benul had wat de onbetwiste Godfather of Soul James Brown (1933-2006) bedoelde toen hij circa 1965 de mededeling 'Papa's Got a Brand New Bag' de wereld instuurde. Op de feestjes waar mijn 16-jarige ik zich bevond, werd er weinig nagedacht over wat Browns woordkunst mocht beduiden. We strekten onze benen tijdens het inpilsen en stopten daar slechts mee wanneer we uitgepilst waren. Laveloos en in de goot en drie uur in de nacht en al twee keer gekotst en waar heb ik mijn fiets ook weer gezet en wanneer komt die verdomde eerste tram? Dat soort dingen. En dan een vriend die vanuit een belendend pissoir te luid het antwoord gaf op een nooit duidelijk gestelde vraag: 'Vader heeft een nieuwe zak!'

Luister onderaan dit artikel naar onze handige TjingelTjangel-playlist!

James Brown maakte geweldige platen. Dat weten alle amateur-dj's. Als die op een suffe fuif naar een lege dansvloer staan te staren, volstaat het om eerst 'I Got You (I Feel Good)' te draaien en daarna 'Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine' en het feest barst los. Nog sterker dan zijn in vinyl geslagen oeuvre waren zijn onvoorstelbare optredens. Van de wellicht drieduizend concerten die ik in mijn leven heb meegemaakt, zijn er twee die me helemaal van mijn à propos gebracht hebben: de eerste keer Prince (in 1986, Vorst Nationaal) en de eerste keer James Brown, een jaar of tien eerder op Jazz Bilzen. En ook al was Prince toen écht aan het pieken en gleed Brown langzaam voorbij de wonderjaren, toch leerden beide zwarte meesters mij toen en daar dat er geen tussenwegen mogen bestaan als je denkt het recht te hebben op de planken te gaan staan en van mensen geld te vragen om naar je te komen kijken en luisteren: je moet iedere keer je stinkende best doen, er niet van uitgaan dat die duizenden die daar in het donker zitten zonder meer onder de indruk zullen zijn van wat de man of vrouw die vooraan staat uit de hoed zal toveren.

Brown was het ultieme podiumdier, een superperformer die ondanks wat aftandse truken van de foor - de draagstoel waarin hij soms opkwam, de kroon die hem op het hoofd werd gezet, de brokaten cape die lakeien telkens met veel zwier van zijn schouders haalden - toch altijd overtuigde. Dat kwam door zijn ijzersterke en grotendeels zelfgeschreven repertoire, door zijn buitengewone zangstem en door zijn uitzonderlijk inventieve dansmoves. Als u van dat laatste een bewijs wilt, zet dan nu uw speurneus op en zoek naar de beklijvende beelden van de concertfilm 'The T.A.M.I. Show' (1964). Maar de Godfather of Soul (die overigens meer dan één zaadje plantte om de funk te funderen) had ook een filosofische kant. Zijn met grote kracht en devote diepgang gezongen 'It's a Man's Man's Man's World' eindigt met deze bedenking: 'This is a man's world / But it wouldn't be nothing, nothing, not one little thing / without a woman or a girl / He's lost in the wilderness / He's lost in bitterness, he's lost lost.'

ICONISCH TRIUMVIRAAT

Het is niet mogelijk om zelfs maar een beknopte geschiedenis van de soulmuziek te willen schrijven zonder en passant een standbeeld neer te zetten voor het triumviraat Holland-Dozier-Holland. In dienst van Berry Gordy, de visionaire stichter van Tamla Motown Records, betoonden de gebroeders Brian en Eddie Holland en Lamont Dozier zich wellicht de meest talentvolle en succesvolle Amerikaanse songschrijvers van de jaren 60. In hun kantoortje aan nr. 2648 van Detroits West Grand Avenue verzonnen ze onder vele andere 'Please Mr. Postman' voor The Marvelettes, 'Heat Wave' en 'Nowhere to Run' voor Martha and the Vandellas, 'Baby I Need Your Loving' en 'I Can't Help Myself (Sugar Pie, Honey Bunch)' voor Four Tops, en 'Where Did Our Love Go', 'Baby Love', 'Stop! In the Name of Love' en 'I Hear a Symphony' voor de majestueuze Supremes.

In een recent gesprek met de Britse krant The Guardian keken de nu lichtjes bejaarde broeders Holland terug op hun leven en werk. 'De jazzmuzikanten die op de Motown-platen om den brode meespeelden, vonden die songs van ons eigenlijk maar rommel. Maar ze gingen wel degelijk ergens over. Meestal over dingen die ons overkomen waren. Dingen die we erg vonden. Ons hele liefdesleven zit erin vervat.' En dat was pittig, als die nog steeds fris en krachtig klinkende resem hits een indicatie mogen zijn. Het werk van groepen als Martha & The Vandellas en vooral The Supremes en later Diana Ross solo wordt door de ware soulfans weleens wat te licht bevonden, maar dat is dan wel helemaal onterecht. Het zijn geen symfonieën, voorwaar, maar stuk voor stuk subtiele sinfonietta's die ons zonder niet het minst verouderd te klinken een scherp inzicht geven in hoe het leven was, nu alweer bijna zestig jaar geleden.

DE BLINDE EN DE REUS

In het huis van Tamla waren vele kamers. In één van de fraaiste daarvan woonde een kleine blinde jongen die al op zijn 12de een wereldhit scoorde met 'Fingertips (Part 1 & 2)' maar later doorgroeide tot een muziekgenre op zich. Hij deed dat eerst onder de naam Little Stevie Wonder, maar liet na een tijd die 'Little' vallen, ook al omdat hij zonder twijfel de allergrootste geworden was binnen de moderne soul. Een fenomenale mondharmonicaspeler en pianist, zanger, componist en producer. Behalve uitstekende singlehits ('Uptight', 'Signed, Sealed, Delivered I'm Yours', 'Superstition', 'For Once in My Life') bezorgde hij de muziekwereld ook tenminste drie essentiële langspeelplaten ('Talking Book', 'Innervisions', 'Songs in the Key of Life') en onmeetbaar veel vreugde.

Als we aannemen dat Diana Ross binnen Tamla zowat de huiskoningin was, dan ging de titel van koning daar zeker naar Marvin Gaye. Een reus van een kerel die een zeer groot publiek vond via een rist geweldige singles ('Stubborn Kind of Fellow', 'I'll Be Doggone', 'Ain't That Peculiar', later 'Sexual Healing') en ontwapenende duetten met onder anderen Tammi Terrell ('Ain't No Mountain High Enough') en Kim Weston ('It Takes Two'). Ook schreef hij met belangwekkende platen als 'What's Going On', 'Let's Get It On' enkele bijzonder mooie bladzijden in het grote geschiedenisboek van de soulmuziek.

Begin jaren 80 woonde Gaye een tijdlang in Oostende. Hij kwam er tot rust en werkte er aan zijn laatste echt geweldige lp 'Midnight Love'. In de cafés daar wisten velen niet wie hij was en ze noemden hem dan maar den basketter. Hij was trouwens beter aan de Belgische kust gebleven, want kort na zijn terugkeer naar het thuisland schoot zijn vader hem dood. Een meningsverschil, bleek achteraf.

Een andere iconische Tamla-held was Smokey Robinson, die alleen of met zijn Miracles ('The Tears of a Clown', 'The Tracks of My Tears') een stevige steunpilaar vormde voor het huis van de r&b. Net zoals The Temptations ('Papa Was a Rollin' Stone', 'My Girl') dat ook waren. Om nog over The Jackson Five te zwijgen, een ensemble dat uitsluitend in familieverband opereerde. Hun jongste telg, Michael, kon naar verluidt erg goed zingen en dansen, en hij was, naar men zegt, ook bijzonder vaardig op diverse soorten fluit.

Soms stonden de poorten van Tamla open voor blanke artiesten. De Canadees R. Dean Taylor zorgde voor ten minste twee enorme en intrigerende pophits ('Gotta See Jane' en het filmische 'Indiana Wants Me'). Taylor was in de strikte zin van het woord geen echte soulzanger, al vloekt dat laatste begrip in het geheel niet met het hebben van een blanke huid. Zogenaamde blue eyed soul wordt dan ook met veel verve vertolkt door de Steve Winwoods en Rod Stewarts van deze wereld, alsook de Chris Farlowes en de Van Morrisons, de Dusty Springfields en de Amy Winehousen, de Peter Wolfs en de Eric Burdons. Veel dank daarvoor.

Volgende week: California Dreamin'!

Luister hier naar onze Spotify-playlist:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234