Jimi Hendrix, Prince en Angus YoungBeeld Humo

Ridders van de riff

Dit zijn de beste gitaarriffs aller tijden!

Wat is een riff? Van Dale komt niet verder dan 'een loopje'. Wikipedia: 'Een ritmisch basispatroon.' Met voorbeelden gaat het makkelijker: 'Smoke on the Water', 'Whole Lotta Love', 'Seven Nation Army', 'Johnny B. Goode', 'You Really Got Me'... We zouden nog even kunnen doorgaan, maar dat doet digitale radiozender Willy al in onze plaats, met de 'Riff Top 100' op dinsdag 9 juni. Wij blikken alvast vooruit en vroegen vijf Belgische gitaristen naar hun favorieten. Vijf stuks elk!

Mauro Pawlowksi'Instant kippenvel'

Mauro Pawlowski, die we kennen van zijn werk bij onder (vele) andere Evil Superstars, Gruppo di Pawlowski, Mauro and the Grooms, dEUS en Maurits Pauwels, is uitstekend geplaatst de eerste snaren aan te slaan. Zoals aan al onze praatgasten, vragen we hem eerst naar een definitie van ons onderwerp.

MAURO PAWLOWSKI «Een riff is to the point en heeft fysieke impact. Je moet 'm voelen in je lijf. Het is moeilijk te omschrijven, maar als je 'm hoort, weet je: dat is een riff.»

HUMO Wat vind je zelf jouw beste riff?

PAWLOWSKI «Die van 'Holy Spirit Come Home' van Evil Superstars. En 'Ghost Rock' van The Grooms vind ik ook een goeie. Ik ben wel een riff-man, ik hou van riffs.»

HUMO Ik heb het je al eens gezegd, maar die van 'Must Be Mystery Puke' is volgens mij ooit gepikt voor een reclamespotje van Jupiler.

PAWLOWSKI «Is dat zo? (Zingt de riff) Allee, nooit gehoord!»

HUMO Ik heb het eens geteld, en de melodielijn stopt net voor het strafbaar wordt.

PAWLOWSKI «Kijk, ik vind dat wel een compliment.»

HUMO Is de partij in 'Putain putain' van T.C. Matic een riff? Jean-Marie Aerts speelt die met de veren op de achterkant van zijn gitaar.

PAWLOWKSI «Het zal wel zijn! Het is toevallig één van mijn fetisjnummers, naast 'Down on the Street' van The Stooges. Een jaar geleden speelde ik in Bilzen in een all star-band met Jean-Marie Aerts, en tijdens de soundcheck zag ik ineens die T.C. Matic-Stratocaster staan. Ik tegen Jean-Marie: 'Zou ik heel misschien eens heel even op die ressorts mogen spelen?' (lacht) Je weet wel, die veren aan de achterkant. Er zijn geen twee sets ressorts op de hele wereld die zo klinken. Ik sloeg dat aan, en... Tssjììng! Dé 'Putain putain'-boventonen! Instant kippenvel. Jean-Marie heeft mij dan ook uitgelegd hoe ik het nog beter kon spelen. Een magisch moment voor mij.»

HUMO Kun je 'Eruption' van Van Halen spelen?

PAWLOWSKI «Het is lang geleden, maar als je me een halfuurtje geeft, zal ik dat wel weer kunnen. Als twintiger heb ik dat helemaal vanbuiten geleerd - toch een paar weken mee bezig geweest. Je weet toch dat 'Eruption' gewoon een opwarmingsoefening was van Eddie Van Halen, hè? De technicus had het opgenomen, en uiteindelijk is het op plaat beland. Een iconisch stukje hardrock-gitaar. De intro van 'Hot for Teacher' is ook een hele goeie: beetje ZZ Top, southern boogie.»

HUMO Is er een riff die je nooit onder de knie hebt gekregen?

PAWLOWSKI (denkt na) «De dingen van Allan Holdsworth, dat is echt wel next level. Hij was een soort post-mens uit een toekomstig universum (lacht). Geweldige muziek, maar als je dat wilt leren spelen, moet je er elke dag mee bezig zijn, jaren aan een stuk. En alléén daarmee, en dat is het voor mij nooit waard geweest.»

HUMO Wat zijn tot slot de vijf allerbeste riffs?

PAWLOWSKI «'Let There Be Rock' van AC/DC, 'Unchained' van Van Halen, 'Down on the Street' van The Stooges... (denkt na) Wacht, ik kijk even op mijn telefoon, ik heb een hele playlist met riffs... (Even later) Weet je hoe ik die lijst heb genoemd? 'Unesco Protected Riffage' (lacht). Eens kijken, wat staat hier allemaal in... Rage Against the Machine, ZZ Top, Meshuggah, Whitesnake, Amon Düül, 'Owner of a Lonely Heart'... Ja, hier, doe die ook maar: 'Piss on Your Dog' van Crime. En... ja: 'No Tears' van Tuxedomoon. Voilà, dat zijn er vijf.»

Cedric Maes (The Sore Losers, The Sha-La-Lee's)'Zever van koning Keith'

Cedric Maes heeft elke vrijdag van 18 tot 19 uur zijn eigen uitzending op Willy, maar in de aanloop naar de Riff Top 100 vormt hij die om tot een special met zijn eigen favoriete riffs.

CEDRIC MAES «Een goeie riff is een riff die goed klinkt, die blijft hangen en die je kunt meezingen. Liefst met distortion (een 'vervormd', niet clean geluid, red.), of toch door een versterker die op het punt staat te ontploffen. Daar komt de energie vandaan, de oerkracht. Een goeie riff is als schreeuwen, dat kun je niet stil doen.»

HUMO Is 'Putain putain' van T.C. Matic voor jou een riff?

MAES «Dat vind ik wel. Ik was deze week toevallig door een album aan het bladeren waarin ik al mijn oude concerttickets bewaar, en het allereerste optreden waar ik ooit alleen naartoe ben geweest - in Zaal Nieuwenborgh in Dilsen-Stokkem - was er één van Arno, toen nog met Jean-Marie Aerts op gitaar. Ik weet nog dat hij dat nummer speelde, op de achterkant van zijn gitaar! Ik wist niet wat ik zag. Natuurlijk is dat een riff!»

HUMO Kun je aan een riff werken, of moet het ineens komen?

MAES «Het gebeurt dat je een gitaar vastpakt, en het eerste wat eruit komt: hupla, kassa. Maar meestal is het een combinatie van een ingeving en werken. Neem nu de riff van 'Don't Know Nothing' van The Sore Losers: daarvan had ik aanvankelijk alleen het eerste deel in m'n hoofd, en vervolgens ben ik er toch wel even aan bezig geweest om hem helemaal goed te krijgen. Maar: goeie riff, toch? (lacht) En ik neem mijn riffs nooit apart op. Als je 'm vergeet, was het geen goeie. Zodra een riff geboren is, beslist hij zelf wat voor leven hij gaat leiden. Soms wordt het gewoon een stuk van de gitaar-solo. Het moet niet altijd uitgemolken worden.»

HUMO Heb je ooit een riff gedroomd, zoals Keith Richards over 'Satisfaction' beweert?

MAES «Nee, en ik denk ook dat dat typische Keith-zever is. Pas op, ik hou van Keith, hè, the king of riffs, maar hij zegt zoveel. Ik ben wel al wakker geworden met een melodietje in mijn hoofd, maar dat is iets anders.»

HUMO Sta je weer op als je iets te binnen valt wanneer je net in bed ligt?

MAES «Dat hangt ervan af hoe bezopen ik ben (lacht).»

HUMO Wat was de eerste riff die je leerde spelen?

MAES «'Boom Boom' van John Lee Hooker. Blijft goed.»

HUMO En de laatste?

MAES «Alle gitaren en baspartijen van 'Back in the U.S.S.R.' van The Beatles. Ik was thuis demo's aan het maken voor de volgende plaat van The Sha-La-Lee's: drums programmeren, bas inspelen, gitaren, zangpartijen... Weken was ik ermee bezig geweest. Toen ik daarmee klaar was, dacht ik: en nu even relaxen, ik ga eens een volledig nummer van The Beatles opnemen (lacht). Op YouTube had ik gelukkig de originele geïsoleerde drumtrack gevonden, die hoefde ik dus al niet meer te programmeren. Gitaren en bassen staan er ook al helemaal op, ik ben nu met de zang bezig. Fucking moeilijk!»

HUMO Wat zijn je vijf favoriete riffs aller tijden?

MAES «Op nummer één staat 'Rumble' van Link Wray. Dat is gewoon een D-akkoord en een E-akkoord: wringwring-wrèèèng. Dat is het, iedereen kan het spelen. Tijdens de soundcheck, als ik een nieuwe gitaar wil testen of net nieuwe snaren heb opgelegd: Link Wray, 'Rumble', altijd. Dan weet ik meteen of het in orde is. Wat nog? 'Search and Destroy' van The Stooges, 'Beyond the Universe' van Rick Derringer, 'Send Me a Postcard' van Shocking Blue, alles van Hendrix en 'Brown Sugar' van The Rolling Stones! Ik stop.»

Lars Van Bambost (Noordkaap)'Ingeving van de goden'

LARS VAN BAMBOST «Voor mij zijn er twee hoofdcategorieën van gitaarriffs: de riffs die de song dragen - denk aan 'Rebel Rebel' of 'Fame' van David Bowie, 'Day Tripper' van The Beatles, 'Dancing With Mr. D' van The Stones - en de riffs die meer een hook zijn. Ik denk aan 'And Your Bird Can Sing', weer van The Beatles: dat begint met de riff, en later komt hij terug als een soort snoepje. Nu ik erover nadenk, is er nog een derde categorie: de introriff, de kickstart van de song. Uitgevonden door Chuck Berry, uiteraard. 'Remedy' van The Black Crowes is ook een goed voorbeeld. Je weet meteen hoe laat het is en wat er gaat gebeuren. En je weet dat je niet op Reggae Geel staat (lacht).

»Er zijn uiteraard nog een hoop andere gevallen waar het allemaal veel minder duidelijk is. Vaak vind ik het moeilijk om uit te maken waar de riff eindigt en het gitaararrangement begint. Neem nu 'Blackbird' van The Beatles: is dat een riff? Of 'Impossible Germany' van Wilco: dat is een riff die uitmondt in een solo in een arrangement met drie gitaren.»

HUMO Is een riff iets waaraan je kunt werken, of is het een ingeving van de goden?

VAN BAMBOST «Ik denk dat in mijn geval alles door de goden is ingegeven (lacht). Ik ga zelden zitten om iets te maken - nooit eigenlijk. Ik zit gewoon wat gitaar te spelen en ineens trekt iets mijn aandacht, ik raak in die zone, en dán kan het gebeuren. De beste dingen komen vrij snel. Ik probeer er niet te veel over na te denken. Wat ik hier nu doe, doe ik dus allemaal voor jou (lacht).»

HUMO Kom dan maar snel op de proppen met je vijf allerdierbaarste riffs.

VAN BAMBOST «Als je het mij volgende week vraagt, zullen het er vijf andere zijn, maar op dit moment: 'Venus' van Television op één. Een geweldig gitaararrangement over de hele lijn. Met een snoepje dat altijd terugkomt, en een aaneenschakeling van riffs die allemaal outstanding zijn. Op twee de oerriff: 'Mannish Boy' van Muddy Waters. Mijn tienerhart zet 'Riff Raff' van AC/DC op drie. Wat nog? 'Run of the Mill' van George Harrison en 'Wish You Were Here' van Pink Floyd. 'The Waiting' van Tom Petty valt net buiten de top 5 omdat ik niet zeker weet of we dat een riff mogen noemen. Maar zeker een geweldige gitaarpartij. En van The Rolling Stones zou ik er tien kunnen noemen, dus heb ik ze maar gewoon weggelaten. De eerste paar seconden van 'Tumbling Dice' of de kickstart van 'Sway': geweldig. Maar goed, ik stop, voor ik een halfuur over 'Gimme Shelter' begin (lacht).»

Geoffrey Burton (Honk Kong Dong, Arno, Iggy Pop, Alain Bashung)'Onmenselijke combo!'

GEOFFREY BURTON «Een riff is een repetitieve combinatie van noten en ritmes die één van de ankerpunten van een liedje vormen en zorgen voor de herkenbaarheid ervan. Het is vaak nog meer dan de zangmelodie datgene waarmee je een song associeert. Maar het kan ook puur ter ondersteuning dienen. Het is sowieso een essentieel onderdeel van de pop- en rockmuziek. En van dance. Van alles wat niet-klassiek is eigenlijk.

»Bij riffs denkt iedereen meteen aan The Stones of aan 'Smoke on the Water', maar wat de gitaristen van James Brown doen, of Prince in 'Controversy', telt net zo goed mee. Een riff kan van alles zijn, maar de überriff is voor mij 'Sister Ray' van The Velvet Underground: gewoon drie akkoorden die in een bepaald ritme worden gespeeld. De absolute riffmeistergroep - ze zijn nog veel meer dan dat - is Deerhoof. Onmenselijk hoe die erin slagen om in één song een combinatie van zestien verschillende riffs te stoppen die je allemaal omverblazen. Onovertroffen.»

HUMO Toen je bij Arno speelde, moest je onder meer de riff van 'Putain putain' spelen, door Jean-Marie Aerts gespeeld op de achterkant van zijn gitaar.

BURTON «Ik had er speciaal een oude Fender Stratocaster voor mee, een gitaar die kapot mocht. Ik speelde die partij namelijk niet op de achterkant maar sloeg met een stuk metaal op de brug en body van de gitaar. Nu, voor mij is dat eigenlijk geen riff, maar een onderdeel van de percussie. Zeker in mijn geval (lacht).»

HUMO Leer je vaak voor de lol riffs van anderen spelen?

BURTON «Steeds minder. Ik zoek liever uit hoe ik de partijen van andere instrumenten naar de gitaar kan vertalen. De laatste tijd zijn dat vooral dingen van Ryuichi Sakamoto en Yellow Magic Orchestra. Ik luister eigenlijk heel weinig naar rock.»

HUMO Herinner je je de allereerste riff die je hebt leren spelen?

BURTON «'Peter Gunn Theme' van Henry Mancini. Da's op één snaar, hè.»

HUMO Over naar je vijf favoriete riffs aller tijden.

BURTON «In de veronderstelling dat je weet dat dat de belachelijkste vraag ooit is, wil ik het spelletje gerust even meespelen. Ik heb er zelfs al over nagedacht. 'Believe E.S.P.' van Deerhoof, 'People Say' van The Meters, 'Sister Ray' van Velvet Underground, 'Golden Years' van Bowie en 'Sign o' the Times' van Prince. Al is die laatste geen gitaar- maar een synthesizerriff. Als dat niet mag, doe dan nog maar 'There's That Grin' van Deerhoof, een riff die ik al duizend keer heb gespeeld tijdens soundchecks. In die song zitten eigenlijk vijf gigantisch goeie riffs.»

Jean-Marie Aerts (T.C. Matic, JMX)'Terugkerende droom'

JEAN-MARIE AERTS «Een riff kan dienen voor veel dingen. Sommige songs zijn er volledig op gebaseerd: neem uit 'Seven Nation Army' van The White Stripes de riff weg en er blijft niets over. In andere, zoals 'Can't You Hear Me Knocking' van The Rolling Stones, verdwijnt de fantastische openingsriff in het nummer. Jimi Hendrix met Band of Gypsys: dat is één en al gitaarriff, zeer uitgesproken over de hele plaat. In 'Willie Willie', om een voorbeeld van mezelf te nemen, is de riff van de solo dan weer een melodie. Willy Willy zaliger had het nog ingeoefend, we gingen het spelen voor een Radio 1 Sessie. Het is er jammer genoeg niet meer van gekomen. Ik heb achteraf zijn vrouw Michèle nog gesproken. Hij had erop liggen zwoegen blijkbaar, en zij had gezegd: 'Allee, bel dan eens naar Jean.' Maar daar was hij blijkbaar te trots voor, hij wilde het in z'n eentje uitvogelen. Ik vind het spijtig dat ik het hem nooit heb horen spelen.»

HUMO Werk je je riffs op voorhand uit of verzin je ze ter plekke?

AERTS «Dat varieert. Die van 'Oh La La La' heb ik ter plaatse gespeeld over een drum- en baspartij die we al een tijdje hadden. 'Bye Bye Till the Next Time' was ook een spontane ingeving. Maar 'Willie Willie' heb ik thuis uitgewerkt. Er zijn geen regels voor.»

HUMO In 'Putain putain' sla je op de veren aan de achterkant van de gitaar: kunnen we dat nog een riff noemen?

AERTS «De baspartij daarvan heb ik ook gemaakt. Alles was al opgenomen, toen ik dacht: verdikke, hoe moet ik daar nu eigenlijk nog gitaar bij spelen? Ik zat in de controlekamer met Arno, de anderen waren al weg, en ineens draaide ik mijn gitaar om en begon ik op die veren te slaan - geen idee waarom. En dat was het. Een toevalstreffer.»

HUMO Een riff die enkel op een Fender Stratocaster kan worden gespeeld, de enige gitaar met tremoloveren aan de achterkant.

AERTS «Ja, en dan nog op één welbepaalde Stratocaster. Het houtwerk in combinatie met de veren geven een bepaalde harmonie en toon die ik nog uit geen enkele andere Strat heb weten te halen.»

HUMO Heb je ooit een gitaarriff gedroomd?

AERTS «Nee. Ik heb wel een terugkerende droom waarin mijn plectrum klein, zacht en elastisch begint te worden terwijl ik op het podium sta, waardoor ik niet meer kan spelen. Geen idee wat dat betekent (lacht).»

Jean-Marie Aerts: 'Ik zat met Arno in de controle­kamer toen ik plots op de veren op de achterkant van mijn gitaar begon te slaan - geen idee waarom. Zo is de gitaarpartij van 'Putain putain' ontstaan. Een toevalstreffer.'

HUMO Zoek je weleens riffs van anderen uit?

AERTS «Nu en dan. Een heel moeilijke riff is die van 'Hocus Pocus', van Focus met Jan Akkerman. (Neemt een gitaar en speelt de riff, traag maar versterkt) Een akkoordenriff, met onder andere een majeur 7. En ze spelen dat zó snel! Veel sneller dan ik daarnet. Je kunt fan zijn van Jan Akkerman of niet, maar dat is een monster van een gitaarriff. Ik heb hem destijds dingen zien doen waar ik zwaar van onder de indruk was. 'Rebel Rebel' van Bowie is een riff die ik geregeld eens speel. Er zit een soort roll in die ik heel speciaal vind. Naar het schijnt is het Bowie zelf die hem heeft ingespeeld.»

HUMO Wat zijn voor jou de vijf allerbeste riffs?

AERTS «'Can't You Hear Me Knocking', 'Hocus Pocus', 'Maggie May' van Rod Stewart en The Faces - met een fantastische solo ook, 'Voodoo Child' van Jimi Hendrix, en 'Sweet Jane' van Lou Reed, de versie op 'Rock 'n' Roll Animal'.»

Een dag later stuurt Aerts een sms'je: of 'Oh Well' van Fleetwood Mac er ook nog bij mag? Het mag.

Riff Top 100 Willy, dinsdag 9 juni, 10.00-18.00. Stemmen op uw favoriete riffs kan vanaf vandaag via de website willy.radio

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234